Có những trang văn khi mở ra, ta nghe như gió từ thẳm sâu ký ức thổi về, mang theo mùi hương đất, màu cỏ, tiếng chuông chùa bảng lảng trong sương. Văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường là như thế: mượt mà, lấp lánh, thấm đẫm linh hồn xứ Huế. Đoạn trích “Miền cỏ thơm” không chỉ là mấy trang tùy bút viết về cỏ, mà còn là một hành trình trở vào miền sâu nhất của tâm hồn, nơi thiên nhiên, lịch sử và ký ức hòa quyện thành bản hòa tấu thầm thì mà rực rỡ. Qua đó, ta thấy hiện lên một thiên nhiên Huế phập phồng nhịp thở của mùa, một “linh hồn cỏ” mềm mại ôm ấp cả cõi cố đô, và một cái tôi tài hoa, đa cảm, uyên bác.

Khởi đầu từ triền đê sông Hồng xanh “ngun ngút”, tác giả bất ngờ nối dòng liên tưởng vào câu thơ Nguyễn Trãi “Hoa thường hay héo cỏ thường tươi”. Cỏ hiện lên không chỉ là loài cây nhỏ bé mà mang sức sống bất khuất, âm thầm, như vẻ đẹp bền bỉ của tâm hồn Việt. Nhưng linh hồn của cỏ, theo Hoàng Phủ Ngọc Tường, ở Huế mới thật rực rỡ:

"Huế là một cố đô mang linh hồn của cỏ"

Một câu văn tưởng như nhẹ nhàng nhưng vang lên như lời định nghĩa cả mảnh đất. Huế mềm mỏng, sâu lắng, u hoài mang cái đẹp của cỏ: khiêm nhường nhưng lặng lẽ vô cùng. Trong cảm quan của tác giả, mùa xuân là lúc toàn bộ cây nở thành hoa, nhưng hoa này không nằm trên tán lá cao mà lại ẩn dưới chân người – hoa của cỏ. Khi mùa hạ và mùa thu về, giọng văn mềm đi, lắng lại. Tác giả nhận ra chim nhạn đã không còn, côn trùng biến mất, bãi sông vắng bóng những âm thanh xưa. Đó không chỉ là nỗi nhớ, mà là lời cảnh tỉnh:

"Đó cũng là lỗi của chúng ta đã tước đoạt ‘quyền yên tĩnh’ của thế hệ trẻ ngày mai.”

Giữa vẻ đẹp hút hồn của cỏ, của núi, của sông là tiếng thở dài cho thế giới đang ồn ào và đánh mất chính mình.

"Miền cỏ thơm” là một trong những đoạn tùy bút đẹp nhất về Huế. Từ những nhành cỏ mềm, Hoàng Phủ Ngọc Tường dựng nên cả một vũ trụ hương sắc, vừa thực vừa mơ, vừa hiện hữu vừa huyền ảo. Trang viết chất chứa tình yêu quê hương, nỗi đau đáu về thiên nhiên bị tổn thương và niềm thiết tha gìn giữ di sản tâm hồn Việt.