Câu 1

Trong đoạn trích vở kịch Hăm-lét của Sếch-xpia, nhân vật Hăm-lét hiện lên với một tâm trạng phức tạp, vừa sắc sảo trí tuệ vừa mãnh liệt cảm xúc. Trước hết, chàng là người thông minh, nhạy bén khi chủ động dàn dựng vở kịch “Cái bẫy chuột” để kiểm chứng tội ác của vua Claudius. Hành động này cho thấy Hăm-lét có tư duy logic, biết dùng nghệ thuật để tìm ra sự thật. Đồng thời, chàng cũng là người mang trong mình nỗi căm hờn sâu sắc trước cái ác, thể hiện qua những lời nói dữ dội, đầy phẫn nộ như muốn trừng trị kẻ sát nhân. Tuy nhiên, nội tâm Hăm-lét không hoàn toàn bộc phát mà luôn có sự giằng xé. Chàng vừa khao khát trả thù vừa ý thức được giới hạn đạo đức, không muốn hành động mù quáng. Chính sự đấu tranh nội tâm ấy làm nổi bật chiều sâu tâm lý của nhân vật, đồng thời thể hiện bi kịch của một con người sống trong thời đại đầy rối ren, nơi cái ác được che giấu tinh vi. Qua đó, Hăm-lét trở thành hình tượng tiêu biểu cho con người trí thức giàu suy tư nhưng bị kìm hãm bởi những mâu thuẫn nội tâm phức tạp.

Câu 2

Nhận định của Martin Luther King: “Con người sinh ra không phải để làm ác, nhưng sự im lặng trước cái ác cũng là một tội ác” là một lời cảnh tỉnh sâu sắc về trách nhiệm của mỗi cá nhân trước cái xấu trong xã hội. Câu nói không chỉ khẳng định bản chất hướng thiện của con người mà còn nhấn mạnh thái độ cần có trước cái ác: không được thờ ơ hay im lặng.

Trước hết, con người sinh ra vốn mang trong mình bản tính lương thiện. Phần lớn không ai chủ động chọn cái ác làm mục đích sống. Tuy nhiên, trong đời sống xã hội, cái ác vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức như bạo lực, gian dối, bất công, bắt nạt, hay sự vô cảm. Điều đáng nói là đôi khi cái ác không thắng bằng sức mạnh của nó mà bằng sự im lặng của những người xung quanh.

Sự im lặng trước cái ác có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân: sợ hãi, ích kỷ hoặc thờ ơ. Có người thấy bất công nhưng chọn cách “không liên quan đến mình”; có người biết điều sai nhưng không dám lên tiếng vì sợ bị trả thù. Chính sự im lặng ấy vô tình tiếp tay cho cái ác tồn tại và lan rộng. Một hành vi bắt nạt học đường không bị ngăn chặn kịp thời có thể khiến nạn nhân tổn thương lâu dài; một hành vi tham nhũng không bị tố cáo sẽ làm suy yếu cả xã hội.

Ngược lại, khi con người dũng cảm lên tiếng trước cái sai, xã hội sẽ trở nên công bằng và tốt đẹp hơn. Lịch sử đã chứng minh, nhiều thay đổi lớn bắt đầu từ những tiếng nói nhỏ bé nhưng kiên định chống lại bất công. Đó là những hành động không chỉ bảo vệ người khác mà còn thể hiện nhân cách của chính mình.

Tuy nhiên, đấu tranh với cái ác không có nghĩa là hành động bộc phát hay cực đoan. Mỗi người cần lựa chọn cách ứng xử đúng đắn, dựa trên lý trí, pháp luật và sự tỉnh táo. Lên tiếng đúng lúc, đúng cách mới mang lại hiệu quả tích cực và tránh những hậu quả đáng tiếc.

Là học sinh, em nhận thức rằng mình cần rèn luyện bản lĩnh cá nhân, không thờ ơ trước những hành vi sai trái trong học đường và xã hội. Những việc nhỏ như không im lặng khi thấy bạn bị bắt nạt, dám góp ý khi thấy hành vi sai cũng là cách thể hiện trách nhiệm của mình.

Tóm lại, câu nói của Martin Luther King là một lời nhắc nhở sâu sắc: cái ác không chỉ được tạo ra bởi kẻ gây ra nó mà còn bởi những người chọn im lặng. Vì vậy, mỗi người cần sống có trách nhiệm, biết lên tiếng và hành động đúng đắn để góp phần xây dựng một xã hội công bằng và nhân văn hơn.

Câu 1.

Sự việc trong văn bản là: Hăm-lét dàn dựng và theo dõi vở kịch “Cái bẫy chuột” trong cung điện để kiểm chứng tội ác giết vua của Claudius (Vua mới) thông qua phản ứng của ông ta.

Câu 2.

Một chỉ dẫn sân khấu trong văn bản là:

* “Đổ thuốc độc vào tai vua đang ngủ.”

(hoặc: “Tất cả vào trừ Hăm-lét và Hô-ra-xi-ô.”)

Câu 3.

Mâu thuẫn, xung đột kịch trong văn bản là:

* Mâu thuẫn giữa Hăm-lét và Claudius (kẻ sát hại vua cha để chiếm ngôi).

* Đồng thời là xung đột giữa cái thiện – cái ác, sự thật – tội ác bị che giấu.

Câu 4.

Lời thoại cho thấy nội tâm Hăm-lét:

* Đang dâng lên cơn phẫn nộ dữ dội, căm hờn tột độ trước tội ác.

* Đồng thời cũng cho thấy sự giằng xé trong tâm hồn: chàng muốn trả thù nhưng vẫn cố kiềm chế để không hành động mù quáng, giữ ranh giới giữa “ác nhưng không bất nghĩa”.

Câu 5.

Đoạn trích gợi cho em suy nghĩ rằng:

* Cái ác dù được che giấu kỹ đến đâu cũng sẽ bị phơi bày.

* Công lý và sự thật luôn có sức mạnh chiến thắng tội ác.

* Đồng thời, con người khi đứng trước thù hận cần biết kiềm chế bản thân, hành động có lý trí, tránh để cảm xúc tiêu cực dẫn đến sai lầm.

Câu 1

Lao động và ước mơ có mối quan hệ chặt chẽ, gắn bó không thể tách rời trong cuộc sống của mỗi con người. Ước mơ là những điều tốt đẹp mà con người hướng tới trong tương lai, còn lao động chính là con đường để biến ước mơ ấy thành hiện thực. Nếu ước mơ là “ngọn đèn” soi sáng mục tiêu sống thì lao động là “đôi chân” giúp con người tiến gần đến mục tiêu đó. Không có lao động, ước mơ chỉ là những suy nghĩ viển vông, xa rời thực tế. Ngược lại, nếu không có ước mơ, lao động sẽ trở nên vô định, thiếu động lực và dễ rơi vào sự chán nản. Trong thực tế, mọi thành công đều được tạo nên từ quá trình lao động bền bỉ, kiên trì theo đuổi ước mơ. Một học sinh muốn đỗ đạt phải chăm chỉ học tập; một bác sĩ muốn cứu người phải không ngừng rèn luyện chuyên môn. Vì vậy, mỗi người cần biết nuôi dưỡng ước mơ và nỗ lực lao động mỗi ngày để hiện thực hóa ước mơ của mình, từ đó tạo nên giá trị cho bản thân và xã hội.

Câu 2

Bài thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi là một trong những tác phẩm tiêu biểu của thơ ca kháng chiến chống Pháp, thể hiện sâu sắc tâm trạng của nhân vật trữ tình trong tình yêu đôi lứa hòa quyện với tình yêu đất nước. Qua đó, bài thơ không chỉ khắc họa nỗi nhớ tha thiết mà còn làm nổi bật vẻ đẹp của con người Việt Nam trong chiến đấu.

Trước hết, tâm trạng nhân vật trữ tình được thể hiện qua nỗi nhớ da diết, gắn liền với hình ảnh thiên nhiên. Hai hình ảnh “ngôi sao” và “ngọn lửa” được nhân hóa như đang mang nỗi nhớ con người: “Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh / Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây”, “Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh / Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây”. Nỗi nhớ được cảm nhận không chỉ bằng cảm xúc trực tiếp mà còn lan tỏa vào cảnh vật, khiến thiên nhiên trở nên có hồn, có cảm xúc. Điều đó cho thấy tâm trạng nhân vật trữ tình vừa sâu lắng, vừa rộng lớn.

Không chỉ dừng lại ở nỗi nhớ riêng tư, tâm trạng ấy còn gắn với tình yêu đất nước và tinh thần chiến đấu. Tình yêu đôi lứa trong bài thơ không tách rời lý tưởng cách mạng: “Anh yêu em như anh yêu đất nước / Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần”. Tình yêu cá nhân hòa quyện với tình yêu Tổ quốc, tạo nên vẻ đẹp cao cả, thiêng liêng. Nỗi nhớ không làm con người yếu đuối mà trở thành động lực để chiến đấu, để sống có lý tưởng.

Bên cạnh đó, tâm trạng nhân vật trữ tình còn là sự khẳng định niềm tin và ý chí kiên định. Những câu thơ “Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt / Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời” cho thấy một tình yêu bền vững, trường tồn cùng thời gian và thử thách. Tình yêu ấy không chỉ là cảm xúc cá nhân mà còn mang ý nghĩa cộng đồng, gắn với trách nhiệm và lý tưởng sống.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng hình ảnh giàu tính biểu tượng, ngôn ngữ giàu nhạc tính và cấu trúc điệp tạo nên âm hưởng vừa tha thiết vừa mạnh mẽ. Điều này góp phần khắc họa rõ nét tâm trạng vừa nhớ thương, vừa tự hào, vừa kiên cường của nhân vật trữ tình.

Tóm lại, qua bài thơ “Nhớ”, Nguyễn Đình Thi đã thể hiện một tâm trạng trữ tình phong phú: nỗi nhớ da diết, tình yêu sâu nặng và tinh thần chiến đấu kiên cường. Tất cả hòa quyện tạo nên vẻ đẹp tâm hồn của con người Việt Nam trong kháng chiến – vừa giàu tình cảm, vừa giàu lý tưởng.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận.

Câu 2.

Văn bản bàn về ý nghĩa và vai trò của lao động đối với con người và xã hội, đồng thời nhấn mạnh lao động là nền tảng của sự sống và hạnh phúc.

Câu 3.

Để làm rõ ý kiến “Mọi động vật đều lao động, trước hết là để duy trì sự sống”, tác giả đã đưa ra các bằng chứng:

* Chim yến non được bố mẹ nuôi, khi lớn lên phải tự đi kiếm mồi.

* Hổ và sư tử cũng phải tự đi săn để tồn tại.

Nhận xét:

Những bằng chứng này cụ thể, gần gũi, dễ hiểu, lấy từ thế giới tự nhiên nên giúp lập luận trở nên thuyết phục, sinh động và dễ hình dung.

Câu 4.

Câu văn giúp em nhận ra rằng lao động không chỉ là nghĩa vụ mà còn là nguồn tạo ra niềm vui và hạnh phúc. Nếu con người biết yêu lao động, tìm thấy ý nghĩa trong công việc thì cuộc sống sẽ tích cực, có động lực hơn. Ngược lại, nếu coi lao động là gánh nặng thì dễ dẫn đến chán nản và thiếu hạnh phúc.

Câu 5.

Một biểu hiện cho thấy có người hiện nay chưa nhận thức đúng về ý nghĩa lao động là:

lười lao động, ỷ lại vào người khác hoặc chỉ muốn hưởng thụ mà không muốn làm việc, cống hiến cho xã hội.

Câu 1

Nhân vật Dung trong truyện ngắn Hai lần chết của Thạch Lam là hình ảnh tiêu biểu cho số phận người phụ nữ nhỏ bé, bị dồn ép trong xã hội cũ. Ngay từ khi sinh ra, Dung đã không được chào đón trong một gia đình nghèo đông con, thiếu thốn tình thương và điều kiện học hành. Lớn lên, Dung sống trong sự thờ ơ của cha mẹ, không được quan tâm đúng mức, lại thường xuyên bị đánh mắng, cấm đoán. Vì vậy, nàng hình thành tính cách nhẫn nhịn, cam chịu và ít phản kháng. Khi đi lấy chồng, Dung tưởng như thoát khỏi cuộc sống cũ nhưng lại rơi vào bi kịch khác: người chồng nhu nhược, mẹ chồng cay nghiệt, công việc nặng nhọc và không ai bênh vực. Đỉnh điểm là sự tuyệt vọng khi nàng nghĩ đến cái chết như một sự giải thoát. Qua nhân vật Dung, tác giả thể hiện sự cảm thương sâu sắc đối với thân phận người phụ nữ bị áp bức, đồng thời tố cáo xã hội phong kiến đã chà đạp lên quyền sống và hạnh phúc của họ. Dung hiện lên vừa đáng thương, vừa là biểu tượng cho nỗi đau bị kìm hãm và bế tắc của con người.

Câu 2

Trong cuộc sống, hôn nhân là một trong những quyết định quan trọng nhất của đời người, bởi đó là nền tảng của hạnh phúc cá nhân và gia đình. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bậc cha mẹ áp đặt con cái trong hôn nhân, quyết định thay con mà không xuất phát từ tình cảm và nguyện vọng của chính con. Đây là một vấn đề đáng suy nghĩ, bởi nó có thể để lại nhiều hệ lụy lâu dài cho cả con cái và gia đình.

Trước hết, việc cha mẹ áp đặt hôn nhân thường bắt nguồn từ tình thương và mong muốn con có cuộc sống ổn định. Nhiều phụ huynh cho rằng mình có kinh nghiệm sống nên sẽ chọn được “người phù hợp” cho con. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, tình yêu và hạnh phúc không thể được quyết định bằng sự sắp đặt. Khi hôn nhân không xuất phát từ tình cảm tự nguyện, người trong cuộc rất dễ rơi vào trạng thái mâu thuẫn, gò bó và bất hạnh.

Hậu quả của việc áp đặt là vô cùng nặng nề. Trước hết, người con có thể mất đi quyền tự do lựa chọn người mình yêu, dẫn đến tâm lý ức chế, chống đối hoặc cam chịu. Nhiều cuộc hôn nhân sắp đặt trở thành nguồn gốc của xung đột, ly hôn hoặc sống chung nhưng không hạnh phúc. Không chỉ vậy, gia đình cũng bị ảnh hưởng khi thiếu sự gắn kết, thiếu tiếng nói chung giữa các thành viên. Thậm chí, sự áp đặt quá mức còn đẩy con cái vào những bi kịch tinh thần, giống như nhân vật Dung trong tác phẩm của Thạch Lam, khi con người rơi vào bế tắc và tuyệt vọng.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng cha mẹ không phải lúc nào cũng sai hoàn toàn. Sự góp ý, định hướng của cha mẹ là cần thiết, đặc biệt khi con còn thiếu trải nghiệm. Vấn đề nằm ở chỗ cha mẹ cần tôn trọng quyền quyết định của con cái, lắng nghe và đồng hành thay vì áp đặt. Một cuộc hôn nhân chỉ thực sự bền vững khi có sự tự nguyện từ cả hai phía và được xây dựng trên tình yêu, sự thấu hiểu.

Vì vậy, mỗi người trẻ cần có chính kiến, biết lắng nghe gia đình nhưng cũng phải bảo vệ quyền lựa chọn hạnh phúc của mình. Đồng thời, cha mẹ cũng cần thay đổi tư duy, tôn trọng con cái như những cá nhân độc lập. Hôn nhân không phải là sự sắp đặt mà là hành trình của tình yêu và trách nhiệm.

Tóm lại, việc cha mẹ áp đặt con cái trong hôn nhân là một vấn đề cần được nhìn nhận lại trong xã hội hiện đại. Chỉ khi có sự tôn trọng và thấu hiểu giữa các thế hệ, con người mới có thể xây dựng được những gia đình thực sự hạnh phúc và bền vững.

Câu 1.

Văn bản trên thuộc thể loại truyện ngắn.

Câu 2.

Đề tài của văn bản là: Số phận bi kịch, đau khổ của người phụ nữ trong xã hội cũ, đặc biệt là những cô gái bị ép gả, không có quyền quyết định cuộc đời và phải chịu sự áp bức từ gia đình, lễ giáo phong kiến.

Câu 3.

Trong văn bản, lời người kể chuyện và lời nhân vật có sự kết nối tự nhiên, chặt chẽ.

* Lời người kể chuyện giữ vai trò dẫn dắt, miêu tả hoàn cảnh sống, tâm trạng và số phận của Dung bằng giọng điệu xót xa, thương cảm.

* Lời nhân vật được đưa vào trực tiếp qua các cuộc đối thoại của Dung, mẹ Dung, mẹ chồng…, giúp bộc lộ rõ tính cách và thái độ của từng người:

* Mẹ Dung lạnh lùng, vô cảm, cam chịu tư tưởng phong kiến.

* Mẹ chồng cay nghiệt, độc đoán.

* Dung nhẫn nhịn, đau khổ, tuyệt vọng.

Sự đan xen giữa lời kể và lời thoại làm cho câu chuyện chân thực, giàu cảm xúc và góp phần khắc họa sâu sắc bi kịch của nhân vật Dung.

Câu 4.

Đoạn trích cho thấy Dung hoàn toàn tuyệt vọng trước cuộc đời. Trước đó, nàng từng nhảy sông tự tử nhưng được cứu sống. Tuy nhiên, khi phải quay lại nhà chồng, Dung hiểu rằng cuộc sống phía trước còn đau khổ hơn cả cái chết.

Hình ảnh “chết đuối” ở đây không chỉ là cái chết thật mà còn mang ý nghĩa biểu tượng: Dung sẽ bị nhấn chìm trong cuộc sống tăm tối, bị hành hạ cả thể xác lẫn tinh thần, không còn ai cứu giúp hay che chở nữa. Qua đó thể hiện nỗi đau đớn, bế tắc và bi kịch tinh thần sâu sắc của người phụ nữ trong xã hội cũ.

Câu 5.

Qua văn bản, nhà văn Thạch Lam bày tỏ niềm thương cảm sâu sắc đối với số phận bất hạnh của nhân vật Dung và của những người phụ nữ nghèo trong xã hội phong kiến.

Đồng thời, tác giả cũng lên án:

* sự vô cảm của gia đình,

* tư tưởng trọng nam khinh nữ,

* chế độ hôn nhân ép buộc,

* sự tàn nhẫn của lễ giáo phong kiến đã cướp đi quyền sống, quyền hạnh phúc của con người.

Qua đó, tác phẩm thể hiện khát vọng về sự yêu thương, cảm thông và quyền được sống hạnh phúc của người phụ nữ.

Câu 1.

Nhân vật Thứ trong đoạn trích của tiểu thuyết Sống mòn hiện lên là một trí thức nghèo giàu lòng tự trọng nhưng đang rơi vào bi kịch tinh thần sâu sắc. Thứ từng mang trong mình nhiều hoài bão đẹp đẽ, khát khao sống có ích và làm được điều ý nghĩa cho cuộc đời. Tuy nhiên, cuộc sống nghèo túng, quẩn quanh cùng những áp lực cơm áo đã khiến anh dần rơi vào trạng thái mệt mỏi, chán chường. Qua những suy nghĩ day dứt của Thứ, người đọc cảm nhận rõ nỗi đau của một con người ý thức được sự “mòn đi” của bản thân nhưng bất lực trước hoàn cảnh. Thứ không phải người xấu hay hèn nhát, trái lại anh là người có nhân cách, biết tự đấu tranh với chính mình. Bi kịch lớn nhất của nhân vật là sự đối lập giữa khát vọng sống cao đẹp với thực tại tù túng, bế tắc. Qua nhân vật Thứ, nhà văn Nam Cao đã thể hiện niềm cảm thương sâu sắc đối với tầng lớp trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng, đồng thời phê phán xã hội ngột ngạt đã làm con người dần đánh mất ý nghĩa sống của mình.

Câu 2. Nghị luận về vấn đề “tuổi trẻ và ước mơ”

Trong cuộc đời mỗi con người, tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp đẽ và ý nghĩa nhất. Đó là tuổi của nhiệt huyết, của khát vọng vươn lên và những hoài bão lớn lao. Bởi vậy, khi nói: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”, Gabriel García Márquez đã khẳng định vai trò quan trọng của ước mơ đối với con người, đặc biệt là tuổi trẻ.

Ước mơ là những khát vọng, mục tiêu tốt đẹp mà con người muốn hướng tới trong tương lai. Còn tuổi trẻ là giai đoạn đẹp nhất của đời người, khi ta có sức khỏe, lòng nhiệt tình và tinh thần dám nghĩ dám làm. Tuổi trẻ sẽ trở nên vô nghĩa nếu sống thiếu mục tiêu và không có ước mơ để theo đuổi. Chính ước mơ tạo động lực giúp con người cố gắng, vượt qua khó khăn và hoàn thiện bản thân mỗi ngày.

Người trẻ có ước mơ thường sống tích cực và giàu ý chí hơn. Khi có một mục tiêu rõ ràng, con người sẽ biết mình cần học tập, rèn luyện điều gì để đạt được điều mong muốn. Ước mơ giống như ngọn hải đăng soi sáng con đường tương lai, giúp tuổi trẻ không sống hoài phí. Thực tế cho thấy, rất nhiều người thành công đều bắt đầu từ những ước mơ giản dị nhưng được nuôi dưỡng bằng sự kiên trì và nỗ lực không ngừng. Nguyễn Ngọc Ký dù mất đôi tay nhưng vẫn bền bỉ theo đuổi khát vọng học tập để trở thành nhà giáo ưu tú. Hay Nick Vujicic dù sinh ra không có tay chân vẫn không từ bỏ ước mơ sống có ích, truyền cảm hứng cho hàng triệu người trên thế giới. Chính nghị lực theo đuổi ước mơ đã giúp họ vượt lên nghịch cảnh và khẳng định giá trị bản thân.

Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện nay vẫn có nhiều bạn trẻ sống thiếu lý tưởng, ngại cố gắng, dễ bỏ cuộc trước khó khăn. Có người dành phần lớn thời gian cho những thú vui vô bổ mà quên mất việc học tập và phát triển bản thân. Cũng có người từng có ước mơ nhưng lại nhanh chóng từ bỏ vì sợ thất bại. Một tuổi trẻ như vậy sẽ dễ trở nên nhạt nhòa, mất phương hướng và sống hoài phí thanh xuân của mình.

Theo đuổi ước mơ không có nghĩa là mơ mộng viển vông. Ước mơ cần gắn với thực tế, với năng lực của bản thân và phải được thực hiện bằng hành động cụ thể. Người trẻ cần học tập chăm chỉ, rèn luyện kỹ năng sống, giữ tinh thần kiên trì và dám đối mặt với thử thách. Thành công không đến trong ngày một ngày hai, nhưng nếu bền bỉ theo đuổi mục tiêu, con người sẽ trưởng thành và tiến gần hơn đến ước mơ của mình.

Là học sinh, chúng ta cần xác định cho mình những mục tiêu đúng đắn ngay từ hôm nay. Hãy sống nhiệt huyết, không ngừng học hỏi và dũng cảm theo đuổi điều mình mong muốn. Bởi tuổi trẻ chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết nuôi dưỡng và theo đuổi ước mơ đến cùng.

Câu 1.

Điểm nhìn của người kể chuyện trong văn bản là điểm nhìn của người kể chuyện ngôi thứ ba gắn với nhân vật Thứ. Người kể đi sâu vào dòng suy nghĩ, tâm trạng, cảm xúc của Thứ để tái hiện bi kịch tinh thần của nhân vật.

Câu 2.

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Thứ từng có những ước mơ, hoài bão lớn lao: đỗ Thành chung, đỗ tú tài, vào đại học, sang Pháp học tập và trở thành một vĩ nhân có thể đem đến những thay đổi lớn cho đất nước.

Câu 3.

Trong đoạn trích, tác giả sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ (“y sẽ”, “sẽ”, “khinh y”) kết hợp với liệt kê (“mốc lên, gỉ đi, mòn, mục ra”).

Tác dụng:

* Nhấn mạnh nỗi bi quan, tuyệt vọng của Thứ khi nghĩ về tương lai bế tắc của mình.

* Khắc họa sự tàn lụi dần cả về cuộc sống vật chất lẫn tinh thần của nhân vật.

* Thể hiện bi kịch của người trí thức nghèo trước Cách mạng: có ước mơ, có học thức nhưng bị cuộc đời cơm áo làm cho mòn mỏi, vô nghĩa.

* Làm giọng văn trở nên day dứt, ám ảnh, thể hiện rõ tâm trạng đau đớn và tự khinh ghét bản thân của Thứ.

Câu 4.

Qua đoạn trích, cuộc sống của nhân vật Thứ hiện lên nghèo khó, bế tắc và tù túng. Những ước mơ đẹp thời tuổi trẻ dần bị hiện thực khắc nghiệt vùi lấp. Thứ rơi vào cảnh thất nghiệp, mất phương hướng, sống trong tâm trạng chán chường, bất lực.

Tuy nhiên, Thứ không phải con người hoàn toàn buông xuôi. Ở nhân vật vẫn còn:

* ý thức về giá trị sống;

* khát vọng được sống có ý nghĩa;

* mong muốn vượt thoát khỏi cuộc đời “sống mòn”.

Nhưng Thứ lại là người nhu nhược, thiếu bản lĩnh để thay đổi số phận nên cuối cùng đành chấp nhận để cuộc đời cuốn đi. Qua đó, Nam Cao thể hiện sự cảm thương sâu sắc đối với người trí thức tiểu tư sản nghèo trước Cách mạng tháng Tám.

Câu 5.

Một triết lí nhân sinh sâu sắc được rút ra từ văn bản là: “Sống tức là thay đổi.”

Con người không nên sống thụ động, cam chịu hay để bản thân bị giam cầm trong nỗi sợ hãi và thói quen. Nếu không dám thay đổi, không dám vượt khỏi giới hạn của bản thân thì cuộc sống sẽ trở nên vô nghĩa, mòn mỏi như chính bi kịch của Thứ. Trong cuộc sống, mỗi người cần có ước mơ, bản lĩnh và hành động để vượt qua hoàn cảnh, làm chủ số phận của mình. Chỉ khi dám đổi thay, con người mới có thể phát triển và sống một cuộc đời có ý nghĩa hơn.

Câu 1.

Đoạn trích từ “Vượt biển” đã khắc họa đầy ám ảnh hành trình vượt biển hiểm nguy của người chèo thuyền nơi cõi âm. Qua hình ảnh những “rán nước” dữ dội với “nước cuộn thác”, “nước xoáy dữ ào ào”, “nước dựng đứng chấm trời”, tác giả dân gian đã tạo nên bức tranh thiên nhiên hung bạo, đáng sợ. Biển cả hiện lên như một thế lực khổng lồ luôn đe dọa mạng sống con người. Điệp ngữ “Chèo đi rán…” được lặp lại nhiều lần vừa tạo nhịp điệu dồn dập, vừa gợi hành trình đầy căng thẳng và gian truân. Đặc biệt, tiếng kêu “Biển ơi, đừng giết tôi” hay “Đừng cho tôi bỏ thân chốn này” bộc lộ nỗi sợ hãi, bất lực của con người trước thiên nhiên và số phận nghiệt ngã. Qua đó, tác phẩm không chỉ phản ánh đời sống tinh thần của người Tày – Nùng mà còn thể hiện niềm thương cảm sâu sắc đối với những con người nhỏ bé, khổ đau. Đoạn trích mang giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc, đồng thời cho thấy trí tưởng tượng phong phú của văn học dân gian.

Câu 2.

Trong cuộc sống, con người có thể có nhiều mối quan hệ khác nhau, nhưng thiêng liêng và bền chặt nhất vẫn là tình thân. Đó là tình cảm gắn bó giữa những người cùng huyết thống hoặc sống gần gũi, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau. Tình thân không chỉ là điểm tựa tinh thần mà còn là nguồn sức mạnh giúp con người vượt qua mọi khó khăn trong cuộc đời.

Tình thân trước hết là sự yêu thương chân thành giữa ông bà, cha mẹ, con cái, anh chị em trong gia đình. Đó là sự quan tâm giản dị trong từng bữa cơm, lời hỏi han hay những hi sinh thầm lặng. Cha mẹ vất vả làm việc để nuôi con khôn lớn, còn con cái kính trọng, biết ơn và chăm sóc cha mẹ khi về già. Anh chị em biết yêu thương, sẻ chia và nâng đỡ nhau trong cuộc sống. Chính những điều bình dị ấy đã tạo nên mái ấm gia đình – nơi con người luôn cảm thấy bình yên và được che chở.

Tình thân có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi người. Khi thành công, gia đình là nơi chia sẻ niềm vui; khi thất bại, gia đình là chỗ dựa để ta vượt qua đau khổ. Có những lúc cuộc sống đầy áp lực và cô đơn, chỉ cần một lời động viên từ người thân cũng đủ giúp con người có thêm nghị lực. Tình thân còn góp phần hình thành nhân cách, giúp con người biết yêu thương, sống nhân hậu và có trách nhiệm hơn. Một người lớn lên trong sự quan tâm và yêu thương thường sẽ có lối sống tích cực, biết trân trọng những giá trị tốt đẹp của cuộc sống.

Trong thực tế, có rất nhiều câu chuyện cảm động về tình thân. Đó là hình ảnh người mẹ thức trắng đêm chăm con bệnh, người cha âm thầm hi sinh cả tuổi trẻ để con được học hành đầy đủ. Đó còn là tình cảm anh em gắn bó, sẵn sàng giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn. Đặc biệt, trong những thiên tai, dịch bệnh, tình thân càng trở nên đáng quý khi mọi người luôn hướng về gia đình, mong muốn được ở bên những người mình yêu thương.

Tuy nhiên, hiện nay vẫn có không ít người thờ ơ với gia đình, chỉ quan tâm đến bản thân hoặc chạy theo vật chất mà quên mất giá trị của tình thân. Có người vô lễ với cha mẹ, anh em tranh giành lợi ích, thậm chí làm tổn thương nhau. Những hành động ấy khiến các mối quan hệ gia đình dần rạn nứt và con người trở nên cô độc. Vì vậy, mỗi người cần biết yêu thương, quan tâm và dành thời gian cho gia đình nhiều hơn. Đôi khi chỉ một cuộc trò chuyện, một lời hỏi thăm hay sự sẻ chia chân thành cũng đủ làm tình thân thêm gắn bó.

Là học sinh, chúng ta cần biết kính trọng ông bà, cha mẹ; yêu thương anh chị em; chăm ngoan, cố gắng học tập để không phụ công lao dưỡng dục của gia đình. Đồng thời, hãy học cách lắng nghe, cảm thông và sống có trách nhiệm với những người thân yêu.

Tình thân là món quà quý giá nhất mà con người có được trong cuộc đời. Dù cuộc sống có đổi thay thế nào thì gia đình vẫn luôn là nơi để trở về. Vì vậy, mỗi người hãy biết trân trọng, giữ gìn và vun đắp tình thân để cuộc sống trở nên ý nghĩa và hạnh phúc hơn.

Câu 1.

Người kể trong văn bản là nhân vật “tôi” – người chèo thuyền vượt biển, trực tiếp trải qua hành trình vượt mười hai rán nước đầy hiểm nguy.

Câu 2.

Hình ảnh “biển” hiện ra trong văn bản rất dữ dội, hung hiểm và đầy ám ảnh: nước cuộn thác, sóng gào thét, nước xoáy dữ dội, dựng đứng chấm trời, như muốn nuốt người và lật thuyền. Biển được khắc họa như một thế lực đáng sợ luôn đe dọa sự sống con người.

Câu 3.

Chủ đề của văn bản là:

Phản ánh hành trình vượt biển đầy gian khổ, hiểm nguy của những người phu chèo thuyền nơi cõi âm; qua đó thể hiện số phận đau khổ, bất hạnh của người lao động nghèo trong quan niệm dân gian của người Tày – Nùng.

Câu 4.

Các rán nước trong văn bản là biểu tượng cho những thử thách, tai ương, khổ đau và hiểm nguy mà con người phải trải qua trong cuộc đời, đặc biệt là số phận cơ cực của những người thấp cổ bé họng.

Câu 5.

Những âm thanh được thể hiện trong đoạn thơ là:

* “nước sôi gầm réo”

* tiếng biển, tiếng nước cuộn dữ dội như muốn “giết”, muốn “lôi lấy thuyền”.

Những âm thanh ấy gợi cảm giác dữ dội, ghê rợn, căng thẳng và đầy hiểm nguy. Qua đó làm nổi bật nỗi sợ hãi, sự nhỏ bé và bất lực của con người trước sức mạnh khủng khiếp của thiên nhiên và số phận.