Câu 1.

Nhân vật Dần trong đoạn trích “Một đám cưới” của Nam Cao là hình ảnh điển hình cho thân phận trẻ em nghèo bị bóc lột trong xã hội cũ. Mới 12 tuổi, Dần đã phải đi ở đợ cho nhà bà chánh Liễu để đỡ gánh nặng cho gia đình. Cuộc sống của em là chuỗi ngày lao động vất vả, ăn uống kham khổ, bị chửi mắng, đánh đập. Nam Cao đã khắc họa chân thực tâm trạng đau khổ, sợ hãi của Dần qua những lần em bỏ về, khóc lóc đòi ở lại với mẹ. Tuy nhiên, bi kịch lớn nhất của Dần không chỉ ở sự tàn nhẫn của bà chánh mà ở chính người mẹ. Vì nghèo, mẹ Dần đành nhắm mắt đẩy con đi, tự dối mình bằng lý do “cho con quen việc, sau này đỡ khổ”. Chi tiết mẹ vừa mắng chửi vừa khóc thầm cho thấy sự bất lực, đau đớn của người mẹ nghèo. Qua nhân vật Dần, Nam Cao tố cáo xã hội bất công, đồng thời thể hiện lòng thương cảm sâu sắc với những đứa trẻ vô tội.

Câu 2.

Albert Einstein từng nói: “Hãy nhìn sâu vào thiên nhiên, bạn sẽ thấu hiểu mọi thứ rõ ràng hơn”. Câu nói khẳng định giá trị của thiên nhiên như một cuốn sách lớn giúp con người soi chiếu chính mình và cuộc đời.

Thiên nhiên là toàn bộ thế giới vật chất xung quanh ta, từ cây cỏ, sông núi đến quy luật sinh trưởng, tuần hoàn. “Nhìn sâu” không phải chỉ nhìn bằng mắt mà là quan sát, suy ngẫm, cảm nhận bằng trái tim và lý trí. Khi con người tĩnh lại trước thiên nhiên, những ồn ào, bon chen sẽ lắng xuống, để lại sự bình yên giúp tâm trí sáng rõ.

Thiên nhiên dạy con người bài học về sự tuần hoàn và quy luật. Mùa xuân nảy mầm, mùa hè phát triển, mùa thu gặt hái, mùa đông nghỉ ngơi. Từ đó ta hiểu rằng cuộc đời cũng có lúc thịnh, lúc suy, không gì là mãi. Nhìn cây tre dẻo dai trước gió bão, ta học được sự kiên cường. Nhìn dòng nước chảy, ta hiểu đạo lý “mềm thắng cứng”. Nhìn đàn kiến tha mồi, ta thấy sức mạnh của sự đoàn kết.

Không chỉ vậy, thiên nhiên còn là nơi chữa lành tâm hồn. Khi mệt mỏi, con người thường tìm về biển, về rừng, về núi. Giữa không gian rộng lớn, những lo âu nhỏ bé bỗng trở nên không đáng kể. Chính trong sự đối thoại thầm lặng với thiên nhiên, con người nhận ra mình, hiểu được điều mình thực sự cần.

Tuy nhiên, để “thấu hiểu mọi thứ”, ta không thể chỉ nhìn lướt qua. Cần có sự tĩnh tâm, sự quan sát tỉ mỉ và một tâm hồn biết rung động. Người nông dân nhìn mây biết trời mưa, người nghệ sĩ nhìn lá rụng thấy nỗi buồn, nhà khoa học nhìn quả táo rơi tìm ra lực hấp dẫn. Cùng một sự vật, mỗi người lại thấu hiểu ở một tầng sâu khác nhau.

Trong thời đại công nghệ, con người ngày càng xa rời thiên nhiên, sống trong bốn bức tường bê tông. Vì thế lời của Einstein càng có ý nghĩa cảnh tỉnh. Hãy dành thời gian rời khỏi màn hình, đi ra ngoài, hít thở không khí trong lành, lắng nghe tiếng gió, tiếng chim. Khi ấy, bạn sẽ thấy tâm mình lắng lại, những vấn đề tưởng chừng bế tắc bỗng có lời giải.

Tóm lại, thiên nhiên là người thầy vĩ đại, im lặng mà sâu sắc. “Nhìn sâu vào thiên nhiên” chính là cách để con người soi lại chính mình, hiểu quy luật đời sống và tìm thấy sự bình an. Chỉ khi kết nối lại với thiên nhiên, con người mới có thể sống hài hòa và thấu hiểu cuộc đời một cách rõ ràng hơn.

Câu 1. Thể thơ

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, không bị ràng buộc về số chữ, số dòng trong khổ, nhưng có nhịp điệu và vần điệu linh hoạt, đặc trưng phong cách thơ Xuân Diệu giai đoạn trước 1945.

Câu 2. Chủ đề

Chủ đề: Nỗi khổ của con người khi yêu sai người, chọn sai chỗ, cố chấp trong tình yêu. Bài thơ phê phán sự mù quáng, dại khờ trong tình cảm và cảnh tỉnh con người về cách yêu, cách cho đi.

Câu 3. Cấu trúc lặp lại và tác dụng

Cấu trúc lặp: “Người ta khổ vì...” được lặp lại 3 lần ở các dòng 1, 7, 13.

Tác dụng:

- Nhấn mạnh nguyên nhân dẫn đến khổ đau trong tình yêu đều xuất phát từ sự sai lầm của chính con người.

- Tạo giọng điệu trầm buồn, trách móc, như một lời thở dài của nhà thơ trước thực tế.

- Gây ấn tượng, dễ nhớ, khiến thông điệp của bài thơ trở nên rõ ràng, sâu sắc.

Câu 4. Nội dung bài thơ

Bài thơ chỉ ra rằng con người thường tự chuốc lấy khổ đau vì yêu không đúng cách, trao tình cảm không đúng người, cố chấp theo đuổi những điều không thể. Sự dại khờ ấy khiến họ bị tổn thương, đau đớn nhưng vẫn không chịu tỉnh ngộ.

Câu 5. Cảm nhận của tác giả về tình yêu

Xuân Diệu nhìn tình yêu với cái nhìn tỉnh táo, xót xa. Ông không tô hồng mà vạch ra mặt trái của tình yêu mù quáng: yêu sai sẽ dẫn đến khổ đau, cố chấp sẽ chỉ tự làm mình tổn thương. Đây là giọng thơ vừa trách móc, vừa thương cảm, thể hiện sự từng trải và sâu sắc của nhà thơ về tình yêu.

Câu 1.

Đoạn thơ từ “Chèo đi rán thứ sáu... Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” khắc họa rõ nét sự khốc liệt của hành trình vượt biển và tâm trạng của linh hồn người em. Mỗi “rán” là một cửa ải dữ dội hơn, với hình ảnh “nước cuộn thác”, “biển nổi bão phong ba”, “nước dựng đứng chấm trời” tạo cảm giác choáng ngợp, đáng sợ. Nghệ thuật điệp từ “chèo đi”, điệp cấu trúc câu cầu khẩn “đừng giết tôi, đừng lôi lấy thuyền” làm nhịp thơ dồn dập, gấp gáp, như hơi thở gấp gáp của người đang vật lộn với tử thần. Giọng thơ vừa là lời chỉ huy để tự động viên, vừa là tiếng kêu cứu bất lực. Qua đó, người đọc cảm nhận được sự nhỏ bé, cô đơn của con người trước thiên nhiên và thế lực siêu nhiên. Đoạn thơ không chỉ tả cảnh hiểm nguy mà còn bộc lộ nỗi đau, sự cam chịu và khát vọng được sống, được siêu thoát của một linh hồn oan khuất.

Câu 2.

Tình thân là sợi dây gắn kết vô hình nhưng bền chặt nhất giữa những người có cùng huyết thống. Trong cuộc sống, tình thân chính là điểm tựa tinh thần, là nơi con người tìm về sau giông bão.

Trước hết, tình thân mang lại cho con người cảm giác an toàn và được yêu thương vô điều kiện. Dù ngoài xã hội có bon chen, lạnh nhạt, thì gia đình vẫn là nơi dang rộng vòng tay đón ta trở về. Tình anh em, tình cha mẹ - con cái là sức mạnh giúp con người vượt qua đau khổ, mất mát. Trong truyện “Vượt biển”, bi kịch của người em bắt đầu từ khi tình anh em rạn nứt. Chỉ vì ghen tuông, người anh đã đẩy em vào cái chết oan ức. Chi tiết ấy cho thấy khi tình thân bị phá vỡ, con người dễ trở nên cô độc và dễ bị tổn thương đến mức mất cả mạng sống.

Bên cạnh đó, tình thân còn là nền tảng để hình thành nhân cách. Một đứa trẻ lớn lên trong yêu thương sẽ học được cách yêu thương và sẻ chia. Ngược lại, thiếu tình thân, con người dễ trở nên chai sạn, ích kỷ. Xã hội hiện đại bận rộn khiến nhiều gia đình ít thời gian cho nhau, dẫn đến khoảng cách thế hệ, thậm chí ly tán. Nhiều bi kịch xảy ra chỉ vì người thân không hiểu, không lắng nghe nhau.

Tuy nhiên, tình thân không tự nhiên bền vững. Nó cần được vun đắp bằng sự thấu hiểu, tôn trọng và vị tha. Đừng để đến khi mất đi mới thấy hối tiếc như người anh trong truyện thơ. Hãy biết trân trọng bữa cơm gia đình, một cuộc gọi hỏi thăm, một lời xin lỗi đúng lúc.

Tình thân là tài sản vô giá mà không tiền bạc nào mua được. Giữ gìn tình thân chính là giữ gìn cội nguồn và hạnh phúc của chính mình. Mỗi chúng ta hãy sống chậm lại, quan tâm nhiều hơn để ngọn lửa gia đình không bao giờ tắt.

Câu 1. Người kể trong văn bản

Người kể là người trong cuộc - linh hồn người em đang làm phu chèo thuyền vượt biển ở cõi âm. Giọng kể mang tính chất tự sự kết hợp lời cầu khẩn, trực tiếp tham gia vào hành trình, nên lời kể vừa khách quan vừa chan chứa cảm xúc cá nhân.

Câu 2. Hình ảnh “biển” trong văn bản

Biển hiện ra là một không gian hung dữ, đầy hiểm nguy và ma quái:

Nước “vằn mông mốc”, “ác kéo ầm ầm”, “dựng đứng chấm trời”, “sôi gầm réo”.

Nơi có “quỷ dữ chặn đường”, “ngọ lồm bủa giăng”, phải dùng tiền, vàng bạc để “lễ chuộc thân”.

Biển không chỉ là thiên nhiên mà còn là biểu tượng cho cõi âm đầy thử thách, nơi con người bị hành tội sau khi chết.

Câu 3. Chủ đề của văn bản

Chủ đề: Hành trình khổ ải của linh hồn người em bị oan ở cõi âm và sự cảm thông, xót thương cho số phận con người nhỏ bé trước thế lực siêu nhiên, bất công xã hội. Qua đó thể hiện niềm tin vào thế giới tâm linh và khát vọng được siêu thoát.

Câu 4. Các rán nước là biểu tượng cho điều gì

12 rán nước là biểu tượng cho những kiếp nạn, thử thách, khổ đau mà con người phải trải qua. Mỗi rán một mức độ dữ dội hơn, tương ứng với 12 cửa ải ở cõi âm, cũng gợi liên tưởng đến những bất công, oan nghiệt mà con người gặp phải ở trần thế. Vượt qua 12 rán là vượt qua khổ nạn để được siêu thoát.

Câu 5. Âm thanh và cảm xúc

Âm thanh: “nước sôi gầm réo”, tiếng người chèo khẩn cầu “Biển ơi, đừng giết tôi, Nước hỡi, đừng lôi lấy thuyền”.

Cảm xúc gợi ra: Sự sợ hãi, tuyệt vọng, căng thẳng tột độ trước thiên nhiên dữ dội. Đồng thời là tiếng kêu cứu yếu ớt, sự bất lực của con người trước số phận. Những âm thanh ấy làm người đọc thấy rùng rợn, thương cảm và xót xa cho linh hồn nhỏ bé đang giãy giụa.

Câu 1.

Trong đoạn trích cuối “Sống mòn”, nhân vật Thứ hiện lên với bi kịch tinh thần sâu sắc của một trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng. Trên chuyến tàu về quê, Thứ đối diện với sự sụp đổ của ước mơ. Từ một thanh niên từng ấp ủ lý tưởng “trở thành vĩ nhân”, giờ đây y nhận ra mình sắp trở thành kẻ ăn bám, sống mòn trong sự tầm thường và bị chính mình khinh bỉ. Nam Cao đã khắc họa tâm trạng giằng xé của Thứ bằng dòng độc thoại nội tâm, vừa đau đớn, vừa tự ý thức sâu sắc về sự nhu nhược của bản thân. Thứ không phải kẻ xấu, y có khát vọng, có lòng tự trọng, nhưng lại thiếu bản lĩnh để vượt qua hoàn cảnh. Hình ảnh “con trâu cắm cúi kéo cày” là ẩn dụ đắt giá cho sự cam chịu, sợ thay đổi của Thứ và cả lớp trí thức đương thời. Qua nhân vật này, Nam Cao vừa thương cảm vừa phê phán những con người có tri thức nhưng để cuộc đời bị “mòn” đi trong sự hèn yếu.

Câu 2.

Gabriel Garcia Marquez từng nói: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Câu nói là lời cảnh tỉnh sâu sắc về vai trò của ước mơ trong đời sống con người, đặc biệt là với tuổi trẻ.

Ước mơ là mục tiêu, là khát vọng mà con người muốn hướng tới trong tương lai. Nó là động lực giúp con người vượt qua khó khăn, thử thách để hoàn thiện bản thân. Với tuổi trẻ, ước mơ càng có ý nghĩa đặc biệt. Đây là giai đoạn con người có sức khỏe, nhiệt huyết và thời gian để học hỏi, trải nghiệm. Nếu biết nuôi dưỡng ước mơ, tuổi trẻ sẽ tạo nên những bước đệm vững chắc cho tương lai, góp phần xây dựng xã hội.

Tuy nhiên, thực tế không phải ai cũng giữ được ước mơ đến cùng. Nhân vật Thứ trong “Sống mòn” là một ví dụ điển hình. Từng có hoài bão lớn lao, nhưng trước sức ép của nghèo khổ và sự tầm thường, Thứ đã buông xuôi, để cuộc đời “mòn” đi trong sự cam chịu. Bi kịch của Thứ cho thấy khi con người ngừng ước mơ, ngừng đấu tranh, họ sẽ tự giam mình trong lối mòn, trở nên già nua về tinh thần dù tuổi đời còn trẻ.

Ngược lại, lịch sử đã chứng minh sức mạnh của ước mơ. Nguyễn Ngọc Ký mất hai tay vẫn ước mơ trở thành thầy giáo và đã làm được. Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước khi mới 21 tuổi, mang theo khát vọng giải phóng dân tộc. Chính những ước mơ ấy đã làm nên những con người vĩ đại.

Để không “già đi vì ngừng ước mơ”, tuổi trẻ cần dám nghĩ, dám làm, dám đối diện với thất bại. Ước mơ không tự nhiên thành hiện thực, nó đòi hỏi sự nỗ lực, kỷ luật và cả sự đánh đổi. Bên cạnh đó, xã hội cũng cần tạo môi trường để tuổi trẻ được khuyến khích sáng tạo, khởi nghiệp, cống hiến.

ước mơ là ngọn đèn soi đường cho tuổi trẻ. Mất ước mơ, con người sẽ đánh mất phương hướng và sức sống. Hãy để tuổi trẻ không chỉ là quãng thời gian đẹp nhất, mà còn là quãng thời gian ý nghĩa nhất, bởi khi ấy chúng ta dám mơ và dám sống vì ước mơ ấy.

Câu 1. Điểm nhìn của người kể chuyện

Điểm nhìn ngôi thứ ba toàn tri, hòa lẫn với điểm nhìn nội tâm nhân vật Thứ. Người kể vừa kể khách quan, vừa đi sâu vào dòng ý thức, miêu tả trực tiếp những suy nghĩ, dằn vặt, giằng co trong nội tâm nhân vật. Điều này giúp người đọc thấy rõ bi kịch tinh thần của một trí thức tiểu tư sản.

Câu 2. Ước mơ của Thứ khi ngồi trên ghế nhà trường

Khi còn đi học, Thứ có hoài bão lớn lao:

Đỗ Thành chung, đỗ Tú tài, vào Đại học đường, sang Tây học.

Trở thành “một vĩ nhân đem những sự thay đổi lớn lao đến cho xứ sở mình”.

Ước mơ ấy thể hiện khát vọng cống hiến, thay đổi xã hội và khẳng định giá trị bản thân của một trí thức trẻ.

Câu 3. Phân tích biện pháp tu từ

Đoạn: “Đời y sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra ở một xó nhà quê. Người ta sẽ khinh y, vợ y sẽ khinh y, chính y sẽ khinh y.”

Biện pháp: Điệp từ “sẽ”, liệt kê “mốc lên, gỉ đi, mòn, mục ra”; điệp ngữ “y sẽ khinh y”.

Tác dụng:

Nhấn mạnh sự xuống dốc, tàn tạ không thể cưỡng lại của cuộc đời Thứ.

Tạo nhịp điệu dồn dập, khắc họa nỗi đau đớn, tuyệt vọng và tự khinh bỉ của nhân vật.

Gợi hình ảnh một đời người bị thời gian và sự nghèo khổ ăn mòn, làm nổi bật bi kịch “sống mòn”.

Câu 4. Nhận xét về cuộc sống và con người Thứ

Cuộc sống: Bế tắc, bấp bênh. Từ một thanh niên có hoài bão, Thứ bị nghèo khổ, thất nghiệp đẩy vào cảnh thất thế. Trường tư đóng cửa, tương lai mờ mịt, y bị kéo về quê làm một người “ăn bám vợ”, sống mòn trong sự tầm thường.

Con người: Thứ là một trí thức có tâm, có ý thức về bi kịch của mình. Y đau đớn, tự ý thức được sự hèn yếu, nhu nhược “không bao giờ cưỡng lại”. Dù có giây phút nổi loạn “Y sẽ đi bất cứ đâu”, nhưng cuối cùng vẫn buông xuôi, đầu hàng thói quen và nỗi sợ. Thứ đại diện cho lớp trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng: khát vọng lớn nhưng thiếu bản lĩnh, dễ bị hoàn cảnh vùi dập.

Câu 5. Triết lí nhân sinh rút ra

Từ câu chuyện của Thứ, có thể rút ra triết lí: “Sống tức là thay đổi”. Nếu con người không dám vượt qua thói quen, nỗi sợ, không hành động để thay đổi hoàn cảnh thì sẽ rơi vào trạng thái “sống mòn” – tồn tại mà không sống. Hạnh phúc và giá trị chỉ đến khi con người dám đấu tranh, dám thay đổi để xứng đáng với những gì mình mong muốn.

Câu 1.

Nhân vật Dung trong “Hai lần chết” hiện lên là một cô gái nghèo, hiền lành, cam chịu và có số phận bất hạnh. Ngay từ khi sinh ra, Dung đã không được chào đón vì gia đình quá nghèo và đông con. Bị bỏ rơi cả về vật chất lẫn tình cảm, Dung lớn lên như cỏ dại, chơi với lũ trẻ nghèo ở chợ, bị cha đánh, mẹ mắng nhưng vẫn an phận, không oán trách. Tính cách của Dung được hình thành từ chính sự thiếu thốn ấy: nhẫn nại, cam chịu, không biết đòi hỏi. Cuộc hôn nhân của Dung càng đẩy bi kịch lên cao. Lấy phải người chồng ngu ngốc, nàng bị mẹ chồng và em chồng hành hạ như người ở. Dù khổ sở, Dung vẫn không dám phản kháng, chỉ biết khóc và viết thư về nhà. Đỉnh điểm là khi bị cha mẹ đẻ ruồng bỏ, Dung tuyệt vọng đến mức tìm đến cái chết. Qua nhân vật Dung, Thạch Lam đã khắc họa thành công hình ảnh người phụ nữ Việt Nam cũ: hiền hậu, chịu đựng nhưng bất lực trước số phận và những hủ tục tàn nhẫn.

Câu 2.

Hôn nhân là chuyện trọng đại của đời người, là nơi mỗi cá nhân tìm kiếm hạnh phúc và sự đồng hành. Thế nhưng trong xã hội xưa và ngay cả ngày nay, không ít bậc cha mẹ vẫn giữ tư tưởng “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy”, áp đặt con cái trong việc chọn vợ, chọn chồng. Đây là một vấn đề đáng suy ngẫm.

Việc cha mẹ áp đặt hôn nhân thường xuất phát từ tâm lý lo lắng, muốn con có cuộc sống ổn định, môn đăng hộ đối. Tuy nhiên, khi sự lo lắng vượt quá giới hạn, nó trở thành sự độc đoán. Như trong truyện “Hai lần chết”, mẹ Dung đã nhẫn tâm đẩy con gái về nhà chồng dù biết con bị hành hạ, chỉ vì quan niệm “đã là dâu thì phải theo nhà chồng”. Lời nói “nó không phải là con tôi nữa” đã cắt đứt hoàn toàn điểm tựa cuối cùng của Dung, đẩy cô vào đường cùng.

Hậu quả của việc áp đặt hôn nhân là vô cùng nặng nề. Trước hết, nó tước đi quyền tự quyết của con cái, biến hôn nhân thành một cuộc trao đổi, một gánh nặng chứ không phải hạnh phúc. Người trong cuộc như Dung sẽ sống trong đau khổ, mất niềm tin vào gia đình, thậm chí dẫn đến những hành động tiêu cực như bỏ nhà, tự tử. Thứ hai, nó làm rạn nứt tình cảm gia đình. Khi cha mẹ không lắng nghe, không tôn trọng con, sợi dây gắn kết sẽ đứt gãy, để lại nỗi đau dài lâu cho cả hai bên.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận khách quan rằng cha mẹ thường có kinh nghiệm sống và mong muốn điều tốt cho con. Vấn đề nằm ở cách thể hiện. Thay vì áp đặt, cha mẹ nên đóng vai trò định hướng, lắng nghe, phân tích để con hiểu và tự đưa ra lựa chọn. Một cuộc hôn nhân bền vững chỉ có thể xây dựng trên nền tảng tình yêu và sự tự nguyện.

Như vậy, cha mẹ áp đặt con cái trong hôn nhân là một tư tưởng lạc hậu cần được thay đổi. Xã hội hiện đại cần đề cao quyền tự do hôn nhân theo Điều 36 Hiến pháp 2013. Chỉ khi con cái được tôn trọng, được sống với lựa chọn của mình, gia đình mới thực sự là tổ ấm và hôn nhân mới mang lại hạnh phúc đích thực.

Câu 1. Thể loại:

Truyện ngắn hiện đại, mang khuynh hướng hiện thực - nhân đạo. Văn bản có cốt truyện, nhân vật, lời người kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật rõ nét.

Câu 2. Đề tài:

Đề tài số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến cũ, đặc biệt là thân phận của người con gái nghèo, bị rẻ rúng trong gia đình đẻ và bị áp bức, chà đạp trong gia đình chồng.

Câu 3. Sự kết nối giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật:

Lời người kể chuyện: Ngôi thứ ba, khách quan, giọng kể trầm buồn, giàu cảm xúc. Người kể đứng ngoài quan sát, phân tích tâm lý, bình luận kín đáo để làm nổi bật nỗi khổ của Dung. Ví dụ: “Những sự ấy đã làm cho Dung có một cái tính an phận và nhẫn nại lạ lùng”.

Lời nhân vật: Chủ yếu là đối thoại ngắn, lời mắng chửi, đay nghiến của mẹ chồng, mẹ đẻ, thể hiện sự tàn nhẫn, vô tình. Lời của Dung rất ít, chủ yếu là im lặng, khóc, chỉ một vài câu ngắn yếu ớt.

Kết nối: Hai mạch lời đối lập nhau. Lời kể dịu dàng, cảm thông đối lập với lời nhân vật cay nghiệt, tạo hiệu quả tố cáo và gây xúc động mạnh cho người đọc.

Câu 4. Ý nghĩa đoạn trích:

“Trông thấy dòng sông chảy xa, Dung ngậm ngùi nghĩ đến cái chết của mình. Lần này về nhà chồng, nàng mới hẳn là chết đuối, chết không còn mong có ai cứu vớt nàng ra nữa.”

Nghĩa đen: Dung từng nhảy sông tự tử nhưng được cứu. Giờ bị ép quay lại nhà chồng, nàng nghĩ mình sẽ chết thực sự.

Nghĩa bóng: “Chết đuối” ở đây là cái chết về tinh thần. Lần đầu nhảy sông là tuyệt vọng nhất thời. Lần thứ hai là khi nàng mất hết hy vọng, bị chính cha mẹ ruồng bỏ, bị xã hội và gia đình chồng chà đạp. Đó là cái chết của niềm tin, của hạnh phúc, của tương lai. “Không còn ai cứu vớt” cho thấy sự cô độc tuyệt đối của Dung.

Câu 5. Tư tưởng, tình cảm của tác giả:

Qua số phận Dung, Thạch Lam gửi gắm:

Lòng cảm thông sâu sắc với người phụ nữ nghèo, ít học, không có tiếng nói, bị chèn ép cả đời.

Sự tố cáo chế độ phong kiến tàn nhẫn, trọng nam khinh nữ, quan niệm “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” đã hủy hoại hạnh phúc của con người.

Niềm xót thương và trân trọng những phẩm chất an phận, nhẫn nại, hiền lành của người phụ nữ Việt Nam dù họ bị đối xử bất công.

Câu 1:Lao động và ước mơ là hai yếu tố có mối quan hệ biện chứng, hữu cơ, cùng nhau kiến tạo nên một cuộc đời ý nghĩa. Nếu ước mơ là kim chỉ nam, là ngọn hải đăng định hướng cho con người biết mình muốn đi đâu, về đâu thì lao động chính là con thuyền, là bệ phóng đưa ta cập bến bờ của ước mơ đó. Một ước mơ dẫu có vĩ đại, đẹp đẽ đến đâu nhưng nếu thiếu đi sự lao động kiên trì, bền bỉ thì cũng chỉ là ảo tưởng, là "lâu đài trên cát" huyễn hoặc. Chính quá trình lao động — dù là lao động chân tay hay lao động trí óc — mới giúp ta tích lũy tri thức, rèn luyện kỹ năng, vượt qua thử thách để biến những điều không thể thành có thể. Ngược lại, lao động mà thiếu đi ước mơ sẽ dễ trở nên mù quáng, máy móc, mệt mỏi và biến con người thành một cỗ máy vô hồn. Ý thức được mối quan hệ này, mỗi chúng ta cần nuôi dưỡng cho mình những khát vọng cao đẹp, đồng thời phải bắt tay vào hành động ngay từ hôm nay bằng việc học tập và rèn luyện nghiêm túc. Hãy nhớ rằng: "Ước mơ vẽ ra con đường, nhưng chỉ có lao động mới giúp ta đi hết con đường đó."

Câu 2:

Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài, một trí thức uyên bác của nền văn học nghệ thuật Việt Nam hiện đại. Thơ ông mang một bản sắc riêng biệt: tự do, phóng khoáng, giàu tính suy tư nhưng cũng vô cùng dạt dào cảm xúc. Sáng tác trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp gian khổ, bài thơ "Nhớ" nổi bật lên như một nốt nhạc trữ tình tha thiết, ghi lại trọn vẹn diễn biến tâm trạng của nhân vật trữ tình – người chiến sĩ cách mạng. Qua ngòi bút tài hoa của Nguyễn Đình Thi, nỗi nhớ không chỉ là cảm xúc lứa đôi thuần túy mà đã thăng hoa, hòa quyện chặt chẽ với tình yêu đất nước và lý tưởng cách mạng cao đẹp.

Trước hết, tâm trạng của nhân vật trữ tình được khơi nguồn từ không gian núi rừng chiến khu mênh mông, heo hút. Giữa cái lạnh giá, hiểm trở của thiên nhiên, nỗi nhớ người yêu không giấu giếm mà mượn cảnh ngụ tình, lan tỏa và bao trùm lên vạn vật:

"Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh

Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây

Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh

Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây"

Biện pháp nhân hóa kết hợp câu hỏi tu từ "nhớ ai" khiến cho "ngôi sao" và "ngọn lửa" trở thành những sinh thể có linh hồn, biết mang chở tâm tư. Giữa bối cảnh "đèo mây", "ngàn cây" đầy sương gió, ánh sao lấp lánh dẫn đường và ngọn lửa hồng sưởi ấm không chỉ là thực cảnh mà chính là biểu tượng cho hơi ấm của tình yêu. Người lính đang lấy nỗi nhớ của chính mình để nhuộm màu lên không gian, mượn cái vũ trụ bao la để giãi bày nỗi lòng da diết, cháy bỏng của bản thân. Nỗi nhớ ấy không làm người chiến sĩ yếu lòng, trái lại, nó trở thành điểm tựa tinh thần, sưởi ấm và soi đường cho anh đi qua gian khổ.

Bước sang khổ thơ thứ hai, tâm trạng nhân vật trữ tình không còn gửi gắm gián tiếp qua cảnh vật nữa mà trực diện bộc lộ qua những lời tự bạch, định nghĩa về tình yêu vô cùng chân thành:

"Anh yêu em như anh yêu đất nước

Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần"

Tác giả đã có một sự so sánh độc đáo và táo bạo: "Anh yêu em như anh yêu đất nước". Đất nước hiện lên với hai mảng màu đối lập: vừa "vất vả đau thương" vì bom đạn quân thù, lại vừa "tươi thắm vô ngần" bởi vẻ đẹp của giang sơn và sức sống bền bỉ của dân tộc. Bằng cách đặt "em" song hành với "đất nước", Nguyễn Đình Thi đã nâng tầm tình yêu đôi lứa thoát khỏi sự ích kỷ, nhỏ hẹp để hòa rộng vào tình yêu tổ quốc rộng lớn. Ngay sau đó, nỗi nhớ lại được cụ thể hóa một cách vô cùng bình dị trong từng khoảnh khắc sinh hoạt thường nhật:

"Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước

Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn"

Điệp từ "mỗi" được lặp lại bốn lần liên tiếp kết hợp với nhịp điệu dồn dập tạo nên một cảm giác đều đặn, tuần hoàn như hơi thở. Nỗi nhớ không còn là khái niệm trừu tượng mà hiện hữu, thường trực trong mọi hành động, mọi không gian và thời gian. Nó trở thành một phần tất yếu của cuộc sống, là hành trang theo người lính trên khắp các nẻo đường chiến dịch.

Ở khổ thơ cuối, tâm trạng của nhân vật trữ tình đạt đến sự thăng hoa cao nhất. Từ nỗi nhớ thương da diết, cảm xúc đã nâng tầm thành lý tưởng sống và niềm kiêu hãnh của con người thời đại:

"Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt

Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời

Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực

Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người."

Hình ảnh "ngôi sao không bao giờ tắt" và "ngọn lửa bập bùng đỏ rực" quay trở lại nhưng mang một tầm vóc mới – khẳng định sự bất diệt, trường tồn của tình yêu. Điệp từ "Chúng ta yêu nhau" vang lên hai lần đầy tự hào và mãnh liệt. Tình yêu đôi lứa ở đây không làm chùn bước chân người chiến sĩ mà là động lực, là vũ khí để họ "chiến đấu suốt đời". Câu thơ kết thúc bằng cụm từ "kiêu hãnh làm người" mang đậm tính triết lý. Được yêu, được chiến đấu và hy sinh cho độc lập tự do của Tổ quốc chính là tư thế hiên ngang, là giá trị chân chính nhất của một con người chân chính.

Qua bài thơ "Nhớ", Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công một bức chân dung tâm trạng đa sắc của nhân vật trữ tình. Đó là một nỗi nhớ tha thiết, lãng mạn nhưng không bi lụy; một tình yêu đôi lứa nồng nhiệt gắn liền với trách nhiệm công dân. Với thể thơ tự do phóng khoáng, ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi cùng hình ảnh biểu tượng đặc sắc, bài thơ đã chạm đến trái tim người đọc, xứng đáng là một trong những bài thơ tình hay nhất của văn học thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: Nghị luận

Câu 2:

Văn bản trên bàn về: Giá trị, vai trò và ý nghĩa của lao động đối với sự sinh tồn, phát triển của muôn loài và đặc biệt là đối với niềm hạnh phúc của con người.

Câu 3:

-Các bằng chứng được sử dụng:

-Chú chim yến: Khi còn non được bố mẹ mớm mồi, khi lớn lên phải tự mình đi kiếm mồi

-Hổ và sư tử: Cũng phải tự mình săn mồi, lao động để tồn tại.

- Nhận xét về bằng chứng: Các bằng chứng đều lấy từ thế giới tự nhiên, rất gần gũi, xác thực, khách quan và giàu tính thuyết phục. Chúng làm sáng tỏ quy luật sinh tồn tự nhiên, từ đó làm tiền đề vững chắc để tác giả dẫn dắt sang bàn luận về lao động ở con người.

Câu 4:

Câu văn đem đến cho em nhiều suy nghĩ sâu sắc:

- Lao động không chỉ là nghĩa vụ, là cách thức mưu sinh thuần túy để duy trì sự sống mà còn là nguồn cội của niềm vui tinh thần.

- Khi con người biết tìm thấy niềm vui, sự say mê trong công việc, họ sẽ biến áp lực thành động lực, cảm thấy cuộc sống có giá trị và ý nghĩa.

- Ngược lại, nếu coi lao động là gánh nặng, con người sẽ luôn mệt mỏi, bất hạnh. Do đó, thái độ đối với lao động chính là thước đo quyết định chất lượng hạnh phúc của mỗi cuộc đời.

Câu 5:

Một biểu hiện cho thấy hiện nay vẫn có người nhận thức chưa đúng đắn về ý nghĩa của lao động là: Lối sống thực dụng, "việc nhẹ lương cao" hoặc tư tưởng "há miệng chờ sung", lười biếng, ỷ lại vào cha mẹ. Nhiều bạn trẻ chê bai những công việc chân tay vất vả, chỉ muốn hưởng thụ mà không muốn cống hiến, hoặc làm việc một cách đối phó, hời hợt, không tìm thấy giá trị nhân văn mà lao động mang lại cho bản thân và xã hội.