Câu 1

Lao động và ước mơ là hai yếu tố luôn song hành, nâng đỡ nhau để tạo nên giá trị của một đời người. Ước mơ là ngọn đèn chỉ đường, là khát vọng thôi thúc con người vươn lên, vượt qua giới hạn của bản thân. Nhưng nếu chỉ có ước mơ mà thiếu lao động thì khát vọng ấy mãi chỉ là viển vông, hão huyền. Ngược lại, lao động không có ước mơ sẽ dễ trở thành công việc máy móc, vô hồn, khiến con người mệt mỏi và đánh mất phương hướng. Chính lao động là đôi cánh biến ước mơ thành hiện thực. Nhờ lao động miệt mài, người nông dân gieo mầm cho mùa màng bội thu, nhà khoa học tìm ra phát minh, nghệ sĩ tạo nên tác phẩm lay động lòng người. Khi lao động gắn với ước mơ, mỗi giọt mồ hôi không còn là gánh nặng mà trở thành niềm vui, là sự khẳng định giá trị bản thân. Trong cuộc sống hôm nay, tuổi trẻ càng cần hiểu rằng: không có con đường tắt dẫn đến thành công. Chỉ khi dám ước mơ lớn và dám lao động lớn, ta mới có thể sống một cuộc đời có ý nghĩa, vừa làm đẹp cho mình, vừa góp ích cho cộng đồng. Ước mơ vẽ ra tương lai, còn lao động là bàn tay xây đắp tương lai ấy.

Câu 2

Bài thơ “Nhớ” ra đời trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp gian khổ nhưng hào hùng. Bằng giọng thơ tự do, phóng khoáng mà da diết, Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công tâm trạng của người chiến sĩ – một tâm trạng vừa nồng nàn tình yêu đôi lứa, vừa sâu sắc tình yêu Tổ quốc, hòa quyện thành một tình cảm lớn lao, bất diệt.

Mở đầu bài thơ, tác giả mượn hình ảnh thiên nhiên để nói về nỗi nhớ: “Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh / Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây / Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh / Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây”. Cách hỏi tu từ “nhớ ai” vừa tạo nhạc điệu, vừa khơi gợi nỗi nhớ đang lan tỏa trong không gian núi rừng. Ngôi sao, ngọn lửa – những hình ảnh quen thuộc của chiến khu – bỗng mang hồn người, biết nhớ, biết sưởi ấm. Qua đó, nỗi nhớ của người chiến sĩ được khách quan hóa, trở nên rộng lớn, thiêng liêng và bất diệt như vũ trụ.

Đến khổ thơ trung tâm, tình yêu đôi lứa và tình yêu Tổ quốc hòa làm một: “Anh yêu em như anh yêu đất nước / Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần”. So sánh “yêu em như yêu đất nước” là một phát hiện độc đáo. Tình yêu cá nhân không bị tách rời mà đặt trong tình yêu lớn của dân tộc. Đất nước “vất vả đau thương” nhưng “tươi thắm vô ngần” – cũng như tình yêu của anh dành cho em: trải qua gian khó nhưng càng thêm bền chặt, rực rỡ. Nỗi nhớ lúc này không còn là cảm xúc mơ hồ mà trở thành hành động cụ thể, gắn với từng nhịp sống của người chiến sĩ: “Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước / Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn”. Điệp từ “mỗi” nhấn mạnh nỗi nhớ thường trực, len lỏi vào mọi khoảnh khắc đời thường. Nhớ em là động lực để anh vượt qua gian khổ, vững bước trên đường hành quân.

Khổ cuối bài thơ nâng cảm xúc lên thành lời thề son sắt: “Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt / Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời / Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực / Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người”. Hình ảnh “ngôi sao không bao giờ tắt”, “ngọn lửa bập bùng đỏ rực” là biểu tượng cho tình yêu và lý tưởng cách mạng bất diệt. Tình yêu đôi lứa giờ đây gắn liền với sứ mệnh chiến đấu, với niềm kiêu hãnh “làm người” – làm một con người tự do, có lý tưởng, có trách nhiệm với đất nước. Tâm trạng nhân vật trữ tình vì thế không bi lụy, ủy mị mà kiên cường, lạc quan, tin tưởng vào ngày mai chiến thắng.

Về nghệ thuật, Nguyễn Đình Thi sử dụng thể thơ tự do, giọng điệu vừa thủ thỉ tâm tình vừa hùng tráng, hình ảnh thơ giản dị mà giàu sức gợi, ngôn ngữ mộc mạc mà hàm súc. Tất cả tạo nên một bài thơ tình độc đáo của thời kháng chiến: tình yêu không tách rời Tổ quốc, nỗi nhớ cá nhân hòa trong nỗi nhớ chung của dân tộc.

Tóm lại, qua bài thơ “Nhớ”, Nguyễn Đình Thi đã thể hiện tâm trạng của người chiến sĩ với nỗi nhớ sâu lắng, nồng nàn và một tình yêu lớn lao gắn liền với lý tưởng cách mạng. Đó là vẻ đẹp tâm hồn của thế hệ thanh niên thời kháng chiến – vừa giàu tình cảm, vừa kiên cường, bất khuất.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính là nghị luận. Tác giả nêu luận điểm, giải thích, chứng minh và bàn luận về vai trò, ý nghĩa của lao động đối với con người và xã hội.

Câu 2.

Văn bản bàn về ý nghĩa và giá trị của lao động đối với sự tồn tại, tiến bộ của con người và xã hội. Tác giả khẳng định lao động là nguyên lí tự nhiên, là nguồn gốc của hạnh phúc và là sự kết nối giữa cá nhân với cộng đồng.

Câu 3.

Để làm rõ ý “Mọi động vật đều lao động, trước hết là để duy trì sự sống”, tác giả đưa ra các bằng chứng:

Chim yến khi lớn phải tự đi kiếm mồi, không còn được bố mẹ mớm.

Hổ, sư tử cũng phải tự săn mồi để tồn tại.

Nhận xét: Đây là những bằng chứng cụ thể, lấy từ thế giới tự nhiên, dễ hiểu, có tính phổ quát. Cách lập luận “từ động vật → con người” giúp tăng sức thuyết phục, cho thấy lao động là quy luật chung của sự sống.

Câu 4.

Câu “Việc con người có cảm nhận được niềm vui trong lao động hay không sẽ có ý nghĩa lớn lao, quyết định cuộc đời của người đó hạnh phúc hay không” cho thấy:

Lao động không chỉ là nghĩa vụ để tồn tại mà còn là con đường để con người tìm thấy niềm vui và ý nghĩa sống. Nếu xem lao động là gánh nặng, cuộc đời sẽ mệt mỏi, vô nghĩa. Ngược lại, nếu yêu lao động, thấy được giá trị mình tạo ra cho bản thân và xã hội, con người sẽ sống hạnh phúc, trọn vẹn hơn. Điều này nhắc nhở em cần có thái độ tích cực, chủ động trong học tập và lao động.

Câu 5.

Một biểu hiện là tư tưởng “sính nhàn, lười lao động, chỉ muốn hưởng thụ” của một bộ phận giới trẻ hiện nay.

Ví dụ: Nhiều bạn trẻ mải mê chạy theo lối sống ảo, thích nổi tiếng nhanh, kiếm tiền dễ mà ngại học tập, ngại làm việc chân tay, cho rằng lao động vất vả là “thấp kém”. Họ chưa hiểu rằng nếu không lao động thì không tạo ra giá trị, không thể phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội. Biểu hiện này đi ngược lại ý nghĩa của lao động mà tác giả đã nêu.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính là nghị luận. Tác giả nêu luận điểm, giải thích, chứng minh và bàn luận về vai trò, ý nghĩa của lao động đối với con người và xã hội.

Câu 2.

Văn bản bàn về ý nghĩa và giá trị của lao động đối với sự tồn tại, tiến bộ của con người và xã hội. Tác giả khẳng định lao động là nguyên lí tự nhiên, là nguồn gốc của hạnh phúc và là sự kết nối giữa cá nhân với cộng đồng.

Câu 3.

Để làm rõ ý “Mọi động vật đều lao động, trước hết là để duy trì sự sống”, tác giả đưa ra các bằng chứng:

Chim yến khi lớn phải tự đi kiếm mồi, không còn được bố mẹ mớm.

Hổ, sư tử cũng phải tự săn mồi để tồn tại.

Nhận xét: Đây là những bằng chứng cụ thể, lấy từ thế giới tự nhiên, dễ hiểu, có tính phổ quát. Cách lập luận “từ động vật → con người” giúp tăng sức thuyết phục, cho thấy lao động là quy luật chung của sự sống.

Câu 4.

Câu “Việc con người có cảm nhận được niềm vui trong lao động hay không sẽ có ý nghĩa lớn lao, quyết định cuộc đời của người đó hạnh phúc hay không” cho thấy:

Lao động không chỉ là nghĩa vụ để tồn tại mà còn là con đường để con người tìm thấy niềm vui và ý nghĩa sống. Nếu xem lao động là gánh nặng, cuộc đời sẽ mệt mỏi, vô nghĩa. Ngược lại, nếu yêu lao động, thấy được giá trị mình tạo ra cho bản thân và xã hội, con người sẽ sống hạnh phúc, trọn vẹn hơn. Điều này nhắc nhở em cần có thái độ tích cực, chủ động trong học tập và lao động.

Câu 5.

Một biểu hiện là tư tưởng “sính nhàn, lười lao động, chỉ muốn hưởng thụ” của một bộ phận giới trẻ hiện nay.

Ví dụ: Nhiều bạn trẻ mải mê chạy theo lối sống ảo, thích nổi tiếng nhanh, kiếm tiền dễ mà ngại học tập, ngại làm việc chân tay, cho rằng lao động vất vả là “thấp kém”. Họ chưa hiểu rằng nếu không lao động thì không tạo ra giá trị, không thể phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội. Biểu hiện này đi ngược lại ý nghĩa của lao động mà tác giả đã nêu.

Câu 1

Trong đoạn trích, Hăm-lét hiện lên là một con người trí tuệ sắc sảo, giàu lòng tự trọng và có lương tâm sâu sắc. Trước tội ác giết cha, chiếm ngôi của Clô-đi-út, Hăm-lét không hành động một cách mù quáng mà chọn cách dùng nghệ thuật làm “cái bẫy chuột” để thử lòng kẻ thù. Chi tiết chàng cho gánh hát diễn vở Cái bẫy chuột tái hiện đúng cảnh sát hại Gông-da-gô cho thấy sự thông minh, tỉnh táo và bản lĩnh trong việc tìm kiếm sự thật. Khi thấy Clô-đi-út hoảng sợ bỏ đi, Hăm-lét vui mừng vì đã khẳng định được tội ác của chú mình. Tuy nhiên, nội tâm Hăm-lét cũng đầy giằng co, mâu thuẫn. Lời thoại “Giờ đây ta có thể uống máu nóng và làm những việc khủng khiếp” bộc lộ cơn phẫn nộ, khao khát báo thù mãnh liệt. Nhưng ngay sau đó, chàng tự kiềm chế: “Ác thì được, nhưng quyết không được bất nghĩa bất nhân”. Điều đó chứng tỏ Hăm-lét không phải kẻ tàn nhẫn mà là người có nhân cách cao đẹp, đặt đạo đức lên trên thù hận. Như vậy, qua đoạn trích, Shakespeare đã khắc họa thành công hình tượng Hăm-lét – một trí thức nhân văn, đau khổ nhưng kiên cường trong cuộc đấu tranh giữa thiện và ác.

Câu 2

“Con người sinh ra không phải để làm ác, nhưng sự im lặng trước cái ác cũng là một tội ác” – câu nói của Martin Luther King là lời cảnh tỉnh sâu sắc về trách nhiệm đạo đức của mỗi con người trước lẽ phải và công lý.

Trước hết, câu nói khẳng định bản chất lương thiện vốn có của con người. Sinh ra, ai cũng mang trong mình hạt giống của lòng nhân ái, sự đồng cảm. Bản chất ấy khiến con người biết đau trước nỗi đau của người khác, biết phẫn nộ trước bất công. Tuy nhiên, khi đối diện với cái ác, không phải ai cũng dám đứng lên đấu tranh. Nhiều người chọn cách im lặng, làm ngơ vì sợ hãi, vì ích kỷ, vì nghĩ rằng “chuyện không liên quan đến mình”. Chính sự im lặng ấy đã tiếp tay cho cái ác tồn tại và lan rộng. Một xã hội mà người tốt im lặng thì cái xấu sẽ lên ngôi. Lịch sử đã chứng minh điều đó: nạn phân biệt chủng tộc, chiến tranh, bạo lực đều có phần góp sức của sự thờ ơ, bàng quan của số đông.

Trong thực tế, chúng ta dễ dàng bắt gặp những biểu hiện của “tội ác im lặng”. Thấy bạn bị bắt nạt nhưng không can ngăn, thấy tham nhũng nhưng không tố cáo, thấy bất công nhưng không lên tiếng… Tất cả đều là cách để cái ác có đất sống. Im lặng không làm ta vô can, ngược lại, nó biến ta thành đồng lõa.

Tuy nhiên, đấu tranh với cái ác không có nghĩa là dùng bạo lực để đáp lại bạo lực. Như Hăm-lét trong vở kịch của Shakespeare, chàng dùng trí tuệ và nghệ thuật để vạch trần tội ác thay vì hành động vội vàng, bất nghĩa. Đấu tranh với cái ác đòi hỏi bản lĩnh, lý trí và trái tim nhân hậu. Mỗi người có thể chọn cách lên tiếng phù hợp: tố cáo, giúp đỡ nạn nhân, lan tỏa giá trị tốt đẹp, hoặc đơn giản là không đồng tình, không thỏa hiệp.

Bản thân em nhận thức rằng, tuổi trẻ hôm nay cần có dũng khí nói “không” với cái xấu, dám bảo vệ lẽ phải dù chỉ bằng một lời nói, một hành động nhỏ. Bởi nếu ai cũng im lặng, xã hội sẽ trở thành mảnh đất màu mỡ cho bất công. Chỉ khi mỗi người dám đứng lên, cái thiện mới chiến thắng.

Tóm lại, câu nói của Martin Luther King nhắc nhở chúng ta: sống tử tế không chỉ là không làm điều ác, mà còn là không im lặng trước điều ác. Đó là trách nhiệm, là lương tâm, là thước đo giá trị của một con người.

Câu 1

Trong đoạn trích, Hăm-lét hiện lên là một con người trí tuệ sắc sảo, giàu lòng tự trọng và có lương tâm sâu sắc. Trước tội ác giết cha, chiếm ngôi của Clô-đi-út, Hăm-lét không hành động một cách mù quáng mà chọn cách dùng nghệ thuật làm “cái bẫy chuột” để thử lòng kẻ thù. Chi tiết chàng cho gánh hát diễn vở Cái bẫy chuột tái hiện đúng cảnh sát hại Gông-da-gô cho thấy sự thông minh, tỉnh táo và bản lĩnh trong việc tìm kiếm sự thật. Khi thấy Clô-đi-út hoảng sợ bỏ đi, Hăm-lét vui mừng vì đã khẳng định được tội ác của chú mình. Tuy nhiên, nội tâm Hăm-lét cũng đầy giằng co, mâu thuẫn. Lời thoại “Giờ đây ta có thể uống máu nóng và làm những việc khủng khiếp” bộc lộ cơn phẫn nộ, khao khát báo thù mãnh liệt. Nhưng ngay sau đó, chàng tự kiềm chế: “Ác thì được, nhưng quyết không được bất nghĩa bất nhân”. Điều đó chứng tỏ Hăm-lét không phải kẻ tàn nhẫn mà là người có nhân cách cao đẹp, đặt đạo đức lên trên thù hận. Như vậy, qua đoạn trích, Shakespeare đã khắc họa thành công hình tượng Hăm-lét – một trí thức nhân văn, đau khổ nhưng kiên cường trong cuộc đấu tranh giữa thiện và ác.

Câu 2

“Con người sinh ra không phải để làm ác, nhưng sự im lặng trước cái ác cũng là một tội ác” – câu nói của Martin Luther King là lời cảnh tỉnh sâu sắc về trách nhiệm đạo đức của mỗi con người trước lẽ phải và công lý.

Trước hết, câu nói khẳng định bản chất lương thiện vốn có của con người. Sinh ra, ai cũng mang trong mình hạt giống của lòng nhân ái, sự đồng cảm. Bản chất ấy khiến con người biết đau trước nỗi đau của người khác, biết phẫn nộ trước bất công. Tuy nhiên, khi đối diện với cái ác, không phải ai cũng dám đứng lên đấu tranh. Nhiều người chọn cách im lặng, làm ngơ vì sợ hãi, vì ích kỷ, vì nghĩ rằng “chuyện không liên quan đến mình”. Chính sự im lặng ấy đã tiếp tay cho cái ác tồn tại và lan rộng. Một xã hội mà người tốt im lặng thì cái xấu sẽ lên ngôi. Lịch sử đã chứng minh điều đó: nạn phân biệt chủng tộc, chiến tranh, bạo lực đều có phần góp sức của sự thờ ơ, bàng quan của số đông.

Trong thực tế, chúng ta dễ dàng bắt gặp những biểu hiện của “tội ác im lặng”. Thấy bạn bị bắt nạt nhưng không can ngăn, thấy tham nhũng nhưng không tố cáo, thấy bất công nhưng không lên tiếng… Tất cả đều là cách để cái ác có đất sống. Im lặng không làm ta vô can, ngược lại, nó biến ta thành đồng lõa.

Tuy nhiên, đấu tranh với cái ác không có nghĩa là dùng bạo lực để đáp lại bạo lực. Như Hăm-lét trong vở kịch của Shakespeare, chàng dùng trí tuệ và nghệ thuật để vạch trần tội ác thay vì hành động vội vàng, bất nghĩa. Đấu tranh với cái ác đòi hỏi bản lĩnh, lý trí và trái tim nhân hậu. Mỗi người có thể chọn cách lên tiếng phù hợp: tố cáo, giúp đỡ nạn nhân, lan tỏa giá trị tốt đẹp, hoặc đơn giản là không đồng tình, không thỏa hiệp.

Bản thân em nhận thức rằng, tuổi trẻ hôm nay cần có dũng khí nói “không” với cái xấu, dám bảo vệ lẽ phải dù chỉ bằng một lời nói, một hành động nhỏ. Bởi nếu ai cũng im lặng, xã hội sẽ trở thành mảnh đất màu mỡ cho bất công. Chỉ khi mỗi người dám đứng lên, cái thiện mới chiến thắng.

Tóm lại, câu nói của Martin Luther King nhắc nhở chúng ta: sống tử tế không chỉ là không làm điều ác, mà còn là không im lặng trước điều ác. Đó là trách nhiệm, là lương tâm, là thước đo giá trị của một con người.

Câu 1.

-Hăm-lét cho gánh hát diễn vở Cái bẫy chuột để “thử” vua Clô-đi-út. Vở tuồng tái hiện cảnh Gông-da-gô bị cháu là Lu-xi-a-nút đổ thuốc độc vào tai khi đang ngủ để đoạt ngôi và chiếm vợ. Khi xem đến đoạn sát nhân ra tay, Clô-đi-út hoảng sợ, đứng dậy bỏ đi, ra lệnh ngừng diễn. Qua đó, Hăm-lét khẳng định được tội ác của chú mình.

Câu 2.

Ví dụ: “Đổ thuốc độc vào tai vua đang ngủ.” / “Tất cả vào trừ Hăm-lét và Hô-ra-xi-ô.” / “HĂM-LÉT (hát)”

Đây là những chỉ dẫn cho diễn viên, đạo diễn về hành động, vị trí, cách thể hiện trên sân khấu.

Câu 3.

Mâu thuẫn giữa Hăm-lét muốn vạch trần và trả thù tội ác giết cha với sự gian xảo, giả dối của Clô-đi-út.

Cụ thể: Xung đột giữa sự thật – giả dối, công lý – tội ác. Hăm-lét dùng vở kịch làm “cái bẫy chuột” để phơi bày bộ mặt thật của vua, còn Clô-đi-út thì lộ rõ sự chột dạ, hoảng loạn.

Câu 4.

Lời thoại cho thấy nội tâm Hăm-lét đang ở trạng thái căm phẫn tột độ, khao khát báo thù. Chàng bị dồn nén bởi nỗi đau, sự căm hận và ý chí trừng trị kẻ ác. Tuy nhiên, ngay sau đó Hăm-lét tự kiềm chế: “Ác thì được, nhưng quyết không được bất nghĩa bất nhân”, thể hiện sự giằng co giữa lý trí và tình cảm, giữa đạo đức và thù hận.

Câu 5.

Đoạn trích gợi cho em suy nghĩ về:

Sức mạnh của sự thật và nghệ thuật: Nghệ thuật có thể phơi bày tội ác, buộc kẻ gian phải lộ mặt.

Bi kịch của sự do dự và lương tâm: Hăm-lét là người có lương tâm, nên dù căm thù vẫn không hành động một cách mù quáng.

Hậu quả của tội ác: Tội ác dù che giấu kĩ đến đâu cũng sẽ bị vạch trần. Con người phải sống trung thực, có trách nhiệm với hành vi của mình.