Câu 1 (khoảng 200 chữ) Đoạn thơ “Thu Hà Nội” của Hoàng Cát đã khắc họa một bức tranh mùa thu Hà Nội vừa dịu dàng, vừa man mác buồn. Trước hết, vẻ đẹp mùa thu hiện lên qua những cảm nhận tinh tế về không gian và thời tiết: “gió heo may”, “lá vàng khô”, “chiều nhạt nắng” – tất cả gợi nên cái se lạnh đặc trưng của thu Hà Nội. Không chỉ có cảnh sắc, bức tranh còn thấm đượm cảm xúc con người. Tâm trạng “lặng lẽ một mình” cùng nỗi “nhớ người xa” khiến cảnh thu trở nên trầm lắng, giàu chất thơ. Đặc biệt, hình ảnh “hàng sấu”, “quả sót”, “trái vàng ươm” mang đậm dấu ấn Hà Nội, vừa gần gũi vừa gợi hoài niệm. Câu thơ “Ta nhặt được cả chùm nắng hạ” là một liên tưởng độc đáo, cho thấy mùa thu không chỉ là hiện tại mà còn chứa đựng dư âm của mùa hạ đã qua. Như vậy, mùa thu Hà Nội trong đoạn thơ không chỉ đẹp ở cảnh sắc mà còn đẹp ở chiều sâu cảm xúc – một vẻ đẹp nhẹ nhàng, tinh tế và đầy hoài niệm. Câu 2 (khoảng 600 chữ) Trong thời đại công nghệ số, sự phát triển như vũ bão của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc đời sống con người. AI không còn là khái niệm xa vời mà đã trở thành một phần thiết yếu trong nhiều lĩnh vực, từ học tập, y tế đến sản xuất và giải trí. Trước hết, AI mang lại nhiều lợi ích to lớn cho xã hội. Nhờ khả năng xử lí dữ liệu nhanh và chính xác, AI giúp nâng cao hiệu quả công việc, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Trong y học, AI hỗ trợ chẩn đoán bệnh, phát hiện sớm các nguy cơ sức khỏe; trong giáo dục, AI giúp cá nhân hóa việc học, tạo điều kiện để mỗi người tiếp cận kiến thức theo năng lực riêng. Ngoài ra, AI còn thúc đẩy sáng tạo, mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI cũng đặt ra không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn là nguy cơ mất việc làm khi máy móc thay thế con người trong nhiều lĩnh vực. Bên cạnh đó, việc lạm dụng AI có thể khiến con người trở nên phụ thuộc, giảm khả năng tư duy độc lập. Các vấn đề về đạo đức và an toàn thông tin cũng đáng lo ngại, khi AI có thể bị sử dụng vào mục đích xấu như lan truyền thông tin sai lệch hoặc xâm phạm quyền riêng tư. Trước thực tế đó, con người cần có thái độ đúng đắn đối với AI. Thay vì lo sợ hay phụ thuộc hoàn toàn, chúng ta nên coi AI là công cụ hỗ trợ, từ đó không ngừng học hỏi và nâng cao năng lực bản thân để thích ứng với sự thay đổi. Đặc biệt, cần có những quy định và định hướng rõ ràng để kiểm soát việc phát triển và sử dụng AI một cách an toàn, có trách nhiệm. Đối với thế hệ trẻ, việc trang bị kiến thức về công nghệ và kĩ năng tư duy sáng tạo là vô cùng cần thiết. Chỉ khi chủ động nắm bắt xu thế, chúng ta mới có thể tận dụng được những lợi ích mà AI mang lại, đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực của nó. Tóm lại, AI là một thành tựu quan trọng của nhân loại, vừa mở ra nhiều cơ hội, vừa đặt ra không ít thách thức. Điều quan trọng không phải là AI phát triển nhanh đến đâu, mà là con người sẽ sử dụng và kiểm soát nó như thế nào để phục vụ cho sự tiến bộ bền vững của xã hội.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm (kết hợp tự sự). Câu 2. Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện năm tháng khốn khó: “đồng sau lụt, bờ đê sụt lở” “mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn” “anh em con chịu đói suốt ngày tròn” “ngồi co ro bậu cửa” “có gì nấu đâu mà nhóm lửa” “ngô hay khoai còn ở phía mẹ về” → Gợi lên cuộc sống nghèo đói, vất vả, thiếu thốn và đầy gian nan. Câu 3. Biện pháp tu từ: Hoán dụ (“vuông đất” → chỉ phần mộ của mẹ). Tác dụng: Gợi sự mất mát, chia lìa vĩnh viễn giữa mẹ và con. Làm nổi bật nỗi đau, nỗi nhớ thương da diết của người con. Tăng sức gợi cảm, khiến câu thơ trở nên xúc động, ám ảnh. Câu 4. Câu thơ “Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn” có thể hiểu: Hình ảnh người mẹ lam lũ, tảo tần, gánh nặng mưu sinh đến tận chiều tối. “Xộc xệch” gợi dáng vẻ vất vả, mệt nhọc, thiếu thốn. “Hoàng hôn” không chỉ là thời gian mà còn gợi cảm giác tàn tạ, nhọc nhằn của cuộc đời. → Khắc họa sâu sắc sự hi sinh thầm lặng của người mẹ trong những năm tháng gian khó. Câu 5. Thông điệp: → Hãy biết yêu thương, trân trọng mẹ và gia đình khi còn có thể. Lí do: Đoạn thơ cho thấy những hi sinh to lớn, âm thầm của mẹ vì con. Khi mẹ mất đi, mọi yêu thương chỉ còn trong kí ức và nỗi tiếc nuối. Vì vậy, mỗi người cần sống hiếu thảo, quan tâm và yêu thương mẹ ngay trong hiện tại để không phải hối hận về sau.

Câu 1 Trong cuộc sống hiện đại, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Chủ động là khi ta tự ý thức được mục tiêu, tự mình hành động và không phụ thuộc hay chờ đợi người khác. Một người sống chủ động sẽ biết nắm bắt cơ hội, sẵn sàng thích nghi với những thay đổi và không ngại đối mặt với khó khăn. Ngược lại, nếu sống thụ động, con người dễ rơi vào trạng thái trì trệ, bỏ lỡ cơ hội và dần đánh mất giá trị của bản thân. Trong xã hội ngày nay – nơi mọi thứ luôn vận động và cạnh tranh – sự chủ động càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Chủ động trong học tập giúp ta tiếp thu kiến thức sâu sắc hơn; chủ động trong công việc giúp ta đạt hiệu quả cao; chủ động trong cuộc sống giúp ta làm chủ tương lai. Tuy nhiên, chủ động không có nghĩa là hấp tấp mà cần đi kèm với suy nghĩ chín chắn. Vì vậy, mỗi người, đặc biệt là người trẻ, cần rèn luyện lối sống chủ động để không ngừng phát triển và khẳng định bản thân. Câu 2 Đoạn thơ trong Bảo kính cảnh giới (bài 43) của Nguyễn Trãi là bức tranh thiên nhiên mùa hè sinh động, đồng thời thể hiện tâm hồn thanh cao và tấm lòng vì dân của tác giả. Trước hết, bức tranh thiên nhiên hiện lên đầy sức sống với những hình ảnh giàu màu sắc và âm thanh. Màu xanh của “hoè lục đùn đùn tán rợp trương” gợi sự sum suê, tươi tốt; sắc đỏ của “thạch lựu hiên còn phun thức đỏ” làm nổi bật vẻ rực rỡ của mùa hè; hương sen “hồng liên trì đã tịn mùi hương” mang đến cảm giác thanh khiết, dịu nhẹ. Không chỉ có màu sắc, bức tranh còn sống động bởi âm thanh: “lao xao chợ cá” và “dắng dỏi cầm ve” – những âm thanh quen thuộc của đời sống dân dã. Tất cả tạo nên một không gian vừa gần gũi, vừa tràn đầy sức sống. Qua bức tranh ấy, ta thấy được tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi. Dù ở ẩn, ông vẫn mở lòng đón nhận vẻ đẹp của tạo vật, cảm nhận tinh tế từng chuyển động của cảnh vật và con người. Tuy nhiên, điểm nổi bật hơn cả là tấm lòng vì dân của ông. Ước nguyện “Dân giàu đủ khắp đòi phương” cho thấy khát khao về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Hình ảnh “Ngu cầm” gợi điển tích về cây đàn của vua Nghiêu Thuấn – biểu tượng cho nền trị bình thịnh trị – càng làm nổi bật lý tưởng chính trị cao đẹp của nhà thơ. Về nghệ thuật, đoạn thơ sử dụng thể thất ngôn bát cú biến thể, ngôn ngữ giàu hình ảnh, kết hợp hài hòa giữa tả cảnh và biểu cảm. Các từ láy như “đùn đùn”, “lao xao”, “dắng dỏi” góp phần tăng sức gợi hình, gợi cảm. Bút pháp tả cảnh ngụ tình giúp cảnh vật không chỉ đẹp mà còn chứa đựng chiều sâu tư tưởng. Tóm lại, đoạn thơ không chỉ là bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ mà còn là sự thể hiện tâm hồn thanh cao và tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của Nguyễn Trãi.

Câu 1 (0.5 điểm) Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật. Câu 2 (0.75 điểm) Những hình ảnh thể hiện nét sinh hoạt đạm bạc, thanh cao: “một mai, một cuốc, một cần câu” “thu ăn măng trúc, đông ăn giá” “xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” “rượu, đến cội cây, ta sẽ uống” → Gợi cuộc sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên. Câu 3 (0.75 điểm) Biện pháp tu từ: Liệt kê (“một mai, một cuốc, một cần câu”). Tác dụng: Gợi ra những dụng cụ lao động quen thuộc → cuộc sống dân dã, tự cung tự cấp. Nhấn mạnh sự đầy đủ trong cái giản đơn, thể hiện tư thế ung dung, tự tại. Góp phần khắc họa phong thái sống nhàn tản, không vướng bận danh lợi của tác giả. Câu 4 (1.0 điểm) Quan niệm “dại – khôn” của tác giả rất độc đáo, mang tính nghịch lí: “Dại”: chọn sống nơi vắng vẻ, tránh xa danh lợi. “Khôn”: tìm đến chốn “lao xao”, bon chen. → Thực chất: “Dại” lại là khôn vì giữ được nhân cách, sự thanh thản. “Khôn” lại hóa dại vì chạy theo danh lợi, dễ đánh mất bản thân. → Thể hiện cách nhìn sâu sắc, vượt lên thói thường. Câu 5 (1.0 điểm) Qua bài thơ, Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên với vẻ đẹp nhân cách cao quý. Ông sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, tìm niềm vui trong những điều bình dị của cuộc sống. Đó là một con người coi thường danh lợi, xem phú quý chỉ như giấc chiêm bao nên chủ động lựa chọn lối sống “nhàn”. Đồng thời, ông còn thể hiện trí tuệ sắc sảo qua quan niệm dại – khôn mang tính triết lí sâu sắc. Ẩn sau lối sống ấy là tâm hồn thanh cao, trong sạch và bản lĩnh sống vững vàng giữa cuộc đời nhiều biến động.

Câu 1 (khoảng 200 chữ) Thấu hiểu chính mình là một hành trình quan trọng mà mỗi người cần trải qua để trưởng thành. Đó là khả năng nhận ra điểm mạnh, điểm yếu, cảm xúc và những giá trị cốt lõi của bản thân. Khi hiểu mình, ta sẽ biết mình thực sự muốn gì, phù hợp với điều gì và cần thay đổi ra sao. Ngược lại, nếu không hiểu bản thân, con người dễ rơi vào trạng thái mơ hồ, chạy theo người khác hoặc sống mà không có mục tiêu rõ ràng. Thấu hiểu bản thân còn giúp ta kiểm soát cảm xúc tốt hơn, tránh những hành động bốc đồng và đưa ra lựa chọn đúng đắn trong cuộc sống. Tuy nhiên, đây không phải là việc dễ dàng, bởi đôi khi con người né tránh sự thật về chính mình hoặc thiếu dũng khí để đối diện với những khuyết điểm. Vì vậy, mỗi người cần học cách lắng nghe chính mình, tự nhìn nhận lại bản thân qua trải nghiệm và không ngừng hoàn thiện. Khi thấu hiểu chính mình, ta sẽ sống tự tin, chủ động và ý nghĩa hơn, từ đó có thể vững vàng trước những thử thách của cuộc đời. Câu 2 (khoảng 400 chữ) Bài thơ “Chuyện của mẹ” của Nguyễn Ba là một khúc ca xúc động về sự hi sinh to lớn của người mẹ trong chiến tranh, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp của tình mẫu tử và tinh thần dân tộc. Trước hết, nội dung bài thơ khắc họa sâu sắc những mất mát mà người mẹ phải trải qua. “Mẹ có năm lần chia li” – câu thơ mở đầu như một lời tổng kết đầy ám ảnh. Chồng và các con lần lượt ra đi, người “hóa thành ngàn lau” nơi biên cương, người “thành con sóng nát” trên dòng Thạch Hãn, người ngã xuống giữa Trường Sơn, Xuân Lộc… Những hình ảnh giàu sức gợi không chỉ tái hiện sự khốc liệt của chiến tranh mà còn cho thấy nỗi đau chồng chất của người mẹ. Mỗi sự ra đi là một lần mất mát, nhưng cũng là sự hi sinh cho Tổ quốc. Không chỉ dừng lại ở nỗi đau, bài thơ còn làm nổi bật vẻ đẹp cao cả của người mẹ. Dù mất mát quá nhiều, mẹ vẫn âm thầm chịu đựng, “đêm nào cũng lén tôi mẹ khóc”. Nỗi lo của mẹ không phải cho bản thân mà là cho đứa con còn sống: lo con tàn tật, lo khi mình mất đi sẽ không ai chăm sóc con. Tình thương của mẹ vì thế càng trở nên sâu nặng, bao dung và đầy hi sinh. Đặc biệt, hình ảnh người mẹ được nâng lên tầm vóc lớn lao: “mẹ không chỉ là mẹ của con / mẹ đã là mẹ của non sông đất nước”. Từ một người mẹ cụ thể, hình tượng ấy trở thành biểu tượng cho biết bao bà mẹ Việt Nam trong chiến tranh – những con người đã góp phần làm nên sự tồn tại của dân tộc bằng tình yêu thương và sự hi sinh. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do, giọng điệu trữ tình sâu lắng. Hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng (“ngàn lau”, “con sóng nát”, “mốc sống”) vừa chân thực vừa gợi cảm. Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức lay động, kết hợp giữa tự sự và biểu cảm giúp câu chuyện trở nên gần gũi mà vẫn thấm đẫm cảm xúc. Tóm lại, “Chuyện của mẹ” là lời tri ân sâu sắc đối với những người mẹ Việt Nam anh hùng, qua đó nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết trân trọng hòa bình và những hi sinh thầm lặng trong lịch sử dân tộc.

Câu 1. Kiểu văn bản: Văn bản nghị luận (bàn về một vấn đề tư tưởng, triết lí sống). Câu 2. Vấn đề được đề cập: → Việc nhận thức và đánh giá con người, đặc biệt là tự nhận thức bản thân (biết mình, sửa mình). Câu 3. Để làm sáng tỏ vấn đề, tác giả sử dụng các bằng chứng: Câu ca dao “Đèn và trăng” (cuộc đối thoại giữa đèn và trăng). Tục ngữ, lời dạy dân gian: “Không ai vẹn mười” (nhân vô thập toàn). “Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn.” Những phân tích, liên hệ thực tế: từ chuyện đèn – trăng liên hệ đến con người, cuộc sống. → Các dẫn chứng đều gần gũi, giàu tính hình tượng và giàu triết lí. Câu 4. Mục đích: → Giúp người đọc nhận ra tầm quan trọng của việc biết người, đặc biệt là biết mình để hoàn thiện bản thân. Nội dung: → Từ câu chuyện đèn và trăng, văn bản khẳng định: Mỗi người đều có ưu điểm và hạn chế. Cần nhìn nhận con người một cách khách quan, bao dung. Quan trọng nhất là tự nhận thức, tự sửa mình để phát triển. Câu 5. Nhận xét cách lập luận: Lập luận chặt chẽ, logic: đi từ câu ca dao → phân tích → mở rộng → rút ra triết lí. Kết hợp lí lẽ và dẫn chứng dân gian (ca dao, tục ngữ) nên dễ hiểu, thuyết phục. Cách lập luận giàu hình ảnh, gợi suy nghĩ (qua hình tượng đèn – trăng). Giọng văn nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, mang tính triết lí và giàu tính giáo dục.

Câu 1 (khoảng 200 chữ) Câu nói của Mark Twain gợi ra một triết lí sống sâu sắc: con người thường hối tiếc vì những điều mình chưa dám làm hơn là những điều đã từng thử sức. Thật vậy, “bến đỗ an toàn” tượng trưng cho lối sống ổn định nhưng dễ khiến ta trở nên thụ động, ngại thay đổi. Nếu cứ mãi ở trong vùng an toàn, con người sẽ đánh mất cơ hội khám phá bản thân, trải nghiệm cuộc sống và theo đuổi ước mơ. Ngược lại, dám “tháo dây, nhổ neo” chính là dám bước ra khỏi sự quen thuộc, chấp nhận thử thách và cả thất bại. Những sai lầm có thể khiến ta trả giá, nhưng đồng thời cũng giúp ta trưởng thành và hiểu rõ giá trị của bản thân. Tuổi trẻ là quãng thời gian quý giá nhất để dấn thân, bởi đó là lúc ta có đủ nhiệt huyết và thời gian để sửa sai. Nếu không hành động, ta sẽ chỉ còn lại sự tiếc nuối. Vì vậy, mỗi người cần sống chủ động, dám nghĩ, dám làm, dám trải nghiệm để cuộc đời trở nên ý nghĩa và trọn vẹn hơn. Câu 2 (khoảng 400 chữ) Trong đoạn trích “Trở về” của Thạch Lam, nhân vật người mẹ hiện lên là hình ảnh tiêu biểu cho người phụ nữ nông thôn giàu tình yêu thương, giàu đức hi sinh nhưng cũng đầy xót xa. Trước hết, người mẹ là người phụ nữ tần tảo, lam lũ. Sáu năm xa con, bà vẫn sống trong cảnh nghèo khó, “cái nhà cũ vẫn như trước”, “mái gianh xơ xác”, bản thân bà “đã già đi nhiều” nhưng vẫn mặc bộ áo cũ kĩ. Những chi tiết ấy cho thấy cuộc sống thiếu thốn, vất vả và sự hi sinh thầm lặng của người mẹ nơi quê nhà. Không chỉ vậy, bà còn là người mẹ giàu tình yêu thương con sâu sắc. Khi gặp lại con, bà “ứa nước mắt”, xúc động đến mức “không nói được”. Những câu hỏi giản dị như hỏi thăm sức khỏe, công việc của con cho thấy sự quan tâm chân thành, dù khoảng cách thời gian và không gian đã kéo dài suốt nhiều năm. Bà luôn hướng về con, lo lắng khi nghe tin con ốm nhưng vì “quê mùa” nên không dám lên thăm – chi tiết này càng làm nổi bật nỗi lòng thương con mà bất lực của người mẹ. Đặc biệt, người mẹ còn hiện lên với sự vị tha và bao dung. Dù Tâm thờ ơ, lạnh nhạt, trả lời qua loa, bà vẫn ân cần, nhẫn nại trò chuyện, không hề trách móc. Khi con đưa tiền, bà “run run đỡ lấy… rơm rớm nước mắt” – đó không chỉ là sự xúc động vì vật chất mà còn là nỗi tủi thân, nghẹn ngào vì tình cảm không được đáp lại. Dẫu vậy, bà vẫn chỉ mong con ở lại ăn cơm, kéo dài thêm giây phút đoàn tụ. Qua nhân vật người mẹ, nhà văn đã khắc họa hình ảnh người phụ nữ Việt Nam truyền thống: nghèo khổ nhưng giàu tình yêu thương, hi sinh và lòng vị tha. Đồng thời, hình ảnh ấy cũng làm nổi bật sự vô tâm, ích kỉ của Tâm, qua đó gợi lên trong lòng người đọc nỗi xót xa và bài học về đạo hiếu: mỗi người cần biết trân trọng, yêu thương và quan tâm đến cha mẹ khi còn có thể.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận (kết hợp biểu cảm). Câu 2. Hai lối sống được nêu trong đoạn trích: Lối sống thụ động, trì trệ: khước từ vận động, sống an toàn, thu mình, “ngủ vùi”, bỏ quên khát vọng. Lối sống tích cực, chủ động: luôn vận động, trải nghiệm, vươn ra “biển rộng”, sống hết mình như dòng sông không ngừng chảy. Câu 3. Biện pháp tu từ: So sánh (“Sông như đời người”, “tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng”). Tác dụng: Làm cho tư tưởng trở nên cụ thể, giàu hình ảnh. Nhấn mạnh quy luật: đời người cũng phải vận động, phát triển như dòng sông phải chảy. Gợi lên khát vọng sống: tuổi trẻ cần vươn ra thế giới rộng lớn, không nên tù đọng, chật hẹp. Tăng sức truyền cảm, lay động người đọc. Câu 4. “Tiếng gọi chảy đi sông ơi” được hiểu là: Lời thúc giục từ bên trong mỗi con người. Là tiếng gọi của khát vọng sống, khát vọng trải nghiệm và phát triển. Nhắc nhở ta phải không ngừng tiến lên, không sống trì trệ, an phận. → Đó chính là động lực nội tâm khiến con người không ngừng bước đi trong cuộc đời. Câu 5. Bài học rút ra: Cần sống chủ động, tích cực, dám trải nghiệm và không ngừng vươn lên. Vì: Cuộc sống giống như dòng sông, nếu không chảy sẽ trở nên tù đọng, vô nghĩa. Tuổi trẻ là thời gian quý giá để khám phá, nếu bỏ lỡ sẽ dễ rơi vào nuối tiếc, bế tắc. Chỉ khi dám bước đi, con người mới trưởng thành và tìm được giá trị của bản thân.

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời dựa vào các yếu tố chính: Giá trị nghệ thuật: Sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, biện pháp tu từ độc đáo, xây dựng hình tượng nhân vật anh hùng lãng mạn, bi tráng. Giá trị nội dung: Phản ánh chân thực đời sống vật chất và tinh thần, khát vọng sống, khát vọng chinh phục tự nhiên, vươn lên làm chủ cuộc sống của cộng đồng Ê-đê. Giá trị sử thi: Là tác phẩm tiêu biểu cho thể loại sử thi anh hùng, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, có sức lan tỏa và ảnh hưởng sâu rộng trong văn hóa Việt Nam.

Hai mảng không gian nghệ thuật trong văn bản (nhà/rừng và không gian của người/không gian của trời) có những đặc điểm đối lập nhau, tạo nên cấu trúc không gian đa chiều cho tác phẩm.