Câu 1. (0,5 điểm)

Văn bản "Kim tiền" thuộc thể loại bi kịch.

Câu 2. (0,5 điểm)

Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại vì ông quá khinh rẻ đồng tiền, cố chấp và không chịu kiếm tiền.

Câu 3. (1,0 điểm)

- Hình ảnh "phân, bẩn, rác" được so sánh với "tiền":

+ Bản chất của chúng "phân, bẩn, rác" là sự ô uế, bẩn thỉu nhưng vẫn là "vật liệu rất quý", là nguồn dưỡng chất thiết yếu để tạo nên những cánh đồng lúa trĩu nặng, nhưng bông hoa thơm ngát.

+ "Tiền" có thể bị coi là thấp kém, đê tiện vì sự vụ lợi nhưng nếu biết dùng đúng cách nó cũng tạo ra những điều tốt đẹp, giúp ích cho đời.

- Qua đó, ông Cự Lợi muốn thuyết phục ông Trần Thiết Chung:

+ Bản chất của đồng tiền không hoàn toàn xấu và tiêu cực như cách ông Trần Thiết Chung đang suy nghĩ, nó phụ thuộc vào cách sử dụng và kiểm soát của mỗi cá nhân.

+ Muốn Trần Thiết Chung hiểu rằng dù việc kiếm tiền có thế vất vả và trần tục nhưng tiền là công cụ cần thiết để nuôi sống bản thân, gia đình và thực hiện những lí tưởng cao đẹp.

Câu 4. (1,0 điểm)

- Cuộc trò chuyện giữa ông Cự Lợi và ông

Trần Thiết Chung kết thúc trong sự bế tắc và bất đồng quan điểm. Hai bên không ai thuyết phục được ai: "Bác có ý kiến của bác, tôi có ý kiến của tôi". Ông Chung cương quyết giữ lối sống thanh bần còn ông Cự Lợi đành để mặc bạn mình.

- Ý nghĩa của kết thúc này:

+ Phản ánh sự xung đột gay gắt, không thế dung hoà giữa hai hệ tư tưởng trong xã hội giao thời: Một bên là lý tướng đạo đức nho sĩ (giữ khí tiết, khinh tài lợi) và một bên là lối sống thực dụng (coi trọng sức mạnh của đồng tiền).

+ Làm nổi bật chủ đề của văn bản: Sự lựa chọn giữa tiền và nhân cách con người, mâu thuẫn giữa lí tưởng sống và nhu cầu vật chất của hiện thực đời sống.

+ Gợi suy ngẫm, chiêm nghiệm về những khó khăn khi con người phải giữ đạo đức, lí tưởng và ước mơ trong một xã hội chạy theo lợi ích kinh tế.

Câu 5. (1,0 điểm)

• Lòng tham của con người thường không có đáy, khi chúng ta mải mê chạy theo quá nhiều danh vọng và vật chất ("tham muốn nhiều"), ta buộc phải đánh đổi bằng thời gian, sức khoẻ và sự bình yên trong tâm hồn.
• Khi con người chạy theo tham vọng vật chất quá mức, họ dễ đánh mất sự thanh thản, bị cuốn vào lo toan, tính toán, thậm chí phạm sai lầm để đạt mục đích.
• Biết sống vừa phải và biết đủ sẽ giúp con người nhẹ nhõm, thanh thản và giữ được các giá trị đạo đức của bản thân.

PHẦN II: VIẾT

Câu 1: Phân tích nhân vật anh gầy (khoảng 200 chữ)

Nhân vật anh gầy trong truyện ngắn của Chekhov là một hình ảnh điển hình cho kiểu "con người nhỏ bé" bị tha hóa bởi tâm lý sùng bái quyền lực. Ban đầu, anh hiện lên là một người bạn tình nghĩa, hào hứng chia sẻ về cuộc sống khó khăn nhưng bình dị của mình. Tuy nhiên, nút thắt tâm lý xảy ra khi anh biết bạn mình là quan bậc ba. Sự thay đổi từ thái độ "vồn vã" sang "khúm núm, rúm ró" không chỉ nằm ở lời nói "bẩm quan trên" mà còn ở hình thể "so vai, rụt cổ". Sự khúm núm ấy đã trở thành bản năng, khiến anh không còn nhìn bạn bằng đôi mắt của tình thân mà nhìn bằng đôi mắt của một kẻ dưới nhìn bậc bề trên. Qua nhân vật này, Chekhov đã lột trần sự thảm hại của những kẻ tự đánh mất nhân cách và lòng tự trọng trước cường quyền, biến tình bạn thiêng liêng thành sự phục tùng hèn hạ.

Câu 2: Nghị luận về việc lựa chọn cách nhìn nhận vấn đề trong cuộc sống (khoảng 600 chữ)

Trong cuộc sống, mỗi người đều phải đối mặt với vô vàn khó khăn, thử thách và cả những điều không như mong muốn. Tuy nhiên, điều quyết định tâm trạng, hành động và kết quả của chúng ta không chỉ nằm ở hoàn cảnh mà còn ở cách nhìn nhận vấn đề. Vì vậy, lựa chọn cách nhìn tích cực, đúng đắn trước mọi tình huống là điều vô cùng quan trọng đối với mỗi con người.

Cách nhìn nhận vấn đề là thái độ, quan điểm và suy nghĩ của con người trước một sự việc xảy ra trong cuộc sống. Cùng một hoàn cảnh nhưng mỗi người lại có cách nhìn khác nhau. Có người bi quan, chán nản khi gặp thất bại, nhưng cũng có người xem đó là cơ hội để học hỏi và trưởng thành. Chính cách nhìn ấy sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc, hành động và tương lai của mỗi người.

Lựa chọn cách nhìn nhận tích cực giúp con người có thêm động lực để vượt qua khó khăn. Trong học tập, có những học sinh khi đạt điểm kém sẽ buông xuôi, mất niềm tin vào bản thân. Nhưng cũng có những bạn xem đó là lời nhắc nhở để cố gắng nhiều hơn. Người có suy nghĩ tích cực thường biết đứng dậy sau thất bại, biết rút kinh nghiệm và hoàn thiện bản thân. Không chỉ vậy, cách nhìn đúng đắn còn giúp con người sống lạc quan, yêu đời và lan tỏa năng lượng tốt đẹp đến những người xung quanh.

Ngược lại, nếu nhìn nhận mọi việc bằng thái độ tiêu cực, con người dễ rơi vào bi quan và tuyệt vọng. Chỉ vì một thất bại nhỏ mà mất niềm tin vào bản thân, đổ lỗi cho hoàn cảnh hay người khác thì sẽ khó có thể tiến bộ. Nhiều người vì suy nghĩ tiêu cực mà bỏ lỡ cơ hội, sống khép kín và mất phương hướng trong cuộc sống. Thực tế cho thấy, không phải ai thành công cũng gặp thuận lợi, mà chính là họ biết thay đổi góc nhìn để biến khó khăn thành động lực.

Tuy nhiên, nhìn nhận tích cực không có nghĩa là lạc quan mù quáng hay né tránh sự thật. Con người cần nhìn thẳng vào vấn đề để đánh giá đúng tình huống, từ đó tìm ra giải pháp phù hợp. Một người có cách nhìn đúng đắn là người biết cân bằng giữa lí trí và cảm xúc, biết chấp nhận thất bại nhưng không đầu hàng số phận. Trong xã hội hiện đại với nhiều áp lực, việc giữ cho mình một tinh thần tích cực càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện cho mình cách suy nghĩ tích cực trước những khó khăn trong học tập và cuộc sống. Khi gặp thất bại, thay vì chán nản, hãy xem đó là cơ hội để trưởng thành. Đồng thời, cần biết lắng nghe, học hỏi từ người khác và không ngừng hoàn thiện bản thân. Một góc nhìn đúng sẽ giúp chúng ta có thêm niềm tin, bản lĩnh và nghị lực để bước tiếp trên con đường phía trước.

Cuộc sống giống như một tấm gương, nếu ta mỉm cười với nó, nó cũng sẽ mỉm cười với ta. Vì thế, hãy lựa chọn cho mình một cách nhìn nhận tích cực và đúng đắn để sống ý nghĩa hơn mỗi ngày.

Câu 1 : truyện ngắn

Câu 2 : Đó là đoạn từ: "Anh gầy bỗng dưng tái mét mặt, ngây ra như phổng đá, nhưng lát sau thì anh ta toét miệng cười mặt mày nhăn nhúm; dường như mắt anh ta sáng hẳn lên. Toàn thân anh ta rúm ró, so vai rụt cổ khúm núm..." cho đến hết đoạn mô tả thái độ của vợ và con trai anh gầy khi biết anh béo làm quan lớn.

Câu 3. Tình huống truyện là cuộc gặp gỡ bất ngờ tại ga tàu giữa hai người bạn cũ thân thiết thời đi học (anh béo và anh gầy). Sự kịch tính nảy sinh khi họ đang tay bắt mặt mừng thì anh gầy đột ngột thay đổi thái độ từ thân mật sang khúm núm, nịnh hót ngay khi biết anh béo hiện là một quan chức cấp cao (bậc ba, có hai huân chương).

Câu 4. So sánh thái độ của anh gầy đối với anh béo trước và sau khi biết được cấp bậc của anh béo.

• Trước khi biết cấp bậc: Anh gầy tỏ ra vồn vã, thân thiện, tự nhiên. Anh dùng những từ ngữ thân mật như "ông bạn thân mến", "cậu ở đâu ra thế", say sưa kể về gia đình, công việc và nhắc lại kỷ niệm thời đi học một cách hồn nhiên.

• Sau khi biết cấp bậc: Anh gầy lập tức trở nên sợ hãi, cung kính một cách thái quá. Anh chuyển sang dùng đại từ "Dạ, bẩm quan trên", "người càng rúm ró hơn", nụ cười trở nên gượng gạo, nhăn nhúm. Sự thân mật biến mất, thay vào đó là thói nô lệ, nịnh hót và xa cách.

Câu 5. Phát biểu nội dung của văn bản.

• Trả lời: Truyện phê phán thói hèn nhát, khúm núm và thói nô lệ trước quyền lực của một bộ phận tầng lớp tiểu trí thức trong xã hội Nga cũ. Qua đó, tác giả cho thấy sự phân chia giai cấp đã làm tha hóa bản chất con người, giết chết những tình cảm bạn bè chân thành và tự nhiên nhất.