Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Bài thơ Than đạo học của Tú Xương đã phản ánh sâu sắc sự suy thoái của nền Nho học trong buổi giao thời. Về nội dung, tác giả vạch trần thực trạng học hành sa sút: người học thờ ơ, kẻ dạy lười biếng, thi cử lộn xộn, sĩ khí suy đồi. Những hình ảnh như “cô hàng bán sách lim dim ngủ”, “thầy khóa nhấp nhổm ngồi” hay “sĩ khí rụt rè” cho thấy một nền giáo dục mất đi sự nghiêm túc và giá trị vốn có. Qua đó, tác giả bộc lộ thái độ chán chường, mỉa mai nhưng cũng ẩn chứa nỗi đau trước sự xuống cấp của đạo học. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thất ngôn bát cú Đường luật chặt chẽ, kết hợp với ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi. Đặc biệt, các từ láy như “lim dim”, “nhấp nhổm”, “liêu lĩnh” góp phần khắc họa sinh động hiện thực và tăng tính châm biếm. Giọng điệu trào phúng, mỉa mai đặc trưng đã làm nổi bật phong cách sáng tác của tác giả.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Trong xã hội hiện nay, ý thức học tập của học sinh là một vấn đề đáng được quan tâm. Học tập không chỉ là con đường để tiếp thu tri thức mà còn là chìa khóa mở ra tương lai của mỗi người. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ý thức học tập của một bộ phận học sinh hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế.

Trước hết, cần hiểu rằng ý thức học tập là sự tự giác, chủ động và tinh thần trách nhiệm của học sinh đối với việc học. Một học sinh có ý thức học tập tốt sẽ biết xác định mục tiêu rõ ràng, chăm chỉ học hành, không ngừng tìm tòi và hoàn thiện bản thân. Ngược lại, một số học sinh lại học tập một cách đối phó, thiếu nghiêm túc, dễ bị cuốn vào các yếu tố bên ngoài như mạng xã hội, trò chơi điện tử. Họ học chỉ để qua môn, không chú trọng đến việc hiểu và vận dụng kiến thức.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía. Một phần là do bản thân học sinh chưa nhận thức đúng vai trò của việc học. Bên cạnh đó, sự quản lý chưa chặt chẽ từ gia đình và nhà trường cũng góp phần khiến học sinh dễ sa sút. Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ và giải trí cũng khiến nhiều bạn mất tập trung, lãng phí thời gian.

Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là rất nghiêm trọng. Nó không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn làm giảm cơ hội phát triển trong tương lai. Những học sinh lười biếng, thiếu cố gắng sẽ khó đạt được thành công, dễ bị tụt lại phía sau trong xã hội cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Để cải thiện tình trạng này, mỗi học sinh cần tự nâng cao ý thức học tập của bản thân. Cần xác định rõ mục tiêu, xây dựng kế hoạch học tập hợp lý và rèn luyện tính kỷ luật. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cũng cần quan tâm, định hướng và tạo môi trường học tập tích cực cho học sinh.

Câu 1.
Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật (8 câu, mỗi câu 7 chữ).

Câu 2.
Đề tài:
Bài thơ nói về sự sa sút, chán nản của nền Nho học (đạo học) thời bấy giờ.

Câu 3.
Vì sao tác giả cho rằng “Đạo học ngày nay đã chán rồi”?
Vì thực tế học hành lúc đó rất xuống cấp và hình thức:

• Người đi học ít, không chăm chỉ (“mười người đi học, chín người thôi”).
• Người bán sách thì ngủ gật, thầy dạy thì lơ là.
• Kẻ sĩ mất khí chất (“sĩ khí rụt rè”).
• Trường thi thì lộn xộn, thiếu nghiêm túc.

→ Tất cả cho thấy đạo học suy tàn, không còn giá trị như trước.

Câu 4.
Nhận xét về từ láy:
Các từ láy như “lim dim”, “nhấp nhổm”, “liêu lĩnh”:

• Gợi hình ảnh sinh động, cụ thể.
• Tăng tính châm biếm, mỉa mai.
• Thể hiện rõ thái độ phê phán, chán chường của tác giả.

Câu 5.
Nội dung chính:
Bài thơ của Tú Xương đã châm biếm, phê phán sự suy thoái của nền Nho học và cảnh thi cử thời bấy giờ, qua đó bộc lộ nỗi thất vọng và thái độ bất bình của tác giả trước xã hội.