Câu 1

Trong đoạn trích, tâm trạng của nhân vật “tôi” có nhiều diễn biến tinh tế và giàu cảm xúc. Khi trở về quê hương sau thời gian xa cách, “tôi” mang tâm trạng bâng khuâng, vừa vui vừa tiếc nuối trước sự đổi thay của làng quê. Những âm thanh ồn ào, những ngôi nhà khang trang khiến “tôi” nhận ra quê hương đã khác trước rất nhiều. Tuy nhiên, sâu trong lòng vẫn là nỗi nhớ về vẻ bình yên, mộc mạc của làng quê xưa. Đặc biệt, khi gặp lại dì Lam, nhân vật “tôi” vô cùng ngỡ ngàng, xúc động. Hình ảnh người đàn bà gầy gò, lam lũ cùng đứa con nhỏ khiến “tôi” thương cảm cho số phận nhiều bất hạnh của dì. “Tôi” còn cảm thấy xót xa khi chứng kiến mẹ khóc vì thương dì Lam sau bao năm xa cách. Nhưng trên hết là sự trân trọng, cảm phục trước nghị lực và sự bình thản của dì Lam sau những đau khổ đã trải qua. Qua diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi”, tác giả thể hiện tình yêu quê hương, sự đồng cảm với con người và những suy ngẫm sâu sắc về cuộc sống.

⸻

Câu 2
Trong cuộc sống hiện đại, văn hóa ứng xử nơi công cộng là một thước đo quan trọng phản ánh ý thức và nhân cách của mỗi con người. Đặc biệt, đối với thế hệ trẻ hôm nay, việc xây dựng lối ứng xử văn minh càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Bên cạnh nhiều hình ảnh đẹp về tinh thần trách nhiệm, lòng yêu nước và sự năng động của giới trẻ trong dịp kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, vẫn còn tồn tại không ít hành vi thiếu văn hóa nơi công cộng khiến chúng ta phải suy ngẫm.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người giao tiếp, hành động và cư xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội ở những không gian chung như trường học, công viên, đường phố hay các khu di tích lịch sử. Một người có văn hóa không chỉ biết nói lời cảm ơn, xin lỗi đúng lúc mà còn có ý thức giữ gìn trật tự, vệ sinh và tôn trọng mọi người xung quanh.

Hiện nay, phần lớn giới trẻ đã có nhiều biểu hiện đẹp trong cách ứng xử. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng nhường ghế cho người già trên xe buýt, tham gia các hoạt động tình nguyện, giúp đỡ người gặp khó khăn hay giữ gìn môi trường xanh sạch đẹp. Trong các dịp lễ lớn của đất nước, nhiều bạn trẻ thể hiện lòng yêu nước bằng thái độ nghiêm túc, tự hào và trách nhiệm. Những hành động ấy góp phần lan tỏa năng lượng tích cực và xây dựng hình ảnh đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận thanh niên có cách ứng xử thiếu văn minh. Có người chen lấn, xô đẩy ở nơi đông người; nói tục, gây ồn ào nơi công cộng; xả rác bừa bãi hoặc có những hành động phản cảm để câu view trên mạng xã hội. Đáng buồn hơn, trong các sự kiện lớn, một số người còn thiếu ý thức giữ gìn hình ảnh chung của cộng đồng, làm ảnh hưởng đến không khí trang trọng và văn minh. Những hành vi ấy tuy nhỏ nhưng gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội và làm xấu đi hình ảnh của giới trẻ.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Một số bạn trẻ chưa được giáo dục đầy đủ về ý thức cộng đồng và kĩ năng ứng xử. Bên cạnh đó, sự tác động của mạng xã hội khiến nhiều người thích thể hiện bản thân theo hướng lệch lạc, bất chấp chuẩn mực để thu hút sự chú ý. Ngoài ra, sự thiếu quan tâm của gia đình và nhà trường trong việc rèn luyện đạo đức cũng là một nguyên nhân đáng lưu tâm.

Để xây dựng văn hóa ứng xử nơi công cộng, mỗi người trẻ cần nâng cao ý thức cá nhân, biết tôn trọng người khác và cư xử có trách nhiệm. Gia đình và nhà trường cần chú trọng giáo dục nhân cách, lối sống văn minh cho học sinh ngay từ nhỏ. Đồng thời, xã hội cần tuyên truyền mạnh mẽ những hành vi đẹp và phê phán các hành động thiếu văn hóa để tạo sự thay đổi tích cực.

Là học sinh, em nhận thức rằng văn hóa ứng xử không phải điều gì quá lớn lao mà bắt đầu từ những việc nhỏ nhất như nói lời lịch sự, xếp hàng, không xả rác hay biết giúp đỡ mọi người xung quanh. Khi mỗi người đều có ý thức ứng xử văn minh, xã hội sẽ trở nên tốt đẹp và đáng sống hơn. Thế hệ trẻ hôm nay không chỉ cần tri thức mà còn phải có văn hóa, bởi đó chính là nền tảng để xây dựng một đất nước văn minh và phát triển bền vững.

Câu 1

Dấu hiệu xác định ngôi kể trong đoạn trích là người kể xưng “tôi” (“Tôi trở lại với ruộng đồng…”, “Tôi ngẩng đầu lên…”, “Tôi đỡ em Cải…”). Vì vậy, đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất.

⸻

Câu 2.
Những chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật “tôi” sống:

* Làng quê có nhiều biến động do phát triển kinh tế.
* Người dân từ làm nông chuyển sang “làm thợ xây và làm thuê cho dự án”.
* Cuộc sống “bớt lam lũ và cơ cực hơn”.
* Trong làng xuất hiện “tiếng còi xe và nhạc bỗng ầm ĩ”.
* “Những ngôi nhà trong làng đã khang trang”.
* Không khí khác trước nhiều lắm.

⸻

Câu 3.
Biện pháp tu từ đối lập được sử dụng trong hai câu văn: “tiều tụy đi, yếu mòn đi” đối lập với “can trường và bền bỉ”.

Tác dụng:

* Nhấn mạnh tác động hai mặt của thời gian và những biến cố cuộc đời đối với con người.
* Làm nổi bật vẻ đẹp của ý chí, nghị lực con người sau những đau thương, mất mát.
* Giúp câu văn giàu tính triết lí, tạo chiều sâu cảm xúc cho đoạn trích.

⸻

Câu 4.
Đoạn trích được kể theo điểm nhìn của nhân vật “tôi” nên câu chuyện trở nên chân thực và giàu cảm xúc. Qua cái nhìn và suy nghĩ của “tôi”, người đọc cảm nhận rõ sự đổi thay của làng quê, số phận của dì Lam cùng những tình cảm yêu thương, cảm thông sâu sắc dành cho con người. Điểm nhìn này còn giúp bộc lộ những suy ngẫm mang tính triết lí về cuộc sống, thời gian và nghị lực con người, qua đó làm nổi bật chủ đề của đoạn trích.

Câu 5.
Cuộc sống ở nhiều vùng nông thôn hiện nay đang thay đổi từng ngày giống như quê hương của nhân vật “tôi” trong đoạn trích. Đường sá, nhà cửa khang trang hơn, đời sống vật chất của người dân cũng được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển ấy, nhiều giá trị bình dị của làng quê dần bị mai một, không khí yên bình cũng ít nhiều thay đổi. Theo em, phát triển kinh tế là điều cần thiết nhưng vẫn phải giữ gìn nét đẹp truyền thống và tình làng nghĩa xóm. Mỗi người cần có ý thức góp phần xây dựng quê hương văn minh mà vẫn đậm bản sắc.