Câu 1 :
Thể thơ của văn bản: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2
Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hàng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là:

“Một mai, một cuốc, một cần câu”
“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”
“Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”
“Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

Những hình ảnh này thể hiện cuộc sống giản dị, gần gũi với thiên nhiên, thanh đạm nhưng ung dung, tự tại của tác giả.

Câu 3 :

Biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng qua các hình ảnh: “một mai, một cuốc, một cần câu”.

Tác dụng:
Biện pháp liệt kê gợi ra những dụng cụ lao động quen thuộc của cuộc sống thôn dã. Qua đó thể hiện cuộc sống bình dị, tự cung tự cấp, gắn bó với thiên nhiên của tác giả. Đồng thời, cách liệt kê này còn cho thấy tâm thế ung dung, nhàn tản, không màng danh lợi của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Câu 4 :

Quan niệm dại – khôn của tác giả rất đặc biệt. Theo quan niệm thông thường, đến chốn đông vui, tranh danh đoạt lợi được xem là “khôn”. Nhưng Nguyễn Bỉnh Khiêm lại cho rằng tìm nơi vắng vẻ, sống thanh nhàn mới là điều đúng đắn. Cách nói này mang tính nghịch lí nhằm thể hiện thái độ coi thường danh lợi, phê phán lối sống bon chen nơi quan trường, đồng thời khẳng định lựa chọn sống ẩn dật, thanh cao của tác giả.

Câu 5 :

Qua bài thơ Nhàn, có thể thấy Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có nhân cách cao đẹp và thanh cao. Ông lựa chọn cuộc sống giản dị, hòa mình với thiên nhiên, không chạy theo danh lợi. Những sinh hoạt đạm bạc như ăn măng trúc, tắm ao, uống rượu dưới gốc cây thể hiện tâm hồn ung dung, tự tại. Đồng thời, ông coi phú quý chỉ như một giấc chiêm bao, qua đó bộc lộ thái độ coi nhẹ công danh và giữ gìn khí tiết của người trí thức. Điều này làm nổi bật vẻ đẹp thanh cao, trí tuệ và sâu sắc trong nhân cách của ông.

Câu 1

Bài làm

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lối sống chủ động có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người, đặc biệt là đối với giới trẻ. Sống chủ động là khi mỗi người biết tự giác học tập, làm việc và sắp xếp cuộc sống của mình thay vì chờ đợi hay phụ thuộc vào người khác. Khi có lối sống chủ động, con người sẽ dễ dàng nắm bắt cơ hội, phát triển bản thân và đạt được mục tiêu đã đặt ra. Ngược lại, nếu sống thụ động, chỉ biết chờ đợi hoàn cảnh thay đổi thì chúng ta rất dễ bỏ lỡ những cơ hội quý giá trong cuộc sống. Bên cạnh đó, lối sống chủ động còn giúp con người rèn luyện tính trách nhiệm, sự tự tin và bản lĩnh trước những khó khăn, thử thách. Trong xã hội ngày càng phát triển và cạnh tranh như hiện nay, người chủ động luôn có nhiều cơ hội để thành công và khẳng định giá trị của bản thân. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình thói quen suy nghĩ tích cực, lập kế hoạch rõ ràng và hành động quyết đoán. Chỉ khi sống chủ động, chúng ta mới có thể làm chủ cuộc đời và hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

Câu 2

Bài làm

Đoạn thơ trên trích từ bài “Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi, thể hiện bức tranh thiên nhiên mùa hè tươi đẹp, tràn đầy sức sống, đồng thời bộc lộ tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của tác giả. Qua những hình ảnh thiên nhiên sinh động và âm thanh đời sống quen thuộc, Nguyễn Trãi đã gửi gắm tâm hồn nhạy cảm cùng khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.

Trước hết, hai câu thơ mở đầu gợi ra tâm thế ung dung, thư thái của tác giả khi hòa mình vào thiên nhiên. Câu thơ “Rồi hóng mát thuở ngày trường” cho thấy Nguyễn Trãi đang sống những ngày nhàn rỗi, thanh thản. Từ “rồi” gợi cảm giác thảnh thơi, ung dung sau những bộn bề của cuộc đời. Trong không gian ấy, nhà thơ dành thời gian để ngắm nhìn và cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên. Ngay sau đó, hình ảnh “Hoè lục đùn đùn tán rợp trương” đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên đầy sức sống. Từ láy “đùn đùn” gợi tả những tán lá xanh tươi mọc dày, vươn lên mạnh mẽ, tạo nên bóng râm rộng lớn. Màu xanh của cây hòe không chỉ làm dịu cái nắng mùa hè mà còn gợi nên sự sinh sôi, phát triển của thiên nhiên.

Bức tranh thiên nhiên tiếp tục được mở rộng với những hình ảnh rực rỡ và sinh động. “Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ” gợi lên sắc đỏ tươi của hoa lựu như đang phun ra những tia lửa rực rỡ giữa mùa hè. Từ “phun” khiến hình ảnh trở nên mạnh mẽ, sống động, thể hiện sức sống căng tràn của thiên nhiên. Bên cạnh đó là hình ảnh “Hồng liên trì đã tịn mùi hương”. Hoa sen trong ao không chỉ khoe sắc mà còn tỏa hương thơm dịu nhẹ. Sự kết hợp giữa màu sắc và hương thơm làm cho bức tranh thiên nhiên trở nên phong phú, hài hòa. Qua những hình ảnh ấy, ta thấy được tình yêu thiên nhiên sâu sắc và tâm hồn tinh tế của Nguyễn Trãi.

Không chỉ có thiên nhiên, cuộc sống của con người cũng được tái hiện qua những âm thanh quen thuộc. “Lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi lên khung cảnh sinh hoạt nhộn nhịp của người dân vùng sông nước. Từ “lao xao” diễn tả âm thanh rộn ràng, tấp nập của chợ cá, tạo nên một không khí đời sống bình dị nhưng đầy sức sống. Bên cạnh đó, “Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương” lại mang đến âm thanh vang vọng của tiếng ve vào buổi chiều. Tiếng ve kêu rộn rã như bản nhạc đặc trưng của mùa hè. Sự kết hợp giữa âm thanh của con người và thiên nhiên khiến bức tranh ngày hè trở nên sống động và gần gũi.

Hai câu thơ cuối thể hiện rõ nhất tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với đất nước và nhân dân. “Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng” nhắc đến cây đàn của vua Nghiêu, vua Thuấn trong truyền thuyết Trung Hoa, biểu tượng cho sự cai trị anh minh, mang lại cuộc sống yên bình cho dân chúng. Nguyễn Trãi mong ước có được cây đàn ấy để gảy lên khúc nhạc tốt đẹp cho đời. Ước nguyện của ông được thể hiện rõ hơn trong câu thơ cuối: “Dân giàu đủ khắp đòi phương”. Đây là mong muốn giản dị nhưng vô cùng cao đẹp: nhân dân ở khắp mọi nơi đều có cuộc sống ấm no, sung túc. Qua đó, ta thấy được tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của Nguyễn Trãi. Dù sống trong cảnh nhàn tản, ông vẫn luôn nghĩ đến cuộc sống của nhân dân và mong muốn đất nước được thái bình, thịnh vượng.

Như vậy, đoạn thơ không chỉ khắc họa một bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ, tràn đầy sức sống mà còn thể hiện tâm hồn nhạy cảm và nhân cách cao đẹp của Nguyễn Trãi. Qua những hình ảnh giản dị nhưng giàu sức gợi, nhà thơ đã bộc lộ tình yêu thiên nhiên, tình yêu cuộc sống và đặc biệt là tấm lòng luôn hướng về nhân dân. Chính điều đó đã làm nên giá trị sâu sắc và lâu bền của tác phẩm.