Trong truyện ngắn "Anh béo và anh gầy" của Chekhov, nhân vật anh gầy (Porphyry) là hiện thân của tâm lý nô lệ và thói tôn thờ tôn ti trật tự đến mức bạc nhược. Ban đầu, khi gặp lại người bạn cũ ở nhà ga, anh gầy hiện lên với vẻ vồn vã, chân thành của tình bạn thời thơ ấu. Tuy nhiên, bước ngoặt xảy ra khi anh biết "anh béo" nay đã là viên chức bậc ba (bậc cao trong hệ thống quan lại). Ngay lập tức, thái độ của anh gầy thay đổi 180 độ: khuôn mặt "bệch ra", "co rúm lại", và cách xưng hô chuyển sang "ngài", "bẩm quan". Sự biến đổi này không phải do ngoại lực ép buộc mà xuất phát từ sự tự ti đã ăn sâu vào máu thịt. Chekhov đã sử dụng nghệ thuật châm biếm bậc thầy qua những chi tiết ngoại hình (các nút áo, chiếc vali) như cũng co rúm lại theo chủ nhân. Qua nhân vật anh gầy, tác giả phê phán gay gắt lối sống luồn cúi, đánh mất lòng tự trọng của một bộ phận trí thức Nga đương thời, đồng thời cảnh báo về sự tha hóa của con người trước quyền lực và địa vị xã hội.

Câu 1:

Thể loại: truyện ngăn

Câu 2.

Đoạn văn thể hiện sự thay đổi đột ngột về trạng thái, biểu cảm của gia đình anh gầy:

"Anh gầy bỗng dưng tái mét mặt, ngây ra như phỗng đá, nhưng lát sau thì anh ta toét miệng cười mặt mày nhan nhúm; dường như mắt anh ta sáng hẳn lên. Toàn thân anh ta rúm ró, so vai rụt cố khúm núm... Cả mấy thứ va-li, hộp, túi của anh ta như cũng co rúm lại, nhăn nhó... Chiếc căm dài của bà vợ như dài thêm ra; thằng Na-pha-na-in thì rụt chân vào và gài hết cúc áo lại..."

Câu 3.

Tình huống truyện: cuộc gặp gỡ giữa hai người bạn học cũ vốn dĩ vui mừng nhưng sau khi biết được cấp bậc của người bạn cũ, anh gầy liền tỏ ra sợ hãi, khép nép và khiến cho người bạn cảm thấy xa cách, chán nản.

Chính tình huống này kết hợp với cử chỉ, điệu bộ quá đồi khuôn phép của anh gầy đã đem đến tiếng cười cho câu chuyện.

Cầu 4.

+ Trước: vui vẻ, xởi lởi giới thiệu về gia đình, công việc và cuộc sống của bản thân.

+ Sau: bất ngờ, rúm ró, khúm núm, khép nép, hành động khuôn phép, xóa đi sự thân mật gần gũi ban đầu khiến cho người bạn cảm thấy e ngại, chán nản.

Câu 5.

Nội dung: văn bản thông qua cuộc gặp gỡ của hai người bạn cũ lâu ngày không ngày.

Những tưởng mối quan hệ gần gũi này sẽ giúp họ có một cuộc trò chuyện vui vẻ, thân mật, nhưng sau khi biết cấp bậc của bạn, anh gầy ngay lập tức thay đối thái độ thân mật ban đầu bằng sự khúm núm của những kẻ nhát gan, sợ hãi trước quyền uy, khiến cho mối quan hệ giữa hai người trở nên xa cách. Thái độ của anh gầy chính là biểu hiện cho nỗi sợ cường quyền của xã hội

Nga lúc bấy giờ. Và Sê-khốp đã rất tinh ý, khéo léo khi phát hiện và thể hiện điều đó qua một tình huống truyện giản dị, xen lẫn tiếng cười trào phúng.