kệ t

kệ t

uh

hành xgai

hành cute

zzzz

…….

Câu 1. (khoảng 200 chữ)

Câu nói của Mark Twain gửi gắm một thông điệp sâu sắc về cách sống của mỗi người: con người thường hối tiếc nhiều hơn vì những điều mình chưa dám làm, hơn là những điều đã từng thử sức. Thực tế, khi ta lựa chọn ở lại trong “bến đỗ an toàn”, ta tránh được rủi ro nhưng cũng đồng thời đánh mất cơ hội khám phá bản thân và thế giới. Tuổi trẻ là quãng thời gian quý giá để trải nghiệm, dấn thân và chấp nhận thử thách. Những thất bại, nếu có, không phải là điều đáng sợ mà chính là bài học giúp ta trưởng thành. Ngược lại, sự do dự, sợ hãi mới là rào cản lớn nhất khiến con người tụt lại phía sau. Tuy nhiên, “ra khơi” không đồng nghĩa với hành động liều lĩnh, mà cần có sự chuẩn bị, bản lĩnh và trách nhiệm với lựa chọn của mình. Vì vậy, mỗi người hãy dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn, dám ước mơ và hành động để không phải nuối tiếc khi nhìn lại hành trình đã qua.

Câu 2. (khoảng 400 chữ)

Trong đoạn trích Trở về của Thạch Lam, nhân vật người mẹ hiện lên với vẻ đẹp cảm động, tiêu biểu cho hình ảnh người phụ nữ nông thôn giàu tình yêu thương và đức hi sinh.

Trước hết, người mẹ là hiện thân của sự tần tảo, lam lũ và nghèo khó. Hình ảnh “cái nhà cũ”, “mái gianh xơ xác”, cùng bộ áo “cũ kĩ” cho thấy cuộc sống thiếu thốn, vất vả của bà nơi thôn quê. Thời gian trôi qua in dấu lên ngoại hình: “bà cụ đã già đi nhiều”, bước chân “thong thả và chậm hơn trước”. Tất cả gợi lên một cuộc đời nhọc nhằn, hi sinh thầm lặng vì con.

Không chỉ vậy, người mẹ còn là biểu tượng của tình yêu thương con sâu nặng và bao dung. Khi gặp lại con sau nhiều năm xa cách, bà “ứa nước mắt”, xúc động đến nghẹn lời. Bà luôn quan tâm, hỏi han sức khỏe, công việc của Tâm, dù bản thân sống cô đơn, thiếu thốn. Ngay cả khi con trai thờ ơ, trả lời qua loa, bà vẫn kiên nhẫn, dịu dàng. Đặc biệt, chi tiết bà “run run đỡ lấy gói bạc, rơm rớm nước mắt” cho thấy niềm vui xen lẫn tủi thân: bà trân trọng tình cảm ít ỏi của con, dù đó chỉ là vật chất lạnh lùng.

Người mẹ còn hiện lên với nỗi cô đơn và khát khao được gần gũi con. Sống một mình nơi quê nhà, niềm vui của bà chỉ là những câu chuyện nhỏ nhặt và sự có mặt của người khác. Khi Tâm vội vã rời đi, lời giữ con “ở đây ăn cơm đã” thể hiện mong muốn giản dị: được sum họp, được sẻ chia. Nhưng mong ước ấy lại không được đáp lại.

Qua nhân vật người mẹ, Thạch Lam không chỉ bày tỏ niềm xót thương đối với số phận người phụ nữ mà còn kín đáo phê phán sự vô tâm, ích kỉ của Tâm – đại diện cho những con người chạy theo cuộc sống vật chất mà quên đi tình thân.

Nhân vật người mẹ vì thế trở thành biểu tượng đẹp đẽ của tình mẫu tử: âm thầm, nhẫn nại và bao dung, khiến người đọc không khỏi xúc động và suy ngẫm về trách nhiệm của mỗi người đối với gia đình.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận (kết hợp với biểu cảm).

Câu 2.
Hai lối sống được nêu trong đoạn trích:

• Lối sống thụ động, trì trệ, khước từ vận động, thu mình trong an toàn, “ngủ vùi”, “ngoan ngoãn bất động”.
• Lối sống tích cực, chủ động, khao khát trải nghiệm, vận động, hướng ra “biển rộng” của cuộc đời.

Câu 3.
Biện pháp tu từ được sử dụng: So sánh (kết hợp ẩn dụ).

Tác dụng:

• Làm nổi bật mối tương đồng giữa dòng sông và đời người, đặc biệt là tuổi trẻ.
• Khẳng định quy luật tất yếu: sông phải chảy ra biển, cũng như con người phải sống năng động, tiến về phía trước.
• Gợi hình, gợi cảm, tạo sức thuyết phục và truyền cảm hứng mạnh mẽ về lối sống tích cực.

Câu 4.
“Tiếng gọi chảy đi sông ơi” là:

• Tiếng gọi nội tâm, thôi thúc con người không ngừng vận động, vươn lên.
• Là khát vọng sống, khát vọng trải nghiệm, vượt ra khỏi sự trì trệ, an toàn nhỏ hẹp.
• Nhắc nhở mỗi người phải sống đúng với quy luật phát triển tự nhiên: luôn tiến về phía trước.

Câu 5.
Bài học rút ra:

• Mỗi người, đặc biệt là tuổi trẻ, cần sống chủ động, dám trải nghiệm, không ngừng vận động và vươn lên.
• Không nên chọn lối sống an toàn, trì trệ vì điều đó sẽ khiến cuộc đời trở nên vô nghĩa, tù túng.

Vì sao:

• Cuộc sống giống như dòng sông, chỉ có ý nghĩa khi không ngừng chảy.
• Trải nghiệm và thử thách giúp con người trưởng thành, khám phá giá trị bản thân và đạt được những mục tiêu lớn lao hơn.

Sử thi Đăm Săn nói chung và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời nói riêng vẫn giữ được sức sống bền bỉ trong đời sống văn hóa – văn học dân tộc nhờ nhiều yếu tố đặc sắc cả về nội dung tư tưởng lẫn nghệ thuật.

Trước hết, sức sống của tác phẩm bắt nguồn từ giá trị tư tưởng sâu sắc, phản ánh khát vọng lớn lao của con người Tây Nguyên. Nhân vật Đăm Săn là hình tượng người anh hùng sử thi tiêu biểu: giàu sức mạnh, có uy danh, dám nghĩ dám làm và luôn hướng tới những mục tiêu lớn. Trong đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời, khát vọng ấy được đẩy lên đến tột cùng khi Đăm Săn muốn chinh phục cả sức mạnh siêu nhiên. Dù thất bại, khát vọng vươn lên, không chấp nhận giới hạn của số phận vẫn khiến nhân vật trở nên vĩ đại và giàu ý nghĩa nhân văn, phù hợp với tinh thần tiến bộ của con người mọi thời đại.

Thứ hai, tác phẩm có sức sống lâu bền nhờ giá trị nhân văn và cộng đồng rõ nét. Mọi chiến công của Đăm Săn đều gắn với buôn làng, với mong ước mang lại sự giàu có, no ấm và hạnh phúc cho cộng đồng. Trong đoạn trích, việc Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời không chỉ xuất phát từ tham vọng cá nhân mà còn là khát vọng đem nguồn sống vĩnh cửu về cho con người. Điều này thể hiện tư tưởng coi trọng cộng đồng – một giá trị văn hóa bền vững của dân tộc Ê-đê.

Bên cạnh đó, nghệ thuật sử thi đặc sắc cũng là yếu tố quan trọng tạo nên sức sống cho tác phẩm. Lối kể chuyện hoành tráng, phóng đại, giàu nhịp điệu; hệ thống hình ảnh kì vĩ; các chi tiết lặp mang tính nghi lễ; không gian và thời gian rộng lớn đã tạo nên âm hưởng anh hùng ca cuốn hút. Đặc biệt, đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời mở rộng không gian từ trần gian lên vũ trụ, làm nổi bật tầm vóc lớn lao của nhân vật và tư duy nghệ thuật giàu trí tưởng tượng của người xưa.

Ngoài ra, sức sống của sử thi còn nằm ở ý nghĩa biểu tượng và tính đa nghĩa. Hình ảnh Nữ Thần Mặt Trời vừa là biểu tượng của sự sống, quyền năng, vừa là giới hạn tối thượng mà con người không thể vượt qua. Chính sự kết hợp giữa khát vọng chinh phục và ý thức về giới hạn ấy tạo nên chiều sâu triết lí, khiến tác phẩm luôn gợi nhiều suy ngẫm cho người đọc hiện đại.

Tóm lại, sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời được tạo nên bởi sự kết hợp hài hòa giữa giá trị tư tưởng lớn lao, tinh thần cộng đồng, nghệ thuật sử thi độc đáo và ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Những yếu tố ấy giúp tác phẩm vượt qua giới hạn thời gian để tiếp tục lay động và truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ độc giả.

1. Trục ngang: Không gian nhà / rừng

Nhà và rừng là hai không gian đối lập nhưng gắn bó chặt chẽ, phản ánh đời sống sinh hoạt và chiến đấu của cộng đồng.

• Không gian nhà (nhà dài, buôn làng) là trung tâm của đời sống con người. Đây là nơi diễn ra các sinh hoạt cộng đồng như lễ hội, ăn mừng chiến thắng, uống rượu cần, nơi tù trưởng thể hiện uy quyền và vị thế của mình. Không gian nhà mang tính ổn định, trật tự, ấm cúng, biểu hiện cho sự no đủ, giàu có và hạnh phúc của buôn làng. Khi Đăm Săn chiến thắng trở về, không gian nhà trở nên rộn ràng, đông vui, thể hiện khát vọng về một cuộc sống sung túc, đoàn kết.
• Không gian rừng là không gian mở, hoang dã và đầy thử thách. Đây là nơi diễn ra các cuộc giao tranh, săn bắn, chinh phục thiên nhiên và kẻ thù. Rừng gắn với hiểm nguy, cái chết nhưng cũng là nơi người anh hùng thể hiện sức mạnh phi thường và bản lĩnh chiến binh. Không gian rừng mang tính động, dữ dội, góp phần làm nổi bật khí thế hào hùng của sử thi.

→ Trục ngang nhà/rừng phản ánh nhịp sống quen thuộc của cư dân Tây Nguyên: từ buôn làng ra rừng chiến đấu rồi lại trở về buôn làng hưởng thành quả. Qua đó, hình tượng người anh hùng được đặt trong mối quan hệ gắn bó với cộng đồng.

2. Trục dọc: Không gian của người / của trời

Nếu trục ngang phản ánh đời sống trần thế, thì trục dọc mở rộng không gian sử thi lên chiều kích vũ trụ.

• Không gian của người là thế giới trần gian, nơi con người sinh sống, lao động, yêu thương và chiến đấu. Đây là không gian quen thuộc, gần gũi, mang đậm dấu ấn cộng đồng. Người anh hùng như Đăm Săn là trung tâm của không gian này, đại diện cho sức mạnh, danh dự và khát vọng của con người.
• Không gian của trời là thế giới của các lực lượng siêu nhiên, thần linh như Nữ Thần Mặt Trời. Không gian này mang tính thiêng liêng, cao cả, quyền năng, vượt ngoài tầm kiểm soát của con người. Khi Đăm Săn vươn tới không gian của trời, đó là biểu hiện của khát vọng chinh phục cái tuyệt đối, vượt lên giới hạn trần thế.

→ Tuy nhiên, sự phân chia này cũng thể hiện ranh giới rõ ràng: con người dù anh hùng đến đâu vẫn không thể hoàn toàn xâm phạm không gian của trời. Điều đó cho thấy nhận thức của người xưa về trật tự vũ trụ và giới hạn của con người.

3. Ý nghĩa chung

Việc tổ chức không gian theo hai trục ngang và dọc đã tạo nên tầm vóc rộng lớn, hoành tráng cho văn bản sử thi. Không gian không chỉ là bối cảnh mà còn là phương tiện thể hiện khát vọng, lí tưởng và quan niệm sống của cộng đồng. Qua đó, hình tượng người anh hùng hiện lên vừa gắn bó với buôn làng, vừa mang ước mơ vươn tới những giá trị lớn lao của vũ trụ.