Câu 1.

a. Xác định đúng yêu cầu về hình thức, dung lượng:

– Yêu cầu về hình thức: đoạn văn.

– Dung lượng: 200 chữ.

Thí sinh có thể trình bày theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:cảm nhận về nhân vật cô Tâm trong truyện Cô hàng xén (Thạch Lam).

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:

– Xác định được các ‎ phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ‎ý‎:

+ Cô Tâm là một người vất vả, phải gồng gánh để nuôi cả gia đình.

+ Cô Tâm là một người con có hiếu với cha mẹ, là một người chị 

+ Nghệ thuật khắc họa nhân vật: cách kể chuyện tự nhiên, ngôn ngữ giàu chất thơ,...

– Sắp xếp được hệ thống ý phù hợp với đặc điểm bố cục của kiểu đoạn văn. 

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

– Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

– Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý.

– Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.

đ. Diễn đạt: đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết trong đoạn.

e. Sáng tạo: thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Câu 2.

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: nghị luận xã hội.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: bày tỏ ý kiến về niềm tin vào bản thân của giới trẻ hiện nay.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:

– Xác định được các ý chính của bài viết.

– Sắp xếp được các ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận:

* Giới thiệu vấn đề nghị luận và quan điểm của bản thân về vấn đề.

* Triển khai vấn đề nghị luận:

–  Giải thích vấn đề nghị luận.

–  Thể hiện quan điểm của người viết, có thể theo một số gợi ‎ý sau: 

+ Niềm tin vào bản thân có vai trò vô cùng quan trọng, nó là động lực, là kim chỉ nam giúp con người tiến lên phía trước.

+ Tin vào bản thân, mỗi người sẽ tự tin phát huy thế mạnh của mình, mở rộng các mối quan hệ.

+ Nếu không có niềm tin vào bản thân, con người sẽ suốt đời sống trong e dè, sợ hãi, khó đạt được mục tiêu của mình.

– Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện.

* Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân.

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:

– Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

– Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý.

– Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.

Lưu‎ ý: Thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

đ. Diễn đạt: đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết trong đoạn.

e. Sáng tạo: thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm.

Câu 2. Hình ảnh đời mẹ được so sánh với bến vắng bên sông, cây tự quên mình trong quả, trời xanh nhẫn nại sau mây.

Câu 3:

– Biện pháp tu từ ẩn dụ: 

+ Quả chín: ẩn dụ cho sự khôn lớn, thành công của con cái.

+ cây: ẩn dụ cho hình ảnh người mẹ. 

Quả chín rồi ai dễ nhớ ơn cây: khi lớn khôn, trưởng thành, mấy ai còn nhớ tới công lao chăm sóc, dưỡng dục của mẹ.

– Tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ:

+ Giúp cho câu thơ trở nên gợi hình, gợi cảm hơn.

+ Khẳng định công lao to lớn của mẹ; đưa ra bức thông điệp về việc hãy biết ơn người mẹ đã sinh ra ta, nuôi nấng ta khôn lớn.

Câu 4. Hai dòng thơ Con muốn có lời gì đằm thắm/ Ru tuổi già của mẹ tháng năm nay khẳng định tình cảm yêu thương, trân trọng, quan tâm, lo lắng của người con đối với người mẹ.

Câu 5. Thí sinh rút ra bài học cho bản thân từ đoạn trích. Tham khảo: cần biết ơn công lao trời bể của mẹ, cần quan tâm, yêu thương mẹ mỗi ngày.

Trả lời

Câu 1. (0.5 điểm)

Kiểu văn bản: Văn bản nghị luận.

Câu 2. (0.5 điểm)

Vấn đề được đề cập đến trong văn bản: Sự nhìn nhận, đánh giá bản thân và người khác một cách khách quan, bao dung.

Câu 3. (1.0 điểm)

Những bằng chứng được tác giả đưa ra là:

- Bằng chứng 1: Câu ca dao “Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng/ Đèn ra trước gió được chăng hỡi đèn?/ Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn/ Sao trăng lại phải chịu luồn đám mây?”.

- Bằng chứng 2: Câu tục ngữ “nhân vô thập toàn”, “Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn”.

Câu 4. (1.0 điểm)

- Mục đích: Thuyết phục người đọc cần có cái nhìn khách quan khi đánh giá người khác, tự nhìn nhận chính mình và có ý thức sửa đổi để phát triển.

- Nội dung: Qua câu chuyện về đèn và trăng, tác giả nhấn mạnh việc con người cần phải học cách nhìn nhận, đánh giá bản thân, người khác một cách khách quan, bao dung; quan trọng hơn là biết tự nhận thức để sửa đổi và phát triển.

Câu 5. (1.0 điểm)

Cách lập luận của tác giả trong văn bản rất chặt chẽ, thuyết phục vì:

- Tác giả đặt hai đối tượng “đèn” và “trăng” trong sự đối sánh để làm rõ ưu, nhược điểm của chúng.

- Tác giả sử dụng các bằng chứng quen thuộc, gần gũi trong cuộc sống người Việt như những câu ca dao, tục ngữ nhằm củng cố quan điểm về sự không hoàn hảo của “đèn”, “trăng”, cũng như sự không toàn vẹn của mỗi con người trong xã hội này, từ đó khơi gợi sự cần thiết của lòng bao dung và sự khách quan khi đánh giá.

- Tác giả đặt ra những câu hỏi gợi mở nhằm khơi gợi suy ngẫm của người đọc, thúc đẩy sự tự vấn và tự ý thức.

=> Từ việc phân tích câu ca dao, tác giả đã khái quát thành bài học sâu sắc về việc con người cần biết tự đánh giá bản thân để sửa đổi, phát triển. Đây là cách lập luận quy nạp, đi từ phân tích chi tiết đến kết luận tổng quát.

Câu 1. (2.0 điểm)

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn

- Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.

- Thí sinh có thể trình bày theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Việc thấu hiểu chính mình.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận

- Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý: 

+ Giải thích:

   ++ “Bến đỗ an toàn”: Tượng trưng cho sự ổn định, an toàn nhưng về lâu dài sẽ sinh ra sự trì trệ, sợ hãi sự thay đổi.

   ++ “Tháo dây, nhổ neo”: Là hành động can đảm, dám bước ra khỏi vùng an toàn để theo đuổi đam mê, khám phá những chân trời mới.

=> Nhận định của Mark Twain nhấn mạnh đến việc can đam bước ra vùng an toàn để khám phá thế giới, phá vỡ những giới hạn của bản thân.

+ Bàn luận:

   ++ Cuộc sống của mỗi cá nhân chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng ta vận động, không ngừng nỗ lực, phá vỡ những giới hạn của bản thân, khám phá những chân trời mới. Bởi nếu chúng ta cứ mãi an phận tại “bến đỗ an toàn”, chúng ta sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội. Để rồi, khi nhìn lại, chúng ta sẽ sống trong sự day dứt, tiếc nuối vì đã bỏ lỡ những điều đã qua hơn là chịu đựng nỗi đau nếu thất bại.

   ++ Thực tế cho thấy những người thành công đều sở hữu sự kiên trì, bền bỉ và sự can đảm, dám mạo hiểm, chấp nhận thử thách để chinh phục mục tiêu. Ví dụ: Nhà sáng tạo nội dung kênh Giang ơi đã chấp nhận từ bỏ công việc trong ngành truyền thông ở Anh, quyết định trở về Việt Nam để thử sức trong lĩnh vực sáng tạo nội dung trên YouTube. Sự can đảm, dám từ chối một công việc thu nhập cao và cuộc sống đầy hứa hẹn của chị đã giúp chị trở thành một trong những YouTuber truyền cảm hứng tích cực được yêu thích nhất tại Việt Nam.

  ++ Tuy nhiên, việc can đảm bước ra khỏi vùng an toàn vẫn còn là một việc khó khăn. Bởi nếu không có sự cân nhắc, tính toán kĩ lưỡng, chúng ta sẽ dễ dàng thất bại, mất phương hướng,…

(HS nêu quan điểm cá nhân, rút ra bài học cho chính mình và đưa ra các giải pháp hợp lí.)

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng. 

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn. 

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Câu 2. (4.0 điểm)

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài

Xác định đúng yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận văn học.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Phân tích nội dung và nghệ thuật của bài thơ “Chuyện của mẹ”. 

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận

- Xác định được các ý chính của bài viết.

- Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục 3 phần của bài văn nghị luận:

* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm của cá nhân về vấn đề.

* Thân bài: Triển khai vấn đề nghị luận:

- Thể hiện quan điểm của người viết, có thể theo một số gợi ý sau: 

+ Gia cảnh: Nghèo khó, sống lẻ loi, cô đơn, không nhận được nhiều sự quan tâm, chăm sóc của người con trai duy nhất.

+ Phẩm chất:

   ++ Là một người mẹ nhân hậu, giàu tình yêu thương con: Dù con trai sau sáu năm mới quay về thăm nhà, bà vẫn không một lời trách cứ mà vẫn ân cần, quan tâm hỏi thăm sức khỏe của con; xa cách lâu ngày, bà rất muốn được ăn cùng con một bữa cơm, khát khao được gần gũi con; xúc động khi nhận được món quà hiếm hoi của người con dù con có cử chỉ vô tâm, kiêu bạc, thờ ơ.

   ++ Là một người mẹ giàu lòng vị tha, bao dung, giàu đức hi sinh: Tuy đứa con trai duy nhất thờ ơ, lạnh nhạt với bà nhưng khi gặp lại con, bà vẫn trao cho con tình yêu thương chân thành, sâu sắc mà chẳng một lời oán trách; lặng thầm chi chút, lo giữ cơ hội hạnh phúc (với cô Trinh) cho con, dù người con vô tâm không đoái hoài; đơn độc, âm thầm mong nhớ con, ra ga tàu để được ngắm nhìn con thêm một chút.

=> Nhận xét: Người mẹ mang đậm những nét đẹp phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam: Bao dung, âm thầm hi sinh cho con, yêu thương con hết mực,…

+ Nghệ thuật xâu dựng nhân vật:

   ++ Nhân vật được xây dựng chủ yếu thông qua các yếu tố như gia cảnh, hành động, lời nói, cử chỉ, tâm trạng. Qua những yếu tố đó, tác giả đã khắc họa thành công chân dung một người phụ nữ đơn độc, đáng thương với lòng thương yêu con sâu sắc.

   ++ Nhân vật được thể hiện thông qua điểm nhìn của nhân vật Tâm và của người kể chuyện, giúp người đọc hình dung được sâu sắc, chân thực hơn những phẩm chất của người mẹ.

=> Nhận xét: Thông qua nhân vật này, Thạch Lam đã thể hiện được tấm lòng nhân đạo sâu sắc khi hướng ngòi bút đến những số phận nhỏ nhoi, bị quên lãng,… Từ đó, ông khơi lên trong lòng bạn đọc sự đồng cảm, tình yêu thương đối với những người mẹ đáng thương, bất hạnh; ý thức trân trọng tình cảm gia đình thiêng liêng và nhắc nhở mỗi người con cần biết làm tròn đạo hiếu, đạo nghĩa ở đời. 

(HS có thể khai thác thêm những yếu tố khác dựa trên hiểu biết của bản thân, sao cho có lí giải hợp lí, thuyết phục.) 

* Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận. 

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng. 

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản. 

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Câu 1. (0.5 điểm)

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2. (0.5 điểm)

Hai lối sống mà con người từng đôi lần trải qua được tác giả nêu trong đoạn trích:

- Lối sống buông xuôi, trì trệ, khước từ sự vận động.

- Lối sống chấp nhận sự an toàn trong thụ động, bỏ quên khát khao và ước mơ.  

Câu 3. (1.0 điểm)

- Biện pháp tu từ được sử dụng: So sánh.

- Tác dụng: Giúp người đọc có được hình dung cụ thể, sinh động về cuộc đời con người; đồng thời nhấn mạnh thông điệp, lời khích lệ của tác giả rằng chúng ta cần không ngừng vận động, nỗ lực để vươn xa hơn trong cuộc đời.  

Câu 4. (1.0 điểm)

- HS trả lời theo cách hiểu của bản thân và có lí giải hợp lí.

- Ví dụ: "Tiếng gọi chảy đi sông ơi" là một hình ảnh ẩn dụ thể hiện khát vọng sống mãnh liệt trong mỗi con người. Đó là lời thúc giục từ sâu thẳm bên trong, thôi thúc ta không ngừng tiến về phía trước, vượt qua sự trì trệ và vùng an toàn để khám phá những chân trời mới. Tiếng gọi ấy đại diện cho ý chí vươn lên, khao khát trải nghiệm và khẳng định bản thân, giống như dòng sông luôn chảy về biển lớn, không ngừng vận động để tìm đến những điều rộng lớn hơn, ý nghĩa hơn trong cuộc sống.

Câu 5. (1.0 điểm)

- HS rút ra bài học cho bản thân và đưa ra lí giải hợp lí.

- Ví dụ: Qua văn bản, em rút ra được bài học cho chính mình đó là cần biết sống chủ động, tích cực hơn, không ngừng vận động, nỗ lực vươn lên, vượt thoát khỏi vùng an toàn để có thể chạm tay đến thành công. Bởi cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi mỗi cá nhân vận động, không ngừng phát triển, giống như con sông cần chảy ra biển lớn, tuổi trẻ cần vươn xa để khẳng định bản thân. 

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời được tạo nên bởi: hình tượng người anh hùng lý tưởng, mang khát vọng lớn lao; yếu tố thần thoại, biểu tượng giàu ý nghĩa; nghệ thuật phóng đại, ngôn ngữ hùng tráng; và giá trị tư tưởng sâu sắc khi vừa ca ngợi sức mạnh, ước mơ chinh phục của con người, vừa nhận thức về giới hạn trước thiên nhiên và vũ trụ.

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời được tạo nên bởi: hình tượng người anh hùng lý tưởng, mang khát vọng lớn lao; yếu tố thần thoại, biểu tượng giàu ý nghĩa; nghệ thuật phóng đại, ngôn ngữ hùng tráng; và giá trị tư tưởng sâu sắc khi vừa ca ngợi sức mạnh, ước mơ chinh phục của con người, vừa nhận thức về giới hạn trước thiên nhiên và vũ trụ.

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời được tạo nên bởi: hình tượng người anh hùng lý tưởng, mang khát vọng lớn lao; yếu tố thần thoại, biểu tượng giàu ý nghĩa; nghệ thuật phóng đại, ngôn ngữ hùng tráng; và giá trị tư tưởng sâu sắc khi vừa ca ngợi sức mạnh, ước mơ chinh phục của con người, vừa nhận thức về giới hạn trước thiên nhiên và vũ trụ.

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời được tạo nên bởi: hình tượng người anh hùng lý tưởng, mang khát vọng lớn lao; yếu tố thần thoại, biểu tượng giàu ý nghĩa; nghệ thuật phóng đại, ngôn ngữ hùng tráng; và giá trị tư tưởng sâu sắc khi vừa ca ngợi sức mạnh, ước mơ chinh phục của con người, vừa nhận thức về giới hạn trước thiên nhiên và vũ trụ.