Câu 1.

Trong thời đại phát triển nhanh chóng hiện nay, tính sáng tạo có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với thế hệ trẻ. Sáng tạo là khả năng tìm ra những ý tưởng mới, cách làm mới và dám khác biệt để tạo nên giá trị tốt đẹp hơn. Người trẻ có tư duy sáng tạo sẽ chủ động thích nghi với sự thay đổi của xã hội, không ngừng học hỏi và phát triển bản thân. Trong học tập, sáng tạo giúp con người tìm ra phương pháp hiệu quả thay vì học thụ động, máy móc. Trong công việc, sáng tạo là chìa khóa tạo nên thành công, bởi xã hội hiện đại luôn cần những con người biết đổi mới và bứt phá. Không chỉ vậy, sáng tạo còn giúp cuộc sống trở nên phong phú, tích cực hơn, giúp con người tự tin khẳng định giá trị của bản thân. Tuy nhiên, sáng tạo không đồng nghĩa với sự khác biệt vô nghĩa hay hành động tùy hứng, mà cần dựa trên tri thức, trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện khả năng tư duy độc lập, dám đặt câu hỏi, dám thử nghiệm và không ngại thất bại. Chính sự sáng tạo sẽ giúp tuổi trẻ trở nên năng động, bản lĩnh và góp phần làm cho xã hội ngày càng phát triển.

Câu 2.

Nguyễn Ngọc Tư là cây bút tiêu biểu của văn học Nam Bộ đương đại với giọng văn mộc mạc mà sâu lắng, luôn hướng ngòi bút về những con người bình dị, nhiều đau đáu trong cuộc sống. Qua truyện ngắn Biển người mênh mông, nhà văn đã khắc họa thành công vẻ đẹp của con người Nam Bộ qua hai nhân vật Phi và ông Sáu Đèo — những con người nghèo khó nhưng giàu tình nghĩa, chân thành và nhân hậu.

Trước hết, ở Phi hiện lên hình ảnh một con người mang nhiều bất hạnh và cô đơn. Sinh ra không có cha, lớn lên trong ánh nhìn lạnh nhạt của người đời và cả sự ghẻ lạnh từ chính người cha ruột, Phi sớm phải sống lặng lẽ, tự lập. Ngoại mất, anh càng trở nên “lôi thôi”, cô độc giữa cuộc đời. Tuy nhiên, sâu bên trong vẻ ngoài xuề xòa ấy là một con người giàu tình cảm. Phi luôn thương ngoại, gắn bó với má dù không được yêu thương trọn vẹn. Anh cũng chân thành với ông Sáu Đèo, lặng lẽ chăm sóc con bìm bịp mà ông gửi lại. Sự tử tế của Phi không ồn ào mà âm thầm, sâu kín — nét tính cách rất đặc trưng của con người Nam Bộ.

Bên cạnh Phi, ông Sáu Đèo là hình ảnh tiêu biểu cho vẻ đẹp trọng tình nghĩa của người dân miền sông nước. Cuộc đời ông lênh đênh, nghèo khó, bị vợ bỏ đi gần bốn mươi năm nhưng ông vẫn không thôi tìm kiếm. Điều khiến người đọc xúc động chính là lí do ông đi tìm vợ: “Để xin lỗi chớ làm gì bây giờ”. Một câu nói mộc mạc nhưng chứa đựng biết bao yêu thương và day dứt. Ông hiện lên là con người giàu tình cảm, thủy chung, sống hết lòng vì nghĩa tình. Dù cuộc sống khó khăn, ông vẫn chân thành, tin tưởng Phi và gửi gắm con bìm bịp cho anh chăm sóc. Ở ông Sáu Đèo có nét phóng khoáng, xuề xòa nhưng cũng rất đỗi nhân hậu của người Nam Bộ.

Qua hai nhân vật, Nguyễn Ngọc Tư đã làm nổi bật vẻ đẹp của con người Nam Bộ: giàu tình nghĩa, chân chất, bao dung và giàu lòng yêu thương. Dù cuộc đời còn nhiều mất mát, họ vẫn sống bằng sự chân thành và khát vọng gắn bó với con người.

Tác phẩm còn thành công ở nghệ thuật xây dựng nhân vật tự nhiên, chân thực. Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ với các từ ngữ như “qua”, “cổ”, “bầy hầy”,… giúp câu chuyện trở nên gần gũi, sinh động. Giọng văn nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình cùng lối kể giản dị mà sâu sắc đã tạo nên dư âm cảm xúc trong lòng người đọc.

Biển người mênh mông không chỉ là câu chuyện về những số phận cô đơn mà còn là bài ca đẹp về tình người nơi miền sông nước. Qua Phi và ông Sáu Đèo, người đọc càng thêm yêu quý vẻ đẹp mộc mạc mà nghĩa tình của con người Nam Bộ.

Câu 1.

Kiểu văn bản của ngữ liệu trên là văn bản thông tin (thuyết minh).

Câu 2.

Một số hình ảnh, chi tiết cho thấy cách giao thương, mua bán thú vị trên chợ nổi:

Người bán và người mua đều di chuyển bằng xuồng, ghe.

Những chiếc xuồng con “len lỏi khéo léo giữa hàng trăm ghe thuyền”.

Người bán sử dụng “cây bẹo” để treo hàng hóa lên cao giúp khách nhìn thấy từ xa.

Có ghe treo tấm lá lợp nhà để báo hiệu bán cả chiếc ghe.

Các ghe bán hàng dùng tiếng kèn để rao hàng.

Các cô gái bán đồ ăn dùng lời rao ngọt ngào, thân thiện như: “Ai ăn chè đậu đen, nước dừa đường cát hôn...?”

Câu 3.

Việc sử dụng tên các địa danh như Cần Thơ, Cái Bè, Ngã Bảy, Ngã Năm,… có tác dụng:

Tăng tính chân thực, cụ thể và sinh động cho văn bản.

Giúp người đọc hình dung rõ sự phong phú, rộng khắp của văn hóa chợ nổi ở miền Tây Nam Bộ.

Góp phần giới thiệu nét đẹp văn hóa đặc trưng của từng vùng sông nước miền Tây.

Câu 4.

Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ trong văn bản là hình thức “bẹo hàng” bằng “cây bẹo”, treo hàng hóa lên sào tre.

Tác dụng:

Giúp người mua dễ dàng nhận biết mặt hàng từ xa.

Tạo sự thuận tiện trong việc giao thương trên sông nước.

Thể hiện sự sáng tạo, độc đáo của người dân miền Tây.

Làm nổi bật nét văn hóa đặc sắc của chợ nổi.

Câu 5.

Theo em, chợ nổi có vai trò rất quan trọng đối với đời sống người dân miền Tây.

Đây là nơi trao đổi, mua bán hàng hóa, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Chợ nổi phản ánh rõ nét lối sống gắn bó với sông nước của người dân Nam Bộ.

Không chỉ mang giá trị kinh tế, chợ nổi còn là nét đẹp văn hóa truyền thống độc đáo cần được gìn giữ.

Ngày nay, chợ nổi còn góp phần phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh miền Tây thân thiện, mộc mạc đến với du khách trong và ngoài nước.

Vì vậy, mỗi người cần có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của chợ nổi miền Tây.

Câu 1.

Thấu hiểu chính mình là khả năng nhận thức rõ điểm mạnh, điểm yếu, cảm xúc, mong muốn và giá trị sống của bản thân. Đây là điều vô cùng quan trọng đối với mỗi con người, đặc biệt là tuổi trẻ trên hành trình trưởng thành. Khi hiểu mình, ta sẽ biết mình thực sự cần gì, phù hợp với điều gì để từ đó có những lựa chọn đúng đắn trong học tập, công việc và cuộc sống. Người thấu hiểu bản thân cũng dễ kiểm soát cảm xúc, biết chấp nhận khuyết điểm và không ngừng hoàn thiện mình. Ngược lại, nếu không hiểu mình, con người dễ sống mơ hồ, bị cuốn theo ý kiến của người khác, thậm chí đánh mất phương hướng. Tuy nhiên, thấu hiểu bản thân không phải là tự mãn hay chỉ nhìn vào ưu điểm, mà còn là dám đối diện với hạn chế của chính mình để thay đổi. Quá trình ấy cần sự trải nghiệm, suy ngẫm và lắng nghe chính mình mỗi ngày. Trong cuộc sống hiện đại nhiều áp lực, việc hiểu rõ bản thân càng trở nên cần thiết bởi đó là nền tảng giúp con người sống tự tin, bình tĩnh và hạnh phúc hơn.

Câu 2.

Trong nền thơ ca viết về chiến tranh và người mẹ Việt Nam, bài thơ Chuyện của mẹ của Nguyễn Ba để lại nhiều xúc động bởi giọng thơ chân thành, giản dị mà sâu lắng. Qua câu chuyện về một người mẹ có nhiều mất mát trong chiến tranh, tác giả đã ca ngợi sự hi sinh lớn lao của người mẹ Việt Nam cũng như sức sống bền bỉ của dân tộc.

Trước hết, bài thơ khắc họa chân thực những đau thương, mất mát mà người mẹ phải trải qua. Ngay ở đầu bài thơ, điệp ngữ “mẹ có năm lần chia li” đã gợi ra biết bao đau đớn. Người chồng “hóa thành ngàn lau” nơi Tây Bắc, người con trai đầu “thành con sóng nát” trên dòng Thạch Hãn, người con thứ hai ngã xuống ở Xuân Lộc. Những cách nói giàu hình ảnh ấy vừa gợi sự hi sinh của những người lính, vừa khiến nỗi đau chiến tranh trở nên ám ảnh. Không chỉ mất chồng, mất con, mẹ còn chứng kiến tuổi xuân của người con gái hòa vào những năm tháng dân công hỏa tuyến. Bản thân nhân vật “tôi” cũng trở về từ chiến tranh với thân thể không còn lành lặn: “tôi đi về bằng đôi mông đít”. Chiến tranh đã để lại những vết thương sâu sắc trên cả thể xác lẫn tâm hồn con người.

Tuy vậy, vượt lên trên đau thương là vẻ đẹp của tình mẫu tử và đức hi sinh cao cả của người mẹ. Dù đã mù lòa, mẹ vẫn âm thầm lo cho con: lo con cô đơn, lo khi mình mất đi không còn ai “nước nôi, cơm cháo”. Tình thương ấy thật bình dị mà vô cùng cảm động. Hình ảnh người mẹ trong bài thơ không chỉ là người mẹ của riêng tác giả mà còn là biểu tượng của người mẹ Việt Nam trong chiến tranh — giàu yêu thương, giàu đức hi sinh và bền bỉ trước mọi mất mát.

Bài thơ còn thể hiện niềm tự hào và lòng biết ơn sâu sắc đối với những người mẹ đã góp phần làm nên sự sống còn của dân tộc. Câu thơ: “mẹ đã là / mẹ của non sông đất nước” đã nâng hình ảnh người mẹ lên tầm vóc lớn lao. Từ tình cảm gia đình, bài thơ mở rộng thành tình yêu quê hương, đất nước và truyền thống đùm bọc của dân tộc Việt Nam.

Về nghệ thuật, bài thơ gây ấn tượng bởi thể thơ tự do giàu cảm xúc; ngôn ngữ mộc mạc nhưng giàu sức gợi. Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ như “con sóng nát”, “hóa thành ngàn lau” khiến sự hi sinh hiện lên vừa đau thương vừa thiêng liêng. Giọng thơ trầm lắng, chân thành kết hợp với những chi tiết đời thường đã tạo nên chiều sâu cảm xúc cho tác phẩm.

Bằng tất cả sự xúc động và biết ơn, Nguyễn Ba đã viết nên một bài thơ giàu giá trị nhân văn về người mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Chuyện của mẹ không chỉ là câu chuyện của một gia đình mà còn là câu chuyện của cả một dân tộc từng đi qua đau thương để gìn giữ hòa bình hôm nay.

Câu 1.

Văn bản trên thuộc kiểu văn bản nghị luận.

Câu 2.

Vấn đề được đề cập trong văn bản là:

Con người cần biết nhìn nhận, đánh giá đúng bản thân và người khác; đồng thời phải biết tự sửa mình để phát triển.

Câu 3.

Để làm sáng tỏ vấn đề, tác giả đã sử dụng các bằng chứng:

Câu ca dao về “đèn và trăng”:

“Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng

Đèn ra trước gió được chăng hỡi đèn?

Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn

Sao trăng lại phải chịu luồn đám mây?”

Thành ngữ: “Nhân vô thập toàn” (không ai hoàn hảo cả).

Tục ngữ: “Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn.”

Những lí lẽ, phân tích về điểm mạnh, điểm yếu của con người và ý nghĩa của việc tự nhận thức bản thân.

Câu 4.

Mục đích của văn bản:

Nhắn nhủ con người cần biết mình, biết người, biết nhìn nhận ưu điểm và hạn chế của bản thân để hoàn thiện chính mình.

Nội dung của văn bản:

Từ hình ảnh đèn và trăng trong câu ca dao, tác giả bàn luận về cách nhìn nhận, đánh giá con người. Ai cũng có điểm mạnh và điểm yếu, vì vậy cần có sự bao dung khi đánh giá người khác và phải thường xuyên tự nhìn lại bản thân để sửa đổi, phát triển.

Câu 5.

Cách lập luận của tác giả rất chặt chẽ, tự nhiên và giàu sức thuyết phục.

Tác giả bắt đầu từ một câu ca dao quen thuộc rồi phân tích ý nghĩa biểu tượng của “đèn” và “trăng”.

Sau đó mở rộng thành những triết lí về con người và cuộc sống.

Tác giả kết hợp hài hòa giữa lí lẽ và dẫn chứng dân gian như tục ngữ, thành ngữ nên lập luận gần gũi, sâu sắc.

Giọng văn nhẹ nhàng nhưng giàu tính triết lí, giúp người đọc dễ suy ngẫm và liên hệ với bản thân.

Câu 1:

Mark Twain từng nói: “Hai mươi năm sau bạn sẽ hối hận vì những gì bạn đã không làm, hơn là những gì bạn đã làm.” Câu nói gửi đến con người, đặc biệt là tuổi trẻ, một thông điệp sâu sắc về sự dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn để trải nghiệm và sống hết mình. Trong cuộc sống, nhiều người thường sợ thất bại nên không dám thử sức, không dám theo đuổi ước mơ hay đưa ra lựa chọn khác biệt. Thế nhưng, điều khiến con người day dứt nhất về sau không phải vài lần vấp ngã, mà là cảm giác tiếc nuối vì đã bỏ lỡ cơ hội được sống đúng với khát vọng của bản thân. “Tháo dây, nhổ neo và ra khỏi bến đỗ an toàn” chính là lời thôi thúc mỗi người dám hành động, dám khám phá thế giới rộng lớn ngoài kia. Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất để học hỏi, trải nghiệm và trưởng thành. Chỉ khi bước đi, con người mới hiểu khả năng của mình, mới tích lũy được bản lĩnh và kinh nghiệm sống. Tuy nhiên, dám trải nghiệm không có nghĩa là sống bốc đồng, mà cần có mục tiêu và trách nhiệm với lựa chọn của mình. Vì vậy, mỗi người hãy can đảm theo đuổi điều mình mong muốn để sau này không phải sống trong nuối tiếc.

Câu 2:

Trong văn học Việt Nam hiện đại, Thạch Lam là cây bút giàu chất trữ tình, luôn hướng ngòi bút vào những số phận bình dị với niềm thương cảm sâu xa. Trong đoạn trích Trở về, nhân vật người mẹ hiện lên bằng vẻ đẹp của tình mẫu tử bao dung, tần tảo và đầy hi sinh, qua đó thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm.

Người mẹ trước hết là một người phụ nữ nghèo khổ, lam lũ và cô đơn. Sau nhiều năm xa cách, trong mắt Tâm, “bà cụ đã già đi nhiều”, sống trong “cái nhà cũ” với mái gianh “xơ xác hơn”. Những chi tiết ấy gợi ra cuộc sống nghèo nàn, quẩn quanh của người mẹ nơi làng quê. Bà sống đơn độc, chỉ có cô Trinh bầu bạn cho đỡ buồn. Dẫu cuộc sống thiếu thốn và tuổi già nặng nhọc, người mẹ vẫn âm thầm chịu đựng mà không một lời than vãn.

Nổi bật hơn cả ở nhân vật này là tình yêu thương con sâu nặng. Khi gặp lại Tâm sau nhiều năm xa cách, bà “ứa nước mắt” vì xúc động. Từng câu hỏi của bà đều chan chứa sự quan tâm: lo cho sức khỏe của con, hỏi han công việc của con, tha thiết giữ con ở lại ăn cơm. Chỉ cần nghe tin con từng ốm, bà đã “lo quá”, dù không biết đường lên tỉnh thăm con. Tình yêu thương ấy giản dị mà cảm động, xuất phát từ trái tim của một người mẹ luôn hướng về con dù bị con lạnh nhạt, vô tâm.

Không chỉ giàu yêu thương, người mẹ còn rất bao dung và vị tha. Suốt sáu năm, Tâm gần như quên lãng mẹ mình, nhưng bà chưa từng trách móc con nửa lời. Trước thái độ hờ hững, trả lời qua loa của Tâm, bà vẫn dịu dàng, ân cần. Ngay cả khi nhận tiền con đưa, bà cũng “run run đỡ lấy gói bạc, rơm rớm nước mắt”. Đó không phải niềm vui vì tiền bạc, mà là niềm xúc động vì cuối cùng cũng được gặp lại con. Sự bao dung ấy khiến người đọc càng thêm xót xa cho số phận người mẹ và càng thấy rõ sự vô tâm, thực dụng của Tâm.

Bằng giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế cùng nghệ thuật miêu tả tâm lí đặc sắc, Thạch Lam đã khắc họa thành công hình ảnh người mẹ giàu đức hi sinh và tình yêu thương vô điều kiện. Nhân vật không chỉ gợi niềm thương cảm mà còn nhắc nhở mỗi người phải biết trân trọng tình mẫu tử, biết yêu thương và quan tâm đến đấng sinh thành trước khi quá muộn.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận.

Câu 2.

Hai lối sống được tác giả nêu trong đoạn trích là:

- Lối sống thụ động, khép kín, ngại thay đổi, “khước từ sự vận động”, “tìm quên trong những giấc ngủ vùi”.

- Lối sống chủ động, dám trải nghiệm, dám hướng tới những điều lớn lao, như “dòng sông tha thiết trôi”, “tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng”.

Câu 3.

Trong đoạn: “Sông như đời người. Và sông phải chảy. Như tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng.”, tác giả sử dụng biện pháp tu từ so sánh kết hợp với ẩn dụ.

Hình ảnh “sông” được so sánh với “đời người”, đặc biệt là tuổi trẻ.

“Biển rộng” là ẩn dụ cho những ước mơ, khát vọng, tương lai lớn lao.

Tác dụng:

Làm cho cách diễn đạt trở nên giàu hình ảnh, giàu cảm xúc.

Nhấn mạnh quy luật tự nhiên của dòng sông cũng như quy luật sống của con người: phải không ngừng vận động, vươn lên và hướng tới những giá trị lớn đẹp.

Gợi nhắc tuổi trẻ không nên sống trì trệ, khép mình mà cần dũng cảm trải nghiệm để trưởng thành.

Câu 4.

“Tiếng gọi chảy đi sông ơi” là lời thôi thúc bên trong mỗi con người sống tích cực, không ngừng tiến về phía trước.

Đó là:

tiếng gọi của khát vọng sống,

của ước mơ và lí tưởng,

của sự trải nghiệm và trưởng thành.

Câu văn nhắn nhủ rằng con người, đặc biệt là tuổi trẻ, không nên chấp nhận cuộc sống tù đọng, nhỏ bé mà phải biết bước đi, dám thay đổi để khám phá giá trị của bản thân và cuộc đời.

Câu 5.

Từ nội dung văn bản, em rút ra bài học: Tuổi trẻ cần sống chủ động, không ngừng vận động và dám trải nghiệm.

Bởi vì:

Nếu sống thụ động, ngại thay đổi, con người sẽ dễ đánh mất ước mơ và trở nên tù túng như “dòng sông lịm trong đầm lầy”.

Chỉ khi dám bước ra khỏi vùng an toàn, con người mới trưởng thành, khám phá được khả năng của bản thân và sống một cuộc đời ý nghĩa hơn.

Ngoài ra, văn bản còn giúp em hiểu rằng mỗi người cần biết lắng nghe “tiếng gọi” của khát vọng trong chính mình để không sống hoài phí tuổi trẻ.

Câu 1:

Trong tác phẩm "Chuyện người nghĩa phụ ở Khoái Châu", Nguyễn Dữ đã xây dựng một chủ đề sâu sắc: ca ngợi vẻ đẹp tiết hạnh của người phụ nữ và phê phán thói phù phiếm, vô trách nhiệm của nam giới trong xã hội phong kiến. Qua nhân vật Nhị Khanh, chủ đề về lòng thủy chung được đẩy lên mức tuyệt đối. Nàng không chỉ khéo léo trong cư xử, chu toàn hậu sự cho cha mẹ mà còn dùng cái chết để bảo vệ nhân phẩm khi bị chính người chồng mình yêu thương đem ra làm vật cá cược trên sới bạc. Cái chết của Nhị Khanh là lời tố cáo đanh thép đối với thói ăn chơi sa đọa của Trọng Quỳ – đại diện cho một bộ phận nam giới coi thường đạo nghĩa và xem phụ nữ như món hàng. Tuy nhiên, chủ đề tác phẩm không dừng lại ở sự bi kịch, mà còn hướng tới sự hướng thiện và công lí. Việc Nhị Khanh hiển linh và Trọng Quỳ hối lỗi, nuôi con thành đạt cho thấy niềm tin của tác giả vào việc thiện hữu ác báo và sức mạnh của sự hối cải. Qua đó, Nguyễn Dữ gửi gắm thông điệp vượt thời đại: giá trị của con người nằm ở "chính nghĩa" và sự tự sửa mình, thay vì chạy theo những tà dục nhất thời.

Câu 2:

Trong nhịp sống hiện đại, khi áp lực học tập và khối lượng công việc ngày càng đè nặng, thức khuya dường như đã trở thành một "thói quen mặc định" của rất nhiều người. Nhìn ánh đèn bàn vẫn sáng rực lúc nửa đêm, ta thường tự nhủ rằng đó là sự chăm chỉ, là nỗ lực để chạm tới thành công. Thế nhưng, đằng sau sự miệt mài ấy là một cái giá quá đắt mà cơ thể phải trả. Đã đến lúc chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận và từ bỏ thói quen tai hại này để bảo vệ vốn quý nhất của con người: Sức khỏe.

Lí lẽ đầu tiên mà những người thức khuya thường đưa ra là: ban đêm yên tĩnh nên dễ tập trung hơn. Tuy nhiên, đây thực chất là một cái bẫy về năng suất. Khoa học đã chứng minh rằng não bộ con người có nhịp sinh học riêng. Từ sau 11 giờ đêm, các tế bào thần kinh cần được nghỉ ngơi để đào thải độc tố và tái tạo bộ nhớ. Việc ép buộc trí não làm việc vào thời điểm này chỉ mang lại sự "tỉnh táo giả tạo". Hiệu quả công việc có thể thấy trước mắt, nhưng hệ lụy là sự suy giảm trí nhớ, mất khả năng tập trung vào ngày hôm sau, tạo thành một vòng lẩn quẩn của sự mệt mỏi và trì trệ.

Nguy hại hơn, thức khuya chính là "kẻ sát nhân thầm lặng" đối với cơ thể. Đêm khuya là thời gian vàng để hệ miễn dịch hoạt động, gan thận thải độc và các cơ quan phục hồi. Khi chúng ta đánh cắp thời gian ngủ, chúng ta đang trực tiếp tàn phá hệ thống phòng thủ của chính mình. Những dấu hiệu như mắt thâm quầng, da xám xịt hay sự nóng nảy vô cớ chỉ là bề nổi. Sâu bên trong, thói quen này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch, đột quỵ và các bệnh tâm lí nguy hiểm. Đừng để đến khi cơ thể "lên tiếng" bằng những cơn đau hay bệnh tật mới bắt đầu hối hận.

Bên cạnh sức khỏe, việc thức khuya còn làm mất đi những giá trị tinh thần trong cuộc sống gia đình. Một người thức quá khuya sẽ khó có thể bắt đầu một buổi sáng năng động, không thể cùng người thân ăn một bữa sáng trọn vẹn hay dành cho nhau những lời chúc khởi đầu ngày mới tỉnh táo. Cuộc sống của họ trở nên lệch nhịp với cộng đồng, tự nhốt mình trong bóng tối của những đêm dài cô độc.

Để thay đổi, không nhất thiết phải làm một cuộc cách mạng ngay lập tức. Hãy bắt đầu bằng việc sắp xếp lại thời gian biểu, ưu tiên những việc quan trọng vào ban ngày và học cách buông bỏ thiết bị điện tử trước khi ngủ 30 phút. Một giấc ngủ sớm không phải là dấu hiệu của sự lười biếng, mà là biểu hiện của một người sống có kỉ luật và biết yêu thương bản thân.

Thành công bền vững không bao giờ được xây dựng trên một cơ thể rệu rã. Thay vì đốt cháy sức khỏe vào những canh khuya, hãy chọn cách làm việc thông minh và khoa học hơn. Hãy nhớ rằng, giường ngủ là nơi để hồi sinh, không phải nơi để kéo dài sự mệt mỏi. Vì tương lai và vì những người thân yêu đang lo lắng cho bạn, hãy tắt đèn, khép lại trang sách và đi ngủ đúng giờ ngay từ tối nay.

Câu 1: Đề tài của truyện

Truyện viết về đề tài người phụ nữ dưới xã hội phong kiến. Cụ thể là ca ngợi lòng thủy chung, tiết hạnh và sự kiên trinh của người phụ nữ (nhân vật Nhị Khanh) trong hoàn cảnh gia đình đầy bi kịch do người chồng gây ra.

Câu 2: Biện pháp tu từ

Trong câu: “Song đến nơi chỉ thấy bóng tà rọi cửa, rêu biếc đầy sân, năm ba tiếng quạ kêu ở trên cành cây xao xác.”

• Biện pháp tu từ: Liệt kê (bóng tà rọi cửa, rêu biếc đầy sân, tiếng quạ kêu) kết hợp với từ láy (xao xác).
• Tác dụng: Gợi lên không gian hoang vắng, tĩnh mịch và nhuốm màu u buồn, lo âu; đồng thời làm nổi bật sự chờ đợi vô vọng và tâm trạng bất an của nhân vật Trọng Quỳ.

Câu 3: Chi tiết hoang đường kì ảo và tác dụng

• Chi tiết kì ảo: Nhị Khanh hiện về báo mộng cho Trọng Quỳ dưới gốc cây bàng; cuộc gặp gỡ giữa Trọng Quỳ và hồn ma Nhị Khanh tại đền Trưng Vương; chi tiết Nhị Khanh được Thượng đế thương tình giao việc trông coi sổ sách ở đền.
• Tác dụng:
• • Về nội dung: Thể hiện ước mơ công lí của nhân dân (người tốt chết đi sẽ được bù đắp, không bị lãng quên). Đồng thời, đây là cơ hội để Nhị Khanh giãi bày tấm lòng và Trọng Quỳ được đối diện với tội lỗi của mình để hối cải.
  • Về nghệ thuật: Làm cho câu chuyện thêm li kỳ, hấp dẫn, mang đậm màu sắc đặc trưng của thể loại Truyền kì.

Câu 4: Chủ đề và tác phẩm tương tự

• Chủ đề: Ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn và tiết hạnh của người phụ nữ; đồng thời phê phán sự tha hóa, thói ăn chơi cờ bạc của nam giới trong xã hội phong kiến đã đẩy gia đình vào cảnh tan nát.
• Tác phẩm cùng chủ đề: Chuyện người con gái Nam Xương (cùng nằm trong tập Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ).

Câu 5: Đánh giá về thông điệp “tự sửa mình”

Lời bình ở cuối truyện mang một ý nghĩa nhân sinh sâu sắc và vẫn còn giá trị đến ngày nay:

• Ý nghĩa của việc tự sửa mình: Là nền tảng để xây dựng hạnh phúc gia đình ("tề gia"). Người đàn ông (người trụ cột) nếu không có đạo đức, không tự kiểm soát hành vi (như Trọng Quỳ sa vào cờ bạc) thì sẽ gây ra bi kịch cho những người thân yêu nhất.
• Giá trị nhân văn: Thông điệp nhắc nhở mỗi cá nhân phải sống có trách nhiệm và chính trực. "Tự sửa mình" chính là cách để giữ gìn phẩm giá, để "không thẹn với trời đất". Nó đề cao sức mạnh của sự hối cải và tu dưỡng cá nhân trong việc duy trì trật tự và đạo đức xã hội.

Quan điểm “chữ bầu lên nhà thơ” được Lê Đạt triển khai một cách sâu sắc, giàu tính lí luận và giàu hình tượng nghệ thuật qua nhiều bình diện:

Trước hết, tác giả khẳng định vai trò trung tâm, quyết định của chữ trong thơ. Theo ông, nhà thơ không làm thơ bằng “ý” mà bằng “chữ”; giá trị thơ không nằm ở “nghĩa tiêu dùng” mà ở âm vang, diện mạo, sức gợi của chữ trong toàn bài. Vì vậy, mỗi bài thơ là một lần nhà thơ phải lao động nghiêm cẩn với chữ, không thể dựa vào cảm hứng bốc đồng hay tài năng sẵn có.

Tiếp đó, tác giả dùng hình ảnh ẩn dụ độc đáo: “chữ bầu lên nhà thơ” như một cuộc bầu cử khắc nghiệt. Mỗi lần sáng tác, nhà thơ phải “ứng cử” trước “cử tri chữ”; nếu chữ không đạt tới độ tinh luyện, không có sức gợi, thì nhà thơ sẽ “trượt cử”, dù là người đã có danh tiếng. Dẫn chứng về Vích-to Huy-gô cho thấy: ngay cả thiên tài cũng không được bảo đảm thành công vĩnh viễn nếu không chinh phục được chữ.

Cuối cùng, từ quan điểm đó, Lê Đạt nhấn mạnh con đường thơ là con đường lao động bền bỉ và khổ hạnh với ngôn ngữ. Nhà thơ chân chính là người “một nắng hai sương trên cánh đồng giấy”, không ngừng rèn luyện nội lực chữ để làm giàu cho tiếng mẹ đẻ.

→ Như vậy, quan điểm “chữ bầu lên nhà thơ” được triển khai vừa bằng lí lẽ sắc sảo, vừa bằng hình ảnh giàu sức gợi, thể hiện một quan niệm hiện đại, nghiêm túc và đầy trách nhiệm về nghề thơ.