Nguyễn Khuyến được mệnh danh là"nhà thơ của dân tình, nhà thơ thơ của làng cảnh Việt Nam". Nếu trong chùm thơ Thu, ông vẽ nên bức tranh thiên nhiên tĩnh lặng, đượm buồn thì ở bài thơ"chốn quê", cụ Tam Nguyên Yên lại cái nhìn về phía đời sống hiện thực đầy gian truân của người nông dân. Bài thơ là một tiếng thở dài xót xa trước cảnh nghèo đói và cái vòng quẩn kiếp người bùn lấm tay bùn

Mở đầu bài thơ, Nguyễn Khuyến không dùng những từ ngữ hoa mỹ mà đi thẳng vào thực trạng cay đắng của nghề nông:

"năm nay cày cấy chân thua,

chiêm mất đằng chiêm, mùa mất mùa"

Hai chữ"vẫn chân" gợi lên một sự lặp lại đầy bế tắc. Thất bại không phải chuyện ngày một ngày hai mà là tình cảnh triền miên. Điệp từ"mất"vang lên như một sự khẳng định trắng tay. Người nông dân trông chờ vào hai vụ lúa chính trong năm nhưng"chiêm"rồi đến"mùa"đều tan thành mây khói do thiên tai hoặc hạn hán. Sự đối lập giữa công sức bỏ ra và thành quả thu về tạo nên một nỗi chua chát ngay từ những câu thơ đầu

Cái nghèo không chỉ dừng lại ở hà gạo mà còn lan sang cả bài toán kinh tế gia đình:

"thửa ruộng cho thuê không có lãi,

Tiền công đi mướn chẳng đủ bù"

Nguyễn Khuyến đã lột cả cái nghịch lí của người làm nông: dù có ruộng cho thuê hay đi làm thuê cho kẻ khác, kết quả cuối cùng vẫn là con số không tròn trĩnh. Những tính toán Chili của người nông dân hiền lành đều trở nên vô nghĩa trước sự khắc nghiệt của thực tại. Sự túng quẫn ấy buộc họ phải thắt lưng buộc bụng đến mức tối đa:

"chợ búa trầu chè chẳng dám mua,

Cần kiệm thế mà không khá nhỉ?"

Câu hỏi tu từ"không khá nhỉ?"vang lên đầy day dứt. Nó không chỉ là thắc mắc của tác giả mà còn là tiếng kêu xót xa cho những con người chịu thương ."cần kiệm"hết mức nhưng cái nghèo vẫn đeo bám dai dẳng. Ngay cả những nhu cầu tối thiểu, những thú vui đơn giản cũng trở thành nỗi .

Ở hai câu kết, nhà thơ gửi gắm một niềm hy vọng nhóm màu định mệnh:

"bao giờ cho biết khỏi đường lo

Nhờ trời rồi cũng mấy gian kho"

Câu hỏi"bao giờ"thể hiện sự bế tắc, không tìm thấy lối thoát trong thực tại. Khi sức người đã kiệt, họ chỉ còn biết gửi gắm niềm tin vào"trời"-yếu tố khách quan nằm ngoài tầm kiểm soát của con người-với mong muốn nhỏ nhoi là có được"mấy gian kho"đầy thóc. Đó là ước mơ ngàn đời của người nông dân, nhưng đặt trong bối cảnh xã hội bây giờ, nó hiện lên thật xa xôi và xót xa

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật nhưng ngôn ngữ cực kỳ bình dị, gần gũi như lời ăn tiếng nói hằng ngày của người . Cách gieo vần, ngắt nhiên cùng giọng điệu hóm hỉnh kín đáo đau thương đã tạo nên sức truyền cảm mạnh mẽ

Tóm lại, " Chốn quê" là một bức tranh thực sắc nét về nông thôn Việt Nam cuối thế kỉ XIX. Qua bài thơ, ta không chỉ thấy được cảnh đời tâm thần của người nông dân mà còn cảm nhận được tấm lòng nhân hậu, luôn đồng cảm và chia sẻ sâu sắc với nỗi đau của nhân dân từ một trí thức yêu nước như Nguyễn Khuyến

Nguyễn Khuyến được mệnh danh là"nhà thơ của dân tình, nhà thơ thơ của làng cảnh Việt Nam". Nếu trong chùm thơ Thu, ông vẽ nên bức tranh thiên nhiên tĩnh lặng, đượm buồn thì ở bài thơ"chốn quê", cụ Tam Nguyên Yên lại cái nhìn về phía đời sống hiện thực đầy gian truân của người nông dân. Bài thơ là một tiếng thở dài xót xa trước cảnh nghèo đói và cái vòng quẩn kiếp người bùn lấm tay bùn

Mở đầu bài thơ, Nguyễn Khuyến không dùng những từ ngữ hoa mỹ mà đi thẳng vào thực trạng cay đắng của nghề nông:

"năm nay cày cấy chân thua,

chiêm mất đằng chiêm, mùa mất mùa"

Hai chữ"vẫn chân" gợi lên một sự lặp lại đầy bế tắc. Thất bại không phải chuyện ngày một ngày hai mà là tình cảnh triền miên. Điệp từ"mất"vang lên như một sự khẳng định trắng tay. Người nông dân trông chờ vào hai vụ lúa chính trong năm nhưng"chiêm"rồi đến"mùa"đều tan thành mây khói do thiên tai hoặc hạn hán. Sự đối lập giữa công sức bỏ ra và thành quả thu về tạo nên một nỗi chua chát ngay từ những câu thơ đầu

Cái nghèo không chỉ dừng lại ở hà gạo mà còn lan sang cả bài toán kinh tế gia đình:

"thửa ruộng cho thuê không có lãi,

Tiền công đi mướn chẳng đủ bù"

Nguyễn Khuyến đã lột cả cái nghịch lí của người làm nông: dù có ruộng cho thuê hay đi làm thuê cho kẻ khác, kết quả cuối cùng vẫn là con số không tròn trĩnh. Những tính toán chi li của người nông dân hiền lành đều trở nên vô nghĩa trước sự khắc nghiệt của thực tại. Sự túng quẫn ấy buộc họ phải thắt lưng buộc bụng đến mức tối đa:

"chợ búa trầu chè chẳng dám mua,

Cần kiệm thế mà không khá nhỉ?"

Câu hỏi tu từ"không khá nhỉ?"vang lên đầy day dứt. Nó không chỉ là thắc mắc của tác giả mà còn là tiếng kêu xót xa cho những con người chịu thương ."cần kiệm"hết mức nhưng cái nghèo vẫn đeo bám dai dẳng. Ngay cả những nhu cầu tối thiểu, những thú vui đơn giản cũng trở thành nỗi .

Ở hai câu kết, nhà thơ gửi gắm một niềm hy vọng nhóm màu định mệnh:

"bao giờ cho biết khỏi đường lo

Nhờ trời rồi cũng mấy gian kho"

Câu hỏi"bao giờ"thể hiện sự bế tắc, không tìm thấy lối thoát trong thực tại. Khi sức người đã kiệt, họ chỉ còn biết gửi gắm niềm tin vào"trời"-yếu tố khách quan nằm ngoài tầm kiểm soát của con người-với mong muốn nhỏ nhoi là có được"mấy gian kho"đầy thóc. Đó là ước mơ ngàn đời của người nông dân, nhưng đặt trong bối cảnh xã hội bây giờ, nó hiện lên thật xa xôi và xót xa

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật nhưng ngôn ngữ cực kỳ bình dị, gần gũi như lời ăn tiếng nói hằng ngày của người . Cách gieo vần, ngắt nhiên cùng giọng điệu hóm hỉnh kín đáo đau thương đã tạo nên sức truyền cảm mạnh mẽ

Tóm lại, " Chốn quê" là một bức tranh thực sắc nét về nông thôn Việt Nam cuối thế kỉ XIX. Qua bài thơ, ta không chỉ thấy được cảnh đời tâm thần của người nông dân mà còn cảm nhận được tấm lòng nhân hậu, luôn đồng cảm và chia sẻ sâu sắc với nỗi đau của nhân dân từ một trí thức yêu nước như Nguyễn Khuyến

câu1

phương thức biểu đạt chính: tự sự

câu 2

ngôi kể: ngôi thứ nhất

câu 3

chủ đề của văn bản: những kỷ niệm đáng nhớ tại quê ngoại. Đoạn trích còn thể hiện tình cảm trong sáng, hồn nhiên của tuổi học trò và những trải nghiệm đáng nhớ ở nông thôn. Qua đó tác giả muốn gửi gắm thông điệp về sự trong sáng, hồn nhiên và những giá trị đẹp đẽ của tuổi thơ

câu 4

từ ngữ địa phương: "đậu phộng", "rau om","hết biết"

Từ ngữ tương ứng: đậu phộng-lạc, rau om-rau ngổ, hết biết-tuyệt vời

câu 5

tình cảm của nhân vật "tôi"trong văn bản thể hiện tình cảm sâu sắc,chân thành đối với mẹ.Tình thương này không chỉ dừng lại ở lời nói mà còn thể hiện qua những hành động nhỏ như"nín thở nuốt chọn một tô canh bí đỏ"chỉ để mẹ vui lòng.Nhân vật "tôi" nhận thấy nỗi buồn của mẹ,thấu hiểu và cảm thông,nhưng lại bất lực trong việc tìm cách an ủi,làm dịu nỗi lòng của mẹ.Chính sự lúng túng ấy lại càng bộc lộ rõ hơn tình yêu thương và sự tôn kính mà nhân vật dành cho mẹ,bởi lẽ trong lòng "tôi" mẹ không chỉ là người thân yêu mà còn là người để nương tựa,để bảo vệ.Bên cạnh đó, hành động của nhân vật cũng nói lên sự hy sinh âm thầm và mong muốn đáp ứng những mong mỏi,kỳ vọng của mẹ dù chỉ là trong những việc nhỏ nhặt.Cảm giác buồn lây khi thấy mẹ buồn cũng cho thấy mối liên kết tình cảm mạnh mẽ giữa hai mẹ con,một tình cảm mà lời nói khó diễn tả trọn vẹn

câu 6

qua văn bản"hạ đỏ"của Nguyễn Nhật Ánh, tình cảm gia đình hiện lên thật bình dị nhưng vô cùng thiêng liêng và sâu sắc qua hình ảnh tô canh bí đỏ mà mẹ nấu. Đó là sự hy sinh thầm lặng của mẹ, luôn lo lắng, chăm chút cho con từ bữa ăn, giấc ngủ trong những ngày tháng học hành vất vả. Tình cảm ấy còn là sự thấu hiểu, lòng hiếu thảo của người con khi cố nuốt chân tu để mẹ vui lòng, thể hiện sợi dây kết nối yêu thương giữa các thế hệ. Gia đình chính là điểm tựa tinh thần vững chắc, là động lực to lớn giúp mỗi người vượt qua mọi khó khăn, thử thách trong cuộc sống. Nhờ tình yêu thương ấy, ta có thêm niềm tin và sức mạnh để nỗ lực đạt được thành công. Vì vậy, tình cảm gia đình không chỉ là bến đỗ bình yên mà còn là hành trang quý giá nhất theo ta suốt chặng đường trưởng thành