PHẦN II. LÀM VĂN (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm): Đoạn văn khoảng 200 chữ

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lối sống chủ động đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Sống chủ động là khi chúng ta biết tự xác định mục tiêu, tự tìm kiếm cơ hội và tích cực hành động để đạt được điều mình mong muốn. Người có lối sống chủ động sẽ không chờ đợi hoàn cảnh thay đổi mà tự mình tạo ra sự thay đổi. Nhờ đó, họ dễ thích nghi với những biến động của xã hội và nắm bắt được nhiều cơ hội phát triển bản thân. Ngược lại, nếu sống thụ động, con người dễ rơi vào trạng thái phụ thuộc, thiếu định hướng và bỏ lỡ nhiều cơ hội trong cuộc sống. Trong học tập, sự chủ động giúp học sinh tự tìm tòi kiến thức, nâng cao tư duy và đạt kết quả tốt hơn. Trong công việc, nó giúp con người sáng tạo, linh hoạt và khẳng định giá trị của mình. Tuy nhiên, sống chủ động không có nghĩa là nóng vội hay hành động thiếu suy nghĩ, mà cần đi kèm với sự tỉnh táo, trách nhiệm và nỗ lực không ngừng. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình lối sống chủ động để làm chủ cuộc đời và hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

Câu 2 (4,0 điểm): Cảm nhận về đoạn thơ

Đoạn thơ trong bài “Bảo kính cảnh giới” (bài 43) của Nguyễn Trãi đã khắc họa bức tranh thiên nhiên mùa hè sinh động và thể hiện tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của tác giả.

Trước hết, bức tranh thiên nhiên hiện lên đầy sức sống. Những hình ảnh như “hoè lục đùn đùn tán rợp trương”, “thạch lựu phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” gợi nên cảnh sắc mùa hè rực rỡ với màu xanh, đỏ và hương thơm dịu nhẹ. Các động từ như “đùn đùn”, “phun” khiến thiên nhiên trở nên tràn đầy sinh khí và vận động mạnh mẽ. Không chỉ có cảnh sắc, bức tranh còn có âm thanh của cuộc sống: “lao xao chợ cá”, “dắng dỏi cầm ve”, tạo nên không khí vừa náo nhiệt vừa bình yên của làng quê.

Qua bức tranh thiên nhiên và đời sống ấy, ta thấy được tâm hồn yêu thiên nhiên, gắn bó với cuộc sống nhân dân của Nguyễn Trãi. Dù ở ẩn nhưng ông vẫn luôn hướng lòng mình về đất nước và nhân dân.

Đặc biệt, hai câu thơ cuối thể hiện ước nguyện cao đẹp của tác giả: nếu có cây đàn của vua Nghiêu Thuấn để gảy lên một khúc nhạc thái bình thì mong sao “dân giàu đủ khắp đòi phương”. Đó là khát vọng về một xã hội thái bình, nhân dân no ấm. Qua đó, ta càng thấy rõ tấm lòng yêu nước thương dân sâu sắc của Nguyễn Trãi.

Như vậy, đoạn thơ không chỉ vẽ nên bức tranh thiên nhiên mùa hè sinh động mà còn thể hiện nhân cách lớn và lý tưởng vì dân vì nước của tác giả.

Câu 1 (0,5 điểm):
Bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2 (0,75 điểm):
Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả:

• “Một mai, một cuốc, một cần câu”
• “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”
• “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”
• “Rượu đến cội cây ta sẽ uống”

→ Những hình ảnh này gợi cuộc sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, thanh nhàn và không vướng bận danh lợi.

Câu 3

Biện pháp tu từ liệt kê trong câu:
“Một mai, một cuốc, một cần câu”.

Tác dụng:

• Liệt kê các công cụ lao động quen thuộc của người nông dân.
• Làm nổi bật cuộc sống giản dị, bình dị, gắn với lao động và thiên nhiên của tác giả.
• Gợi tâm thế thanh thản, ung dung, tự do trước cuộc đời.

Câu 4 (1,0 điểm):

Quan niệm dại – khôn của tác giả rất đặc biệt:

• Theo quan niệm thông thường:
• • Khôn là tìm nơi đông vui, danh lợi.
  • Dại là tránh xa chốn phồn hoa.
• Nhưng với tác giả:
• • “Ta dại”: tìm nơi vắng vẻ, thanh tịnh, sống hòa hợp với thiên nhiên.
  • “Người khôn”: đến nơi lao xao, tranh danh đoạt lợi.

→ Thực chất, cái “dại” của tác giả lại là sự khôn ngoan, thể hiện thái độ coi thường danh lợi, lựa chọn lối sống thanh cao, an nhàn.

Câu 5

Qua bài thơ Nhàn, ta thấy vẻ đẹp nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm thật đáng trân trọng. Ông là người có tâm hồn thanh cao, yêu thiên nhiên và cuộc sống giản dị. Tác giả chủ động rời xa chốn quan trường đầy bon chen để tìm về cuộc sống thôn quê bình yên. Trong quan niệm của ông, phú quý chỉ như giấc chiêm bao, không đáng để đánh đổi sự thanh thản của tâm hồn. Lối sống “nhàn” ấy không phải là trốn tránh cuộc đời mà thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và nhân cách cao đẹp của một bậc trí thức lớn.