Dưới đây là gợi ý làm bài chi tiết cho hai câu hỏi phần Viết:

Câu 1. Đoạn văn về ý nghĩa của tính sáng tạo đối với thế hệ trẻ hiện nay (Khoảng 200 chữ)

Trong kỷ nguyên số đầy biến động, tính sáng tạo chính là chiếc chìa khóa vạn năng giúp thế hệ trẻ định vị bản thân và làm chủ tương lai. Sáng tạo không phải là điều gì quá xa vời, mà là khả năng tư duy độc lập, dám bứt phá khỏi những lối mòn cũ kỹ để tìm ra những giải pháp mới, giá trị mới trong học tập và cuộc sống. Đối với người trẻ, tinh thần sáng tạo giúp họ tiếp thu kiến thức một cách chủ động, biến những lý thuyết khô khan thành những sáng kiến thực tiễn. Trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ, nếu chỉ rập khuôn như một cỗ máy, người trẻ sẽ rất dễ bị đào thải; chính tư duy sáng tạo — thứ thuộc về bản sắc con người — sẽ tạo nên ưu thế khác biệt. Không chỉ dừng lại ở phương diện cá nhân, những ý tưởng táo bạo của tuổi trẻ chính là động lực cốt lõi thúc đẩy sự phát triển của khởi nghiệp, công nghệ, nghệ thuật và định hình nên diện mạo của một quốc gia năng động, tiến bộ. Trái lại, nếu thiếu đi sự sáng tạo, tuổi trẻ sẽ rơi vào lối sống thụ động, "bải hoải trong những tháng ngày chật hẹp". Tóm lại, sáng tạo không chỉ là năng lực mà còn là trách nhiệm của thế hệ trẻ để tự làm mới chính mình và cống hiến cho xã hội, như một dòng sông luôn thao thiết chảy ra biển lớn.

Câu 2. Bài văn trình bày cảm nhận về con người Nam Bộ qua nhân vật Phi và ông Sáu Đèo trong "Biển người mênh mông" (Nguyễn Ngọc Tư)

Bài làm

Nguyễn Ngọc Tư từ lâu đã được biết đến như một cây bút đặc sắc của văn học đương đại với những trang viết đẫm vị phù sa và bảng lảng khói đồng của vùng đất mũi Cà Mau. Truyện ngắn của chị không chỉ cuốn hút bởi ngôn từ mộc mạc, đậm chất địa phương mà còn bởi chiều sâu nhân văn khi viết về những mảnh đời bên lề xã hội. Qua tác phẩm "Biển người mênh mông", thông qua hai nhân vật Phi và ông Sáu Đèo, Nguyễn Ngọc Tư đã khắc họa một cách chân thực, xúc động về vẻ đẹp tâm hồn của con người Nam Bộ: dẫu chịu nhiều tổn thương, bất hạnh và lênh đênh giữa "biển người", họ vẫn giữ vẹn nguyên tấm lòng nhân hậu, bao dung, trọng tình trọng nghĩa.

Trước hết, nhân vật Phi hiện lên là hiện thân của những con người Nam Bộ mang số phận nhiều tổn thương nhưng có tâm hồn vô cùng kiên cường và vị tha. Phi có một tuổi thơ bất hạnh khi sinh ra đã thiếu vắng tình cha, đến năm tuổi rưỡi lại phải xa mẹ, sống trong sự hoài nghi, ghẻ lạnh của người cha dượng và sự dị nghị của người đời. Sự cô độc ấy khiến anh khi trưởng thành trở nên "lôi thôi", phóng khoáng đến mức bầy hầy như một cách phản ứng lại thế giới. Thế nhưng, ẩn sau vẻ ngoài bất cần đó lại là một tấm lòng ấm áp và lòng hiếu thảo sâu sắc. Phi hiểu cho nỗi khổ của má, chưa một lần oán trách. Khi người bà qua đời, dù cô độc giữa cuộc đời, anh vẫn tự lập, vừa học vừa làm. Đặc biệt, sự nhân hậu của Phi tỏa sáng qua mối quan hệ với ông già Sáu Đèo — một người hàng xóm xa lạ mới chuyển đến. Phi không ngần ngại sẻ chia, trò chuyện, kết bạn vong niên với ông già nghèo khổ. Khi ông Sáu Đèo ra đi và gửi gắm lại con bìm bịp — tài sản duy nhất cũng là người bạn tinh thần của ông, Phi đã nhận lời bằng tất cả sự tin tưởng và trách nhiệm của một người con xứ sở trọng chữ "tình".

Song hành cùng Phi là ông Sáu Đèo, một hình ảnh ước lệ cho cuộc đời lênh đênh, sông nước đặc trưng của người dân Nam Bộ. Cuộc đời ông gắn liền với con đò, khúc sông, rong ruổi khắp nẻo đường miền Tây. Quá khứ nghèo khó nhưng hạnh phúc của ông bị vỡ tan chỉ vì một lỗi lầm trong cơn say, khiến người vợ bỏ đi. Đáng quý thay, cái tính "ăn ngay nói thẳng" và trọng tình của ông Sáu Đèo thể hiện ở hành trình chuộc lỗi dai dẳng: bốn mươi năm tìm vợ, dời nhà ba mươi ba bận, "lội gần rã cặp giò" chỉ để nói một lời xin lỗi. Đó là cái đích thực của con người miền Tây — yêu ghét rõ ràng, sai thì nhận, và khi đã thương thì thương đến tận cùng xương tủy. Dù nghèo khó, gia tài gói gọn trong bốn thùng các tông nhưng tâm hồn ông lại giàu có lòng tự trọng và tình yêu thương. Cách ông đối xử với con bìm bịp như một đứa con, cách ông tâm sự thân tình, nhậu một bữa rượu để từ giã và tin tưởng giao lại con vật cho Phi cho thấy một tâm hồn Nam Bộ vừa hào sảng, vừa thiết tha, luôn khao khát được thấu hiểu và sẻ chia.

Qua hai nhân vật, Nguyễn Ngọc Tư không chỉ kể câu chuyện của hai cá nhân mà đang khái quát lên nét đẹp bản sắc của con người vùng sông nước Nam Bộ. Đó là sự giao thoa giữa cái phóng khoáng, tự do của thiên nhiên mênh mông với cái thắt quặn của những số phận nghèo khó. Họ có thể bộc trực, lôi thôi, có thể mang những vết thương lòng rỉ máu do hoàn cảnh đưa đẩy, nhưng họ chưa bao giờ đánh mất đi sự tử tế. Giữa "biển người" mênh mông và lạc lõng, những con người ấy kết nối với nhau không bằng huyết thống, mà bằng sự đồng cảm của những kiếp người tha hương, bằng thứ "đèn, lửa xóm giềng" sưởi ấm cho nhau qua những ngày giông bão.

Về phương diện nghệ thuật, Nguyễn Ngọc Tư đã chứng tỏ bản sắc độc đáo của mình khi xây dựng nhân vật một cách tự nhiên qua những chi tiết đời thường, những lời đối thoại mang đậm phong vị Nam Bộ. Các từ ngữ địa phương như “qua”, “cổ”, “bầy hầy”, “bi biểu” được sử dụng nhuần nhuyễn, tạo nên một không gian văn hóa đặc trưng, giúp nhân vật hiện lên sống động, chân thực như vừa bước ra từ những rặng bần, rặng đước miền Tây. Nhịp điệu truyện chậm rãi, phảng phất nỗi buồn man mác nhưng không bi lụy, mà nhen nhóm lên đốm lửa của tình người ấm áp.

Tóm lại, thông qua hai nhân vật Phi và ông Sáu Đèo trong truyện ngắn "Biển người mênh mông", Nguyễn Ngọc Tư đã viết nên một bài ca cảm động về con người Nam Bộ. Họ chính là những nét vẽ đẹp đẽ nhất cho thấy: dẫu cuộc đời có đẩy đưa họ đi xa đến đâu, dẫu số phận có nghiệt ngã thế nào, thì lòng nhân hậu, sự bao dung và tình nghĩa thủy chung vẫn là điểm tựa vững vàng nhất để họ tồn tại và lưu lại hơi ấm cho cuộc đời.

Dưới đây là gợi ý trả lời chi tiết cho các câu hỏi đọc hiểu của văn bản "Chợ nổi – nét văn hóa sông nước miền Tây":

Câu 1: Kiểu văn bản

Kiểu văn bản của ngữ liệu trên là: Văn bản thông tin (thuyết minh về một nét đẹp văn hóa, phong tục truyền thống).

Câu 2: Các hình ảnh, chi tiết cho thấy cách giao thương thú vị

Một số hình ảnh, chi tiết thể hiện sự độc đáo, thú vị trong cách mua bán trên chợ nổi gồm:

• Phương tiện đi chợ: Cả người mua và người bán đều nhóm họp bằng xuồng, ghe (ngày xưa là xuồng ba lá, năm lá, ghe tam bản; ngày nay có tắc ráng, ghe máy). Những chiếc xuồng con len lỏi khéo léo giữa hàng trăm ghe thuyền mà hiếm khi va quệt.
• Sự phong phú của hàng hóa: Đầy đủ chủng loại, từ lớn như cái xuồng, cái ghe đến nhỏ như cây kim, sợi chỉ.
• Hình thức "Bẹo hàng" bằng mắt độc đáo: Sử dụng "cây bẹo" (sào tre dài cắm đứng trên ghe) để treo cao trái cây, rau củ giúp khách nhìn thấy từ xa. Đặc biệt, nếu treo một tấm lá lợp nhà có nghĩa là chủ ghe muốn rao bán chính chiếc ghe đó.
• Hình thức "Bẹo hàng" bằng tai sinh động: Dùng âm thanh lạ tai của kèn bấm bằng tay, kèn đạp bằng chân (kèn cóc) hoặc tiếng rao ngọt ngào, lảnh lót của các cô gái bán đồ ăn thức uống ("Ai ăn chè đậu đen, nước dừa đường cát hôn...?").

Câu 3: Tác dụng của việc sử dụng tên các địa danh

Việc liệt kê hàng loạt địa danh cụ thể (Cái Bè - Tiền Giang, Cái Răng, Phong Điền - Cần Thơ, Ngã Bảy - Hậu Giang, Ngã Năm - Sóc Trăng,...) có tác dụng:

• Về mặt thông tin: Tăng tính xác thực, chính xác và độ tin cậy của một văn bản thông tin. Chứng minh chợ nổi là một hiện tượng văn hóa phổ biến, trải dài khắp các tỉnh thành vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
• Về mặt biểu đạt: Giúp người đọc dễ dàng hình dung về bản đồ văn hóa sông nước miền Tây, khơi gợi sự tò mò, muốn khám phá, du lịch của người đọc đối với từng vùng đất cụ thể.

Câu 4: Tác dụng của phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ

Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ xuất hiện trong văn bản bao gồm: Hình ảnh minh họa (ảnh Chợ nổi Ngã Bảy - Hậu Giang) và Các ký hiệu thực tế được miêu tả (cây bẹo treo nông sản, tấm lá lợp nhà treo trên sào để bán ghe, tiếng kèn cóc,...).

Tác dụng:

• Đối với văn bản: Làm cho bài viết trở nên trực quan, sinh động, bớt khô khan. Nó bổ sung, minh họa trực tiếp cho phần lời văn thuyết minh, giúp người đọc dù chưa từng đến miền Tây cũng có thể hình dung rõ ràng khung cảnh sầm uất trên sông.
• Đối với việc giao thương của người dân: Đây là giải pháp truyền thông thông minh, sáng tạo của người dân xứ sông nước. Giữa không gian mênh mông, ồn ào của tiếng sóng, tiếng máy nổ, những phương tiện phi ngôn ngữ này giúp người mua dễ dàng nhận biết hàng hóa từ xa một cách nhanh chóng, tiết kiệm sức lực rao mời và tối ưu hóa hiệu quả buôn bán.

Câu 5: Vai trò của chợ nổi đối với đời sống người dân miền Tây

Chợ nổi đóng một vai trò vô cùng quan trọng và đa diện đối với đời sống của người dân Nam Bộ:

• Về mặt kinh tế: Đây là huyết mạch giao thương quan trọng, là nơi tiêu thụ nông sản, trái cây trực tiếp cho người nông dân và là nguồn kế sinh nhai của hàng ngàn hộ gia đình thương hồ. Chợ nổi giúp kết nối giao thương giữa các vùng cù lao, miệt vườn biệt lập khi hệ thống đường bộ chưa phát triển.
• Về mặt đời sống sinh hoạt: Chợ nổi phản ánh rõ nét tập quán thích nghi với tự nhiên "sống chung với lũ", gắn liền với kênh rạch của người dân. Ghe thuyền không chỉ là phương tiện kiếm sống mà còn là ngôi nhà di động của họ.
• Về mặt văn hóa - du lịch: Chợ nổi là "đặc sản" tinh thần, lưu giữ hồn cốt văn hóa sông nước miền Tây qua tiếng rao, điệu hò, tính cách hào sảng, chất phác. Ngày nay, nó còn là biểu tượng du lịch độc đáo, thu hút du khách trong và ngoài nước, mang lại nguồn lợi kinh tế bền vững cho địa phương.

Câu 1. Viết đoạn văn về việc thấu hiểu chính mình (Khoảng 200 chữ)

Thấu hiểu chính mình là hành trình quan trọng nhất mà mỗi con người cần thực hiện trong cuộc đời. Đó là việc ta nhận thức rõ ràng về điểm mạnh, điểm yếu, sở thích, đam mê và cả những giới hạn của bản thân. Khi thấu hiểu chính mình, ta giống như người thuyền trưởng làm chủ bánh lái, biết rõ con tàu của mình có thể chịu được sóng gió ở mức nào để định hình hướng đi đúng đắn, tránh được những ảo tưởng xa rời thực tế hoặc sự tự ti, lạc lối. Không chỉ vậy, thấu hiểu bản thân còn là chìa khóa để kiến tạo sự bình yên trong tâm hồn; ta biết cách bao dung với tổn thương của chính mình và học cách sửa mình để tiến bộ mỗi ngày như câu nói "biết mình để sửa mình". Trái lại, nếu không hiểu rõ bản thân, con người rất dễ bị cuốn theo các giá trị ảo, sống cuộc đời của người khác và rơi vào bi kịch của sự trống rỗng. Socrates từng nói: "Hãy hiểu chính mình". Sự thấu hiểu ấy không đến sau một đêm, nó đòi hỏi một quá trình không ngừng lắng nghe, tự soi chiếu qua những trải nghiệm thực tế. Tóm lại, chỉ khi hiểu rõ bản thân là ai, ta mới có thể sống một cuộc đời chủ động, định vị được giá trị cá nhân và tỏa sáng theo cách riêng của mình.

Câu 2. Bài văn nghị luận phân tích bài thơ "Chuyện của mẹ" (Nguyễn Ba)

Bài làm

Chi tranh và bom đạn đã lùi xa, nhưng những vết thương mà nó để lại trong lòng dân tộc thì vẫn mãi âm ỉ. Viết về đề tài chiến tranh và người mẹ Việt Nam Anh hùng, nhà thơ Nguyễn Ba với tác phẩm "Chuyện của mẹ" đã đem đến một nốt lặng đầy đau đớn nhưng cũng vô cùng kiêu hãnh. Bài thơ là một câu chuyện kể bằng thơ đầy xúc động, khắc họa chân thực những mất mát tột cùng của người mẹ và vẻ đẹp tâm hồn cao cả của những con người đi qua cuộc chiến.

Mở đầu bài thơ, tác giả không vòng vo mà trực tiếp đưa ra một con số khiến người đọc nhói lòng: “mẹ có năm lần chia li”. Năm lần tiễn đưa là năm lần khúc ruột của mẹ bị thắt lại. Tác giả đã chọn cách liệt kê dòng thời gian và không gian hy sinh của từng người thân trong gia đình mẹ để dựng lên một tượng đài về sự hy sinh:

Chồng mẹ -> Hóa thành ngàn lau bời bời (Tây Bắc)
Đứa trai đầu -> Thành con sóng nát (Sông Thạch Hãn)
Đứa trai thứ hai -> Thịn xương nuôi mối vườn (Xuân Lộc)
Chị gái trước tôi -> Thanh xuân xanh vào vời vợi (Dân công hỏa tuyến)
Tôi (Người con út) -> Trở về bằng đôi mông đít (Vị Xuyên)

Nỗi đau được cụ thể hóa bằng những hình ảnh ẩn dụ đầy ám ảnh. Người chồng đi vào cõi bất tử hóa thành ngàn lau nơi biên thùy. Người con cả nằm lại dòng sông Thạch Hãn máu lửa, thịt xương hòa vào dòng nước thành "con sóng nát dưới hoàng hôn táp đỏ trời". Người con thứ hai nằm lại đất miền Đông gian lao, da thịt nuôi cây cao su Xuân Lộc. Người chị gái dầm mình làm "cây mốc sống" nơi ngầm sâu, dâng hiến tuổi trẻ vào khoảng xanh vời vợi của đất trời. Những từ ngữ như "bời bời", "sóng nát", "táp đỏ trời" gợi lên sự khốc liệt, dữ dội của chiến tranh.

Đến lần thứ năm — người con út, cũng là nhân vật "tôi" — may mắn sống sót trở về nhưng không còn lành lặn: "tôi đi về bằng đôi mông đít / chân của tôi đồng đội chôn trên đồi đất Vị Xuyên". Cách nói trần trụi, đau đớn ấy không làm giảm đi sự thiêng liêng mà trái lại, nó lột tả tận cùng sự tàn khốc của cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc.

Mất mát lớn như thế, bảo sao "đêm nào cũng lén tôi mẹ khóc / dù về sau đôi mắt bị loà". Nỗi lòng của người mẹ ở phần sau bài thơ chuyển từ nỗi đau quá khứ sang nỗi lo toan của hiện tại. Mẹ không lo cho mình, mẹ lo cho đứa con tật nguyền: thương con không có bàn bà đỡ đần, lo căn nhà tình nghĩa không vững vàng trước bão giông, lo khi mẹ mất đi ai người cơm cháo. Tình mẫu tử lúc này hiện lên thật bình dị, ấm áp nhưng cũng quặn thắt lòng người.

Trước nỗi lo của mẹ, người con đã dùng những lời đùa vui và một góc nhìn đầy kiêu hãnh để an ủi:

"Mẹ yêu của con ơi / không chỉ là mẹ của con / mẹ đã là mẹ của non sông đất nước".

Tầm vóc của người mẹ từ một người mẹ gia đình đã vụt sáng thành người Mẹ Tổ Quốc. Sự hy sinh của mẹ đã đổi lấy sự sống cho non sông. Giờ đây, cháu chắt của mẹ đã "líu lo khắp ba miền", nhân dân cả nước chính là con em của mẹ. Sự tồn tại của dân tộc này được đánh đổi bằng máu của con mẹ và bằng nước mắt chịu đựng của chính mẹ. Bài thơ khép lại bằng một hình ảnh tuyệt đẹp: "móm mém mẹ cười / khoé mắt loà khẽ sáng mấy giọt sương...". Giọt sương ấy là giọt nước mắt hạnh phúc, là sự mãn nguyện muộn màng của người mẹ khi thấy con mình trưởng thành và đất nước bình yên.

Về mặt nghệ thuật, bài thơ thành công nhờ thể thơ tự do phóng khoáng, giúp mạch cảm xúc và câu chuyện kể được tuôn chảy tự nhiên. Tác giả không viết hoa đầu dòng (trừ các địa danh), tạo cảm giác như một lời tâm tình âm thầm, liên tục. Ngôn ngữ thơ giản dị, đậm chất đời thường nhưng giàu sức gợi hình, gợi cảm nhờ các biện pháp tu từ như ẩn dụ, liệt kê, điệp từ.

Tóm lại, "Chuyện của mẹ" là một khúc tráng ca đau thương nhưng hào hùng. Qua thể xác hao gầy và đôi mắt loà của mẹ, Nguyễn Ba đã giúp thế hệ hôm nay hiểu được cái giá của hòa bình, từ đó thêm trân trọng, biết ơn những người Mẹ Việt Nam Anh hùng — những nền móng thầm lặng nâng đỡ sự trường tồn của cả một dân tộc.

Câu 1: Kiểu văn bản

Kiểu văn bản của văn bản trên là: Văn bản nghị luận (Cụ thể là nghị luận xã hội, mượn câu chuyện văn học/ca dao để bàn luận về một triết lý nhân sinh trong cuộc sống).

Câu 2: Vấn đề được đề cập đến trong văn bản

Vấn đề chính được tác giả đề cập đến là: Sự nhìn nhận, đánh giá con người (biết người, biết mình) và tầm quan trọng của việc tự thấu hiểu bản thân để sửa mình, phát triển bản thân.

Câu 3: Các bằng chứng được tác giả sử dụng

Để làm sáng tỏ vấn đề, tác giả đã sử dụng hai nhóm bằng chứng rất thuyết phục từ kho tàng văn học dân gian và văn học trung đại:

• Bài ca dao đối thoại giữa "Đèn và trăng":

  "Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng / Đèn ra trước gió được chăng hỡi đèn? / Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn / Sao trăng lại phải chịu luồn đám mây?"

• Câu tục ngữ dân gian: "Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn."
• Một câu thơ trong truyện Kiều của Nguyễn Du: "Tuần trăng khuyết, đĩa dầu hao" (Được dùng làm bằng chứng để làm rõ thêm hình ảnh cái "đèn" cổ thời xưa).

Câu 4: Mục đích và nội dung của văn bản

• Nội dung: Văn bản phân tích ý nghĩa sâu sắc từ cuộc đối thoại giữa đèn và trăng trong câu ca dao, từ đó khẳng định một thực tế: không ai là hoàn hảo, ai cũng có thế mạnh và điểm yếu riêng. Đồng thời nhấn mạnh việc nhìn nhận, đánh giá con người cần sự bao dung và việc quan trọng nhất là phải tự biết mình để sửa mình.
• Mục đích: Khuyên nhủ người đọc lối sống khiêm tốn, biết bao dung trước nhược điểm của người khác; đồng thời thức tỉnh mỗi cá nhân cần thường xuyên tự soi chiếu, nhận ra hạn chế của bản thân (như đèn nhận ra gió, trăng nhận ra mây) để tự hoàn thiện mình.

Câu 5: Nhận xét cách lập luận của tác giả

Cách lập luận của tác giả rất chặt chẽ, sắc sảo, tự nhiên và giàu sức thuyết phục. Điều này được thể hiện qua các điểm sau:

• Thứ tự lập luận logic (từ hiện tượng đến bản chất): Tác giả xuất phát từ việc phân tích một câu ca dao cụ thể (chuyện đèn và trăng) -> Mở rộng ra quy luật của con người trong xã hội (nhân vô thập toàn, năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn) -> Rút ra bài học cốt lõi mang tính triết lý sâu sắc ở cuối bài (biết mình để sửa mình).
• Sử dụng thao tác lập luận đa dạng: Kết hợp nhuần nhuyễn giữa phân tích (mổ xẻ câu ca dao), bình luận (đưa ra quan điểm về sự bao dung, nhìn nhận con người) và bác bỏ (phê phán việc không tự biết mình, biết sai mà không sửa).
• Giọng điệu gần gũi, gợi mở: Thay vì giáo điều, áp đặt, tác giả dùng các câu hỏi tu từ ("Nếu bạn là trăng thì đâu là các loại mây...?", "Tránh gió chăng, hay che chắn cách nào?") để người đọc tự ngẫm nghĩ, tự rút ra bài học cho riêng mình.

Dưới đây là gợi ý trả lời cho các câu hỏi đọc hiểu dựa trên văn bản trích từ "Ngày trong sương mù" của tác giả Hà Nhân:

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là: Nghị luận (kết hợp với yếu tố biểu cảm).

Câu 2: Hai lối sống con người từng trải qua

Dựa vào đoạn trích, bạn có thể chọn chỉ ra hai trong số các lối sống sau mà tác giả đã nêu:

• Lối sống khước từ sự vận động, tìm quên trong những giấc ngủ vùi.
• Lối sống tìm sự an toàn trong vẻ ngoan ngoãn bất động.
• Lối sống bỏ quên những khát khao dài rộng, bải hoải trong tháng ngày chật hẹp.
• Lối sống khước từ trải nghiệm, khước từ nắng gió, khước từ đi tới.

Câu 3: Tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn văn

Trong đoạn: “Sông như đời người. Và sông phải chảy. Như tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng.”, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ chủ đạo là So sánh (Sông như đời người; Như tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng) kết hợp với Điệp từ/Điệp cấu trúc (sông, như).

Tác dụng:

• Về mặt diễn đạt: Tạo cho câu văn nhịp điệu uyển chuyển, sinh động, tăng tính hình tượng và sức gợi hình, gợi cảm cho lời văn.
• Về mặt nội dung: Khẳng định một quy luật tự nhiên và tất yếu của cuộc sống. Giống như dòng sông sinh ra là để chảy, để hướng về phía trước, tuổi trẻ của con người cũng phải vận động, khao khát dấn thân, cống hiến và vươn ra thế giới bao la rộng lớn thay vì chấp nhận đứng yên, trì trệ.

Câu 4: Cách hiểu về “tiếng gọi chảy đi sông ơi”

“Tiếng gọi chảy đi sông ơi” trong câu văn có thể được hiểu là:

• Tiếng gọi từ bên trong: Là lời thúc giục của lý tưởng, hoài bão, của bản ngã không chấp nhận sự đóng băng, trì trệ.
• Tiếng gọi từ cuộc sống: Là tiếng gọi của những trải nghiệm mới, của trách nhiệm cống hiến, vượt qua nghịch cảnh để đi tìm "biển rộng" — nơi thể hiện giá trị lớn nhất của cuộc đời mỗi con người.

Câu 5: Bài học rút ra và lý do

• Bài học rút ra: Bài học về lối sống dấn thân, chủ động trải nghiệm và không ngừng vận động, hướng về phía trước.
• Vì sao? Vì cuộc đời rất ngắn ngủi, nếu chúng ta chọn lối sống an phận, khước từ thách thức thì chẳng khác nào một "dòng sông lịm trong đầm lầy", tự thu hẹp không gian và giá trị của chính mình. Chỉ có vận động, đi tới và đối mặt với "nắng gió" của cuộc đời, ta mới có thể trưởng thành, khám phá hết năng lực của bản thân và sống một cuộc đời ý nghĩa, rực rỡ nhất.

Trong thế giới đầy biến động và cạnh tranh gay gắt của thế kỷ 21, niềm tin vào bản thân – hay còn gọi là sự tự tin – không chỉ là một phẩm chất tốt mà đã trở thành "kim chỉ nam" quan trọng nhất đối với người trẻ. Có ý kiến cho rằng, niềm tin vào bản thân chính là điểm tựa để giới trẻ vững bước vào tương lai. Tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm này, bởi niềm tin ấy chính là gốc rễ của mọi sự phát triển và sáng tạo.

Trước hết, cần hiểu niềm tin vào bản thân không phải là sự tự cao, tự đại, mà là khả năng nhận thức rõ giá trị, năng lực và tiềm năng của chính mình. Khi một người trẻ có niềm tin, họ sẽ không dễ dàng gục ngã trước những thất bại hay những lời phê bình khắc nghiệt. Thay vì nhìn nhận khó khăn như một "bức tường" ngăn cản, người có niềm tin vào bản thân xem đó là một "bậc thang" để nâng tầm năng lực. Chính niềm tin giúp người trẻ dám dấn thân vào những lĩnh vực mới, dám khởi nghiệp, dám thể hiện quan điểm khác biệt giữa đám đông – những tố chất cần thiết trong kỷ nguyên số.

Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh thực tế của giới trẻ hiện nay, niềm tin vào bản thân đang tồn tại ở hai thái cực. Một bộ phận lớn các bạn trẻ đang thể hiện sự bản lĩnh, chủ động nắm bắt cơ hội, biến niềm tin thành sức mạnh để vươn ra biển lớn. Họ không ngại sai lầm, biết cách học hỏi và không ngừng làm mới mình. Nhưng bên cạnh đó, vẫn còn một bộ phận không nhỏ đang rơi vào "bẫy so sánh" trên mạng xã hội. Sự hào nhoáng, thành công của người khác trên thế giới ảo dễ dàng khiến những người trẻ có tâm lý chưa vững vàng cảm thấy tự ti, nghi ngờ năng lực chính mình. Từ đó, họ hoặc là buông xuôi, hoặc cố tạo ra một vỏ bọc tự tin giả tạo để khỏa lấp sự trống rỗng bên trong.

Vậy, làm thế nào để nuôi dưỡng một niềm tin lành mạnh và bền vững? Niềm tin chân chính không thể chỉ đến từ những lời tự trấn an hay những câu khẩu hiệu tích cực sáo rỗng. Nó phải được xây dựng trên nền tảng của tri thức, kỹ năng và trải nghiệm thực tế. Khi chúng ta tích lũy đủ kiến thức, hoàn thiện đủ kỹ năng, chúng ta sẽ tự khắc có được sự tự tin từ bên trong. Quan trọng hơn, giới trẻ cần học cách chấp nhận sự không hoàn hảo. Biết thừa nhận điểm yếu không phải là mất tự tin, mà là bước đầu tiên để trở nên mạnh mẽ hơn. Một người trẻ bản lĩnh là người dám tin vào khả năng của mình, nhưng cũng đủ khiêm tốn để luôn giữ tâm thế "còn học hỏi".

Tóm lại, niềm tin vào bản thân giống như một ngọn hải đăng giữa biển khơi. Nó không giúp bạn tránh khỏi những cơn bão của cuộc đời, nhưng nó giúp bạn vững tay lái để vượt qua những con sóng lớn. Đối với giới trẻ hôm nay, việc xây dựng niềm tin vào chính mình không chỉ là bài toán của sự nghiệp, mà còn là hành trình đi tìm bản sắc và hạnh phúc cá nhân. Hãy bắt đầu tin vào bản thân từ những việc nhỏ nhất, kiên trì trau dồi mỗi ngày, vì chính bạn là người viết nên chương rực rỡ nhất cho cuộc đời mình.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là biểu cảm.

Câu 2:

Trong đoạn thơ, cuộc đời của mẹ được ví với ba hình ảnh đầy ý nghĩa:

• Bến vắng bên sông: Nơi đón nhận, chở che, bình yên và tĩnh lặng, luôn sẵn sàng đón những con thuyền (con cái) trở về sau giông bão.
• Cây (tự quên mình trong quả): Sự hy sinh âm thầm, dâng hiến tất cả những gì tinh túy nhất cho quả (con) được ngọt lành, trưởng thành.
• Trời xanh (nhẫn nại sau mây): Sự kiên trì, bao dung, luôn dõi theo và che chở dù có bao nhiêu khó khăn, ngăn cách.

Câu 3:

Trong câu thơ "Quả chín rồi ai dễ nhớ ơn cây":

• Biện pháp tu từ: Sử dụng ẩn dụ (cây – mẹ, quả – con) kết hợp với câu hỏi tu từ (hoặc lời độc thoại nội tâm).
• Tác dụng:
• • Về nội dung: Khắc họa sự hy sinh vô điều kiện, âm thầm và tận tụy của mẹ. Mẹ đã dồn hết nhựa sống của mình để nuôi dưỡng con khôn lớn (như cây nuôi quả). Đồng thời, câu thơ thể hiện sự day dứt, trăn trở của người con trước nghịch lý của cuộc đời: con lớn lên từ sự hy sinh của mẹ nhưng lại dễ vô tình quên đi công ơn ấy.
  • Về nghệ thuật: Tạo nên giọng điệu suy tư, xót xa, gợi sự đồng cảm sâu sắc nơi người đọc, làm cho thông điệp về lòng biết ơn trở nên thấm thía hơn.

Câu 4:

Hai dòng thơ "Con muốn có lời gì đằm thắm / Ru tuổi già của mẹ tháng năm nay" thể hiện:

• Tâm tư, nguyện vọng: Người con khao khát được bày tỏ lòng biết ơn, tình yêu thương và sự chăm sóc đối với mẹ bằng những lời lẽ dịu dàng, âu yếm nhất.
• Ý nghĩa: Đó không chỉ là lời hứa mà là một mong muốn giản dị nhưng cao đẹp: được trở thành chỗ dựa tinh thần, xoa dịu những nhọc nhằn, cô đơn của mẹ khi tuổi xế chiều, để "ru" mẹ vào những ngày tháng bình yên, thanh thản.

Câu 5:

Từ đoạn trích, chúng ta có thể rút ra những bài học quý giá:

• Trân trọng tình mẫu tử: Hãy luôn ghi nhớ rằng mỗi bước trưởng thành của ta đều đánh đổi bằng tuổi xuân và sự hy sinh thầm lặng của mẹ.
• Hành động kịp thời: Đừng đợi đến khi quá muộn mới bày tỏ tình yêu thương. Hãy dành cho mẹ những lời nói yêu thương, những sự quan tâm ân cần ngay khi còn có thể.
• Sống trách nhiệm: Sự đền đáp tốt nhất cho cha mẹ không chỉ là vật chất, mà là sự trưởng thành, lối sống tử tế và lòng hiếu thảo chân thành của con cái.

Nguyễn Trãi không chỉ là một nhà chiến lược quân sự, một nhà chính trị lỗi lạc mà còn là một tâm hồn thơ ca vĩ đại. Bài thơ "Bảo kính cảnh giới" (Bài 33) là một minh chứng tiêu biểu cho vẻ đẹp tâm hồn của vị anh hùng dân tộc khi lui về ở ẩn, qua đó gửi gắm triết lý sống cao đẹp và nhân văn.

Về mặt nội dung, bài thơ là sự khẳng định lựa chọn sống an nhiên, thanh cao của người quân tử. Mở đầu, Nguyễn Trãi bày tỏ sự dứt khoát trước "bể triều quan" đầy sóng gió, thị phi. Ông chọn cách "lui tới đòi thì" để giữ lấy "phận an" – một sự lựa chọn khôn ngoan để bảo toàn khí tiết. Hai câu thực: “Hé cửa đêm chờ hương quế lọt / Quét hiên ngày lệ bóng hoa tan” vẽ nên bức tranh cuộc sống tĩnh tại, giao hòa tuyệt đối với thiên nhiên. Tâm hồn thi nhân không còn vướng bận danh lợi mà chỉ còn sự thưởng lãm cái đẹp tinh tế của hương quế, của bóng hoa.

Đặc biệt, chiều sâu tư tưởng nằm ở hai câu luận: “Đời dùng người có tài Y, Phó / Nhà ngặt, ta bền đạo Khổng, Nhan”. Đây là sự giằng xé giữa khát vọng cống hiến (Y Doãn, Phó Duyệt là những người hiền tài giúp vua trị nước) và hoàn cảnh bất đắc chí. Thế nhưng, vượt lên trên tất cả, Nguyễn Trãi chọn giữ trọn "đạo Khổng, Nhan" – kiên định với đức nhân nghĩa, phẩm hạnh cá nhân dù cuộc đời có biến động. Câu kết “Ngâm câu: danh lợi bất như nhàn” trở thành lời tổng kết cho triết lý sống của ông: Sự nhàn nhã trong tâm hồn, sự trong sạch của nhân cách quý giá hơn gấp bội so với danh vọng tầm thường.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thất ngôn phá cách, tạo nên giọng điệu vừa trang trọng, vừa phóng khoáng. Việc vận dụng các điển cố (Y, Phó, Khổng, Nhan) rất tinh tế và hàm súc, giúp nhà thơ gửi gắm những suy tư sâu xa mà không cần diễn giải dài dòng. Ngôn ngữ thơ giản dị, hình ảnh gần gũi nhưng giàu sức gợi, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa chất thép của một bậc anh hùng và chất thi sĩ của một tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết.

Tóm lại, "Bảo kính cảnh giới" (Bài 33) là tiếng lòng của một bậc quân tử luôn ưu thời mẫn thế. Dù rời xa chính trường, Nguyễn Trãi vẫn giữ trọn tấm lòng trong sạch, khẳng định giá trị cốt lõi của con người nằm ở nhân cách, chứ không phải ở công danh, phú quý.

Câu 1:

Văn bản trên thuộc kiểu văn bản thông tin

Câu 2:

Phương thức biểu đạt chính là thuyết minh. Văn bản cung cấp các thông tin khách quan, chính xác về sự kiện phát hiện hành tinh xoay quanh sao Barnard, kết hợp với các dữ liệu khoa học để giải thích vấn đề.

Câu 3:

Trong đoạn trích bạn cung cấp, không có nhan đề. Tuy nhiên, nếu xét về một nhan đề phù hợp cho nội dung này, tác giả cần đảm bảo các tiêu chí sau:

• Tính bao quát: Nhan đề cần nêu bật được sự kiện chính (phát hiện 4 hành tinh mới quanh sao Barnard).
• Tính thu hút: Nên sử dụng ngôn ngữ ngắn gọn, ấn tượng để khơi gợi trí tò mò của độc giả về thiên văn học.
• Ví dụ: "Phát hiện 4 hành tinh đá mới quanh sao Barnard – láng giềng gần Trái đất".

Câu 4:

Trong đoạn trích bạn cung cấp, không có phương tiện phi ngôn ngữ nào (như hình ảnh, biểu đồ, sơ đồ) được sử dụng.

• Nếu có, các phương tiện phi ngôn ngữ (ví dụ: hình ảnh minh họa hệ sao Barnard hoặc sơ đồ so sánh kích thước các hành tinh) sẽ có tác dụng:
• • Giúp thông tin trở nên trực quan, sinh động và dễ hiểu hơn.
  • Hỗ trợ độc giả hình dung được khoảng cách hoặc vị trí của các hành tinh so với sao chủ.
  • Tăng tính thuyết phục và minh chứng rõ nét cho nội dung văn bản.

Câu 5:

Văn bản có tính chính xác và khách quan tương đối cao vì:

• Nguồn dẫn cụ thể: Bài viết trích dẫn các nguồn tin uy tín (tạp chí The Astrophysical Journal Letters, Đài ABC News), nêu tên các đài thiên văn (Gemini, VLT) và nhân vật (nghiên cứu sinh Ritvik Basant).
• Dữ liệu khoa học: Văn bản đưa ra các thông số cụ thể về khối lượng và đặc điểm của hành tinh.

Câu 1: Quan niệm "Có tiền là có tất cả" là một tư duy lệch lạc, gây ra những hệ lụy sâu sắc đối với cá nhân và xã hội. Trước hết, nó làm băng hoại các giá trị đạo đức và nhân cách. Khi coi tiền bạc là mục đích tối thượng, con người dễ dàng sa vào lối sống thực dụng, vị kỷ, sẵn sàng trà đạp lên lương tâm và pháp luật để đạt được lợi ích vật chất. Thứ hai, quan niệm này phá vỡ các mối quan hệ tình cảm thiêng liêng. Tình bạn, tình yêu hay thậm chí là tình cảm gia đình bị đặt lên bàn cân vật chất, khiến sự chân thành bị thay thế bằng sự đổi chác, tính toán lạnh lùng. Hơn nữa, nó tạo ra áp lực tâm lý nặng nề và sự phân hóa giàu nghèo gay gắt, nơi con người khinh rẻ những giá trị tinh thần cao quý chỉ vì chúng không mang lại lợi nhuận. Chúng ta cần hiểu rằng, tiền bạc dù quan trọng nhưng không thể mua được sức khỏe, thời gian hay sự thanh thản trong tâm hồn. Nếu chỉ mải mê chạy theo tiền bạc, chúng ta sẽ trở thành những "cỗ máy" vô cảm, đánh mất bản sắc và ý nghĩa thực sự của cuộc sống.

Câu 2:

Nguyễn Bỉnh Khiêm không chỉ là một bậc hiền triết uyên bác mà còn là một nhà thơ lớn với cái nhìn thấu thị về nhân tình thế thái. Bài thơ "Thế gian biến đổi" (một phần trong tập thơ Nôm Bạch Vân quốc ngữ thi) là một bản cáo trạng đanh thép về sự băng hoại đạo đức của con người trước sức mạnh của đồng tiền, đồng thời thể hiện triết lý sống cao đẹp của một tâm hồn chính trực.

Mở đầu bài thơ, tác giả khái quát sự thay đổi khôn lường của cuộc đời qua hình ảnh đối lập đầy triết lý: "Thế gian biến cải vũng nên đồi, Mặn nhạt chua cay lẫn ngọt bùi." Quy luật của tự nhiên là sự biến đổi "vũng nên đồi", nhưng ở đây, nhà thơ dùng nó để ngầm chỉ sự thay đổi của lòng người. Cuộc đời vốn đầy rẫy những cung bậc "mặn, nhạt, chua, cay, ngọt, bùi" – đó không chỉ là hương vị thức ăn mà là những thăng trầm của số phận. Trong sự biến thiên ấy, chỉ có bản chất con người là hiện lên rõ nét nhất.

Nét đặc sắc nhất của bài thơ nằm ở sự phê phán trực diện thói đời trọng của khinh nghĩa qua phép đối xứng bậc thầy: "Còn bạc, còn tiền, còn đệ tử, Hết cơm, hết gạo, hết ông tôi." Điệp từ "còn" và "hết" được đặt ở đầu câu tạo nên một nhịp điệu dồn dập, phơi bày trần trụi bản chất của những mối quan hệ xã hội thời bấy giờ. Khi có "bạc, tiền", người ta vây quanh tung hô là "đệ tử"; nhưng khi "hết cơm, gạo", ngay cả cách xưng hô thân mật "ông tôi" cũng biến mất. Đồng tiền lúc này không còn là công cụ trao đổi mà đã trở thành thước đo của nhân cách, thành kẻ điều khiển tình cảm con người. Lời thơ chua chát, mỉa mai nhưng vô cùng chân thực.

Tuy nhiên, giữa bức tranh nhân tình thế thái đen tối ấy, Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn khẳng định những giá trị bền vững: "Xưa nay đều trọng người chân thật, Ai nấy nào ưa kẻ đãi buôi." Tác giả khẳng định một chân lý vĩnh hằng: lòng "chân thật" luôn được tôn vinh, còn sự "đãi buôi" (giả dối, nịnh bợ) sớm muộn cũng bị khinh ghét. Đây chính là điểm tựa tinh thần của nhà thơ, giúp ông giữ vững khí tiết giữa một xã hội đang dần tha hóa.

Kết thúc bài thơ, ông rút ra quy luật cay đắng về thói "bạc ác" của lòng người: "Ở thế mới hay người bạc ác, Giàu thì tìm đến, khó thì lui." Hai chữ "bạc ác" vang lên như một lời kết luận buồn đau. Sự thực dụng "giàu tìm đến, khó tìm lui" không chỉ là câu chuyện của thời đại Nguyễn Bỉnh Khiêm mà vẫn còn nguyên giá trị cảnh tỉnh cho đến ngày nay.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật nhưng được viết bằng ngôn ngữ Nôm bình dị, gần gũi như lời ăn tiếng nói hàng ngày. Cách sử dụng các cặp từ đối lập, điệp từ và giọng điệu mỉa mai, triết luận đã tạo nên sức công phá mạnh mẽ vào thói hư tật xấu của xã hội.

Tóm lại, "Thế gian biến đổi" là một bài thơ sâu sắc về nhân thế. Nguyễn Bỉnh Khiêm đã giúp chúng ta nhận ra rằng: Tiền bạc có thể thay đổi vị thế con người nhưng không bao giờ mua được giá trị thực chất của một tâm hồn chính trực. Qua đó, nhà thơ nhắn nhủ mỗi người cần sống chân thật, đừng để đồng tiền làm mờ đi nhân nghĩa.