Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ thần Mặt Trời dựa trên các yếu tố văn hóa, tín ngưỡng Ê-đê (nhà sàn, ché rượu, chiêng), hình tượng người anh hùng (khát vọng chinh phục tự nhiên, sức mạnh phi thường), nghệ thuật kể chuyện độc đáo (lối kể khan, đối thoại sinh động), và giá trị nhân văn sâu sắc (tình yêu cộng đồng, bi kịch con người trước vũ trụ), thể hiện một cách hào hùng, kỳ vĩ và đậm đà bản sắc Tây Nguyên. 

Trong văn học, không gian nghệ thuật "nhà/rừng" (trục ngang) và "người/trời" (trục dọc) tạo nên sự đối lập, bổ sung, thể hiện thế giới nội tâm nhân vật và chủ đề tác phẩm, với không gian nhà (gần gũi, gắn bó) đối lập với rừng (hoang sơ, thử thách), và không gian người (hiện thực, trần thế) đối lập không gian trời (thần thoại, siêu nhiên), qua đó phản ánh hành trình khám phá bản thân, khát vọng và bi kịch con người. 

Hành động Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời mang ý nghĩa sâu sắc: thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên và mở rộng bờ cõi, khẳng định sức mạnh, phẩm chất anh hùng (dũng cảm, phi thường, ý chí tự do) của cá nhân và cộng đồng người Ê-đê, đồng thời biểu tượng cho xung đột quyền lực giữa con người và thần linh, giữa sức sống và sự hủy diệt trong xã hội mẫu hệ. 

Mặt trời là biểu tượng đa diện, đại diện cho sự sống, năng lượng, tri thức, quyền lực, thần thánh và sự đổi mới; nó xua tan bóng tối, mang lại hy vọng, công lý, sự tái sinh, kết nối con người với thiên nhiên và tổ tiên, như trong văn hóa Nhật Bản (nữ thần Amaterasu), Việt Nam (Đăm Săn, "Trời"), hay chiêm tinh học (bản ngã, tâm hồn), thể hiện khát vọng và thế giới quan phong phú của nhân loại.