Câu 1

Mỗi cá nhân sinh ra trên thế giới này đều là một bản thể duy nhất với những nét tính cách và giá trị riêng biệt, không ai hoàn toàn giống ai. Chính vì vậy, việc tôn trọng sự khác biệt của người khác trở thành một trong những nguyên tắc ứng xử quan trọng nhất để xây dựng một xã hội văn minh. Sự khác biệt ở đây không chỉ nằm ở ngoại hình, sắc tộc mà còn là những khác biệt trong tư duy, quan điểm sống, thói quen và cả lựa chọn cá nhân. Khi chúng ta biết tôn trọng sự khác biệt, chúng ta đang mở lòng để đón nhận những giá trị mới mẻ, giúp bản thân thoát khỏi cái nhìn phiến diện và hạn hẹp. Vai trò của việc tôn trọng sự khác biệt là vô cùng to lớn; nó không chỉ giúp giảm bớt những mâu thuẫn, xung đột bắt nguồn từ định kiến mà còn tạo ra một môi trường sống an toàn, nơi mỗi người đều tự tin thể hiện bản sắc cá nhân. Một xã hội biết tôn trọng sự khác biệt là một xã hội giàu sức sáng tạo, bởi sự giao thoa giữa những tư tưởng độc đáo luôn là nguồn cội của những bước tiến vĩ đại. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn còn không ít người luôn lấy cái tôi của mình làm thước đo chuẩn mực, sẵn sàng bài trừ hoặc phán xét những gì không giống với thế giới quan của họ. Thái độ hẹp hòi này không chỉ làm tổn thương người khác mà còn tự cô lập chính mình trong những bức tường định kiến tăm tối. Tóm lại, tôn trọng sự khác biệt chính là tôn trọng quyền được là chính mình của mỗi con người. Bài học rút ra là chúng ta cần học cách lắng nghe nhiều hơn thay vì phán xét, bởi chỉ khi chấp nhận sự đa dạng của cuộc đời, ta mới có thể tìm thấy sự bình yên và trưởng thành thực sự.

Câu 2

Trong dòng chảy của phong trào Thơ mới, nếu Xuân Diệu nồng cháy với tình yêu, Huy Cận sầu ảo với thiên nhiên thì Lưu Trọng Lư lại chạm đến trái tim độc giả bằng những vần thơ trong trẻo, giàu chất nhạc và đậm đà tình quê. Bài thơ Nắng mới là một trong những thi phẩm tiêu biểu nhất của ông, nơi dòng cảm xúc hoài niệm về người mẹ quá cố được khơi gợi từ một mảnh hồn làng quê tĩnh lặng. Qua bài thơ, tác giả không chỉ thể hiện nỗi nhớ thương da diết mà còn khắc họa một hình tượng người mẹ dịu dàng, gắn liền với những ký ức tuổi thơ tươi đẹp.

Mở đầu bài thơ, dòng hoài niệm được đánh thức bởi một tín hiệu thị giác và thính giác quen thuộc nơi làng quê Việt Nam:

Mỗi lần nắng mới hắt bên song,

Xao xác, gà trưa gáy não nùng,

Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,

Chập chờn sống lại những ngày không.

Nắng mới là cái nắng đầu mùa, mang theo sự hanh hao nhưng cũng đầy sức gợi. Từ hắt kết hợp với âm thanh xao xác của tiếng gà trưa gáy não nùng tạo nên một không gian vắng lặng, hiu hắt. Tiếng gà không làm cho khung cảnh thêm sức sống mà trái lại, nó càng làm đậm thêm sự tĩnh mịch, khiến lòng người rượi buồn. Những từ láy như xao xác, não nùng, chập chờn đã diễn tả tài tình trạng thái chông chênh của tâm hồn khi bắt gặp hình bóng của quá khứ (thời dĩ vãng) tràn về trong hiện tại. Những ngày không ở đây có thể hiểu là những ngày xưa cũ, nay đã trở thành hư không, nhưng vẫn luôn thường trực trong tâm khảm nhà thơ.

Từ không gian tĩnh lặng của hiện tại, mạch thơ chuyển hẳn về dòng hồi tưởng đầy ắp kỷ niệm của thuở thiếu thời:

Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời

Lúc người còn sống, tôi lên mười;

Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội,

Áo đỏ người đưa trước giậu phơi.

Ký ức hiện lên thật cụ thể và xúc động gắn liền với con số tôi lên mười – độ tuổi còn trẻ dại và tràn đầy sự chở che của mẹ. Nếu ở khổ một, nắng mới mang vẻ hắt hiu thì ở khổ hai, nắng lại reo ngoài nội. Chữ reo gợi lên sự tươi sáng, ấm áp, đó là ánh nắng của hạnh phúc khi còn mẹ. Hình ảnh người mẹ gắn liền với chiếc áo đỏ được đưa ra phơi trước giậu là một điểm nhấn nghệ thuật đặc sắc. Sắc đỏ rực rỡ của chiếc áo hòa trong nắng vàng tạo nên một bức tranh kỷ niệm ấm áp, xua tan đi cái lạnh lẽo của sự chia lìa.

Khổ cuối bài thơ tập trung khắc họa chân dung người mẹ một cách sống động qua những nét vẽ tinh tế:

Hình dáng me tôi chửa xoá mờ

Hãy còn mường tượng lúc vào ra:

Nét cười đen nhánh sau tay áo

Trong ánh trưa hè trước giậu thưa.

Tác giả khẳng định hình dáng của mẹ chửa xóa mờ, vẫn luôn hiện hữu trong tâm tưởng qua những cử chỉ vào ra nhẹ nhàng. Đặc biệt, hình ảnh nét cười đen nhánh sau tay áo là một hình ảnh xuất thần. Đó là nụ cười của những người phụ nữ Việt Nam xưa với tục nhuộm răng đen, vẻ đẹp ấy vừa kín đáo, duyên dáng lại vừa mang đậm hồn cốt dân tộc. Nụ cười ấy tỏa sáng trong ánh trưa hè, khiến hình ảnh người mẹ trở nên bất tử trong lòng người con, vượt qua cả giới hạn của thời gian và sự sinh ly tử biệt.

Về nghệ thuật, bài thơ thành công nhờ thể thơ bảy chữ trang trọng nhưng vẫn giữ được sự bình dị, gần gũi. Cách sử dụng từ láy giàu sức gợi cùng ngôn ngữ hình ảnh giàu giá trị biểu cảm đã tạo nên một không gian nghệ thuật đầy ắp kỷ niệm. Nhịp thơ chậm rãi, như nhịp đập của một trái tim đang thổn thức nhớ thương, tạo nên sự kết nối sâu sắc với người đọc.

Nhìn chung, "Nắng mới" là một bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng. Bài thơ không chỉ là tiếng lòng của riêng Lưu Trọng Lư dành cho mẹ mình mà còn chạm đến sợi dây tình cảm mẫu tử thiêng liêng của mọi độc giả. Nó khẳng định rằng, dù thời gian có trôi đi, những kỷ niệm về mẹ vẫn luôn là điểm tựa tinh thần vững chãi nhất cho mỗi con người.

Khép lại bài thơ, dư âm của tiếng gà trưa và sắc đỏ của chiếc áo mẹ phơi vẫn còn đọng lại sâu sắc. Nắng mới dạy chúng ta bài học về lòng biết ơn và sự trân trọng những phút giây bên gia đình. Đồng thời, văn bản nhắc nhở mỗi người hãy biết gìn giữ và nâng niu những ký ức tuổi thơ, bởi đó chính là hành trang quý giá nhất để ta bước đi trên đường đời đầy sóng gió.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là nghị luận.

Câu 2. . Hai cặp tiêu biểu bao gồm tằn tiện đối lập với phung phí và hào phóng đối lập với keo kiệt.

Câu 3. Tác giả cho rằng chúng ta không bao giờ nên phán xét người khác một cách dễ dàng bởi lẽ mỗi cá nhân đều có những tiêu chuẩn và giá trị sống hoàn toàn khác biệt. Lời phán xét thường chỉ xuất phát từ cái nhìn chủ quan và định kiến riêng biệt của mỗi người, khiến nó trở nên phiến diện. Nếu cứ mãi bận lòng vào việc đánh giá lẫn nhau dựa trên những thước đo không đồng nhất, con người sẽ chỉ cảm thấy mệt mỏi và không thể thấu hiểu được bản chất thật sự của đối phương.

Câu 4. Quan điểm điều tồi tệ nhất là chúng ta chấp nhận buông mình vào tấm lưới định kiến đó có thể được hiểu là sự cảnh báo về thái độ sống nhu nhược, thiếu bản lĩnh. Tấm lưới định kiến đại diện cho những cái nhìn khắt khe, hẹp hòi của số đông nhằm áp đặt lên cá nhân. Khi một người chấp nhận buông mình vào đó, họ đã tự đánh mất đi sự tự do và bản sắc riêng để sống theo kỳ vọng hoặc sự áp đặt của người khác. Điều này còn đáng sợ hơn cả việc bị phán xét, vì nó đồng nghĩa với việc ta cho phép người khác điều khiển và định đoạt giá trị hạnh phúc của chính mình.

Câu 5. Từ văn bản trên, thông điệp sâu sắc nhất mà mỗi người có thể rút ra là bài học về sự tôn trọng sự khác biệt và niềm tin vào giá trị bản thân. Chúng ta cần học cách bao dung trước những lối sống không giống mình, đồng thời phải rèn luyện một nội tâm vững vàng để không bị lay chuyển bởi những lời nhận xét tiêu cực từ bên ngoài. Thay vì sợ hãi trước những định kiến, mỗi cá nhân nên can đảm lắng nghe tiếng nói của trái tim để sống một cuộc đời chân thật và trọn vẹn nhất theo cách mình mong muốn.