câu 5.

Đặc điểm của Đăm Săn: Hành động quyết đốn hạ cây thần (vật tổ của nhà vợ) cho thấy Đăm Săn là người dũng cảm, có bản lĩnh kiên cường, dám hành động theo ý muốn cá nhân, và có khao khát tự do, vượt qua những ràng buộc của tập tục. Hành động bắt vạ ông Trời (khi không cưới được Nữ Thần Mặt Trời) thể hiện ý chí ngang tàng, sự quyết tâm và khát vọng chinh phục những thế lực siêu nhiên, khẳng định sức mạnh của con người.

Thể hiện ở con người thời đó: Những hành động này thể hiện khát vọng mãnh liệt của con người thời sử thi về một cuộc sống tự do, sung túc, hùng mạnh, dám thách thức cả thần linh và thiên nhiên để khẳng định vị thế và sức mạnh của cộng đồng mình. Đó là ước mơ về người lãnh đạo lý tưởng, tài năng và dũng cảm.

câu 1 tự sự

câu 2

Vì cây thần (cây smuk) là vật tổ linh thiêng đại diện cho sự sống và dòng dõi bên nhà vợ (chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị) theo tín ngưỡng của người Ê-đê. Việc Đăm Săn đốn hạ cây thần này là hành động chống lại tập tục hôn nhân nối dây và dẫn đến cái chết của hai chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị do sự trừng phạt của thần linh hoặc do mối liên kết tâm linh giữa họ và cây thần bị phá vỡ.

câu 3

Chi tiết kì ảo: Sau khi Đăm Săn chết ngập ở rừng Sáp Đen, hồn chàng biến thành một con ruồi bay vào miệng chị gái Hơ Âng, khiến nàng có mang và sinh ra Đăm Săn cháu.

Tác dụng:

Chi tiết này làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, kích thích trí tưởng tượng của người đọc.

Nó thể hiện quan niệm, ước mơ của nhân dân về sự bất tử, về sự tiếp nối của dòng dõi anh hùng.

Nó khẳng định sức sống mãnh liệt của người anh hùng, dù chết nhưng linh hồn vẫn tồn tại và trở lại để tiếp tục sự nghiệp vĩ đại của mình (thể hiện qua hình tượng Đăm Săn cháu).

câu 4

Tóm tắt sự kiện chính: Đăm Săn phải lấy hai chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị theo tục nối dây nhưng chống lại. Chàng đánh thắng Mtao Mxây để giành lại vợ, trở thành tù trưởng giàu có. Sau đó, chàng chặt cây thần smuk khiến vợ chết, rồi lên trời hỏi Nữ Thần Mặt Trời nhưng thất bại và chết ở rừng Sáp Đen. Hồn chàng biến thành ruồi, nhập vào chị gái sinh ra Đăm Săn cháu để tiếp tục con đường anh hùng.

Nhận xét về cốt truyện: Cốt truyện sử thi Đăm Săn là cốt truyện đơn tuyến, tập trung làm nổi bật cuộc đời và sự nghiệp của một người anh hùng tiêu biểu cho cộng đồng. Các sự kiện xoay quanh các chiến công, khát vọng và cả bi kịch của Đăm Săn, thể hiện lý tưởng và quan niệm của người Ê-đê cổ đại.

Câu 2

Trong cuộc sống hằng ngày, việc đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là điều diễn ra khá phổ biến. Không ít lần em nghe người thân của mình nhận xét một ai đó chỉ dựa vào cách ăn mặc, dáng vẻ hay khuôn mặt. Những lời nói tưởng chừng vô hại ấy lại vô tình tạo nên định kiến và thiếu công bằng. Vì vậy, em muốn thuyết phục người thân từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài. Trước hết, vẻ bề ngoài không thể phản ánh đầy đủ bản chất và nhân cách của một con người. Ngoại hình là thứ dễ nhìn thấy nhưng lại chỉ là lớp vỏ bên ngoài, chịu ảnh hưởng bởi hoàn cảnh sống, điều kiện kinh tế và sở thích cá nhân. Một người ăn mặc giản dị không có nghĩa là họ kém hiểu biết hay thiếu năng lực; ngược lại, một người có vẻ ngoài hào nhoáng cũng chưa chắc là người tốt. Nếu chỉ nhìn bề ngoài để đánh giá, chúng ta rất dễ hiểu sai và đưa ra những nhận xét thiếu chính xác. Bên cạnh đó, thói quen đánh giá người khác qua vẻ ngoài có thể gây tổn thương sâu sắc. Những lời phán xét vội vàng có thể khiến người bị đánh giá cảm thấy tự ti, bị coi thường và mất đi sự tự tin vào bản thân. Đặc biệt, với những người đã phải chịu nhiều thiệt thòi trong cuộc sống, sự đánh giá ấy càng khiến họ cảm thấy bị xa lánh và không được tôn trọng. Một xã hội đầy định kiến về ngoại hình sẽ khó có được sự gắn kết và nhân ái.Không chỉ gây hại cho người khác, việc đánh giá qua vẻ bề ngoài còn làm hạn chế chính chúng ta. Khi quen nhìn nhận con người một cách phiến diện, ta sẽ bỏ lỡ cơ hội hiểu sâu và trân trọng những giá trị tốt đẹp bên trong họ. Thực tế cho thấy, nhiều người có ngoại hình bình thường nhưng lại sở hữu tấm lòng nhân hậu, ý chí mạnh mẽ và nhân cách đáng quý. Nếu không vượt qua định kiến ban đầu, ta sẽ không bao giờ nhận ra những điều tốt đẹp ấy.Hơn nữa, trong gia đình, lời nói và thái độ của người lớn có ảnh hưởng rất lớn đến con trẻ. Khi người thân thường xuyên đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài, trẻ em sẽ dễ hình thành thói quen suy nghĩ định kiến, coi trọng hình thức hơn giá trị thật. Điều đó đi ngược lại với mục tiêu giáo dục con người sống nhân ái, tôn trọng và biết cảm thông với người khác. Vì vậy, em mong người thân của mình có thể thay đổi cách nhìn nhận, học cách đánh giá con người qua hành động, lời nói và cách sống. Khi biết nhìn xa hơn vẻ bề ngoài, chúng ta sẽ sống công bằng hơn, yêu thương nhiều hơn. Một sự thay đổi nhỏ trong suy nghĩ có thể góp phần xây dựng gia đình và xã hội tốt đẹp, nhân văn hơn.

Câu 1

Trong đoạn trích "Chiến thắng Mtao Mxây", nhân vật Đăm Săn hiện lên là biểu tượng rực rỡ của vẻ đẹp sức mạnh, ý chí và khát vọng của cộng đồng người Ê-đê cổ đại. Trước hết, Đăm Săn là một trọng danh dự và gắn bó mật thiết với hạnh phúc gia đình. Việc chàng thách đấu và tiêu diệt Mtao Mxây không chỉ để cứu vợ (Hơ Nhị) mà còn để bảo vệ uy tín của một vị tù trưởng hùng mạnh. Trong cuộc đấu, sự tài giỏi của Đăm Săn được khắc họa đối lập hoàn toàn với vẻ hợm hĩnh nhưng yếu ớt của kẻ thù. Nếu Mtao Mxây run rẩy, bước cao bước thấp thì Đăm Săn lại sở hữu những bước nhảy múa khiên thần kỳ: "Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh; một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lồ ô". Sức mạnh ấy không chỉ đến từ thể chất phi thường mà còn có sự trợ giúp của thần linh, minh chứng cho tính chất chính nghĩa của người anh hùng. Sau chiến thắng, Đăm Săn không chỉ thu phục được dân làng đối phương mà còn tổ chức ăn mừng rộn rã, thể hiện sự giàu có và thịnh vượng của bộ tộc. Qua bút pháp sử thi phóng đại và ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhân vật Đăm Săn đã kết tinh những phẩm chất cao đẹp nhất của người anh hùng Tây Nguyên: dũng cảm, tài năng và luôn hướng về sự hùng cường của cộng đồng.