Câu 1

Trong đoạn trích “Thổn thức gió đồng” của Dương Giao Linh, tâm trạng của nhân vật “tôi” có nhiều diễn biến sâu sắc và xúc động. Trước hết, “tôi” mang nỗi bâng khuâng, trăn trở khi chứng kiến quê hương đổi thay: cuộc sống khá hơn nhưng sự bình yên của làng quê xưa dường như đã mất đi. Khi nghĩ về mẹ, “tôi” lại dâng lên niềm thương xót, cảm phục trước sự tần tảo, hi sinh của mẹ qua hình ảnh “đôi bàn tay gầy rặt những xương”. Đặc biệt, cuộc gặp gỡ bất ngờ với dì Lam khiến “tôi” vô cùng ngỡ ngàng, xúc động. Sau bao năm xa cách, dì Lam hiện lên gầy gò, lam lũ nhưng vẫn bình thản và giàu yêu thương. Từ đó, “tôi” dần chuyển sang cảm giác thấu hiểu, cảm thông cho số phận người phụ nữ bất hạnh. Chứng kiến mẹ khóc khi gặp lại dì Lam, nhân vật “tôi” càng cảm nhận sâu sắc tình thân và những đau đớn mà thời gian gây ra cho con người. Cuối đoạn trích là niềm tin nhẹ nhõm của “tôi” khi nhận ra dì Lam đã tìm được sự bình yên trong tâm hồn sau những biến cố cuộc đời.

Câu 2

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là thước đo ý thức, nhân cách của mỗi con người, đặc biệt là thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước. Trong thời gian diễn ra lễ kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, bên cạnh hình ảnh đẹp về lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc, vẫn xuất hiện một số hành vi thiếu văn hóa như chen lấn, xả rác, nói tục, đùa giỡn phản cảm nơi đông người. Điều đó khiến chúng ta cần suy nghĩ nghiêm túc về văn hóa ứng xử của giới trẻ hiện nay.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người cư xử đúng mực, lịch sự, tôn trọng những người xung quanh và giữ gìn không gian chung. Một hành động nhỏ như xếp hàng, nói lời cảm ơn, bỏ rác đúng nơi quy định hay nhường ghế cho người già đều thể hiện nét đẹp văn hóa. Trong thực tế, nhiều bạn trẻ ngày nay có ý thức tốt, năng động và văn minh. Trong các dịp lễ lớn, nhiều bạn tham gia hỗ trợ giữ gìn trật tự, nhặt rác sau sự kiện, mặc áo cờ đỏ sao vàng với niềm tự hào dân tộc sâu sắc. Những hình ảnh ấy góp phần lan tỏa tinh thần tích cực trong cộng đồng.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng vẫn còn một bộ phận người trẻ có cách ứng xử thiếu chuẩn mực. Ở nhiều nơi công cộng, có người nói chuyện ồn ào, chen lấn khi tham gia sự kiện, vô tư xả rác hay quay video phản cảm để đăng mạng xã hội nhằm câu lượt xem. Một số người còn thờ ơ với những quy định chung, chỉ quan tâm đến cảm xúc cá nhân mà quên mất ảnh hưởng tới người khác. Những hành vi ấy không chỉ làm xấu hình ảnh của thế hệ trẻ mà còn thể hiện sự thiếu ý thức trách nhiệm với cộng đồng.

Theo em, nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là do ý thức cá nhân chưa tốt, chưa hiểu hết giá trị của sự tôn trọng và văn minh nơi công cộng. Bên cạnh đó, sự giáo dục từ gia đình và nhà trường đôi khi còn thiên về kiến thức mà chưa chú trọng rèn luyện kĩ năng sống, cách ứng xử. Ngoài ra, mạng xã hội cũng ảnh hưởng không nhỏ khi nhiều nội dung lệch chuẩn được lan truyền và bắt chước theo.

Để xây dựng văn hóa ứng xử đẹp, thế hệ trẻ cần tự nâng cao ý thức của bản thân, học cách tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm với hành động của mình. Gia đình và nhà trường cần giáo dục đạo đức, lối sống văn minh cho học sinh từ những việc nhỏ nhất. Đồng thời, xã hội cũng cần lan tỏa những hành động đẹp để người trẻ có thêm động lực sống tích cực và nhân văn hơn.

Là học sinh, em nhận thấy mình cần cư xử lịch sự ở nơi công cộng, giữ gìn vệ sinh chung, biết nói lời cảm ơn và xin lỗi đúng lúc. Mỗi hành động đẹp tuy nhỏ nhưng sẽ góp phần tạo nên một xã hội văn minh, giàu tình người. Văn hóa ứng xử không chỉ thể hiện trình độ của mỗi cá nhân mà còn phản ánh hình ảnh của cả một thế hệ trong thời đại mới.

Câu 1

- Đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất.

- Dấu hiệu xác định ngôi kể trong đoạn trích là người kể chuyện xưng “tôi”

Câu 2

- Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật “tôi” sống:

+ “Người làng tôi từ những người nông dân chỉ biết cấy lúa và trồng rau giờ đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án.”

+ “Cuộc sống bớt lam lũ và cơ cực hơn.”

+ “Đi giữa làng quê mình tiếng còi xe và nhạc bảng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con mỗi buổi trưa hè.”

+ “Những ngôi nhà trong làng đã khang trang, không khí khác trước nhiều lắm.”

Câu 3

- Biện pháp tu từ được sử dụng là điệp ngữ (“tháng năm”, “khiến”).

- Tác dụng :

+ Nhấn mạnh sự tác động mạnh mẽ của thời gian đối với con người.

+ Làm nổi bật hai mặt ảnh hưởng của “tháng năm”: vừa khiến con người hao mòn, đau đớn, vừa tôi luyện ý chí trở nên can trường, bền bỉ hơn.

+ Góp phần thể hiện triết lí sống sâu sắc: con người trưởng thành và mạnh mẽ hơn sau những khó khăn, mất mát của cuộc đời.

Câu 4

- Đoạn trích được kể theo điểm nhìn của nhân vật “tôi” – người trực tiếp chứng kiến và trải qua những đổi thay của quê hương cũng như cuộc đời dì Lam.

- Điểm nhìn này phù hợp vì:

+ Giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi và giàu cảm xúc.

+ Thể hiện rõ những suy nghĩ, cảm nhận, sự trăn trở của nhân vật trước sự đổi thay của làng quê và số phận con người.

+ Làm nổi bật chủ đề của đoạn trích: ca ngợi vẻ đẹp của tình thân, nghị lực sống của con người và những suy tư về sự biến đổi của cuộc sống nông thôn trong thời kì hiện đại.

+ Tăng sức thuyết phục và khả năng đồng cảm đối với người đọc.

Câu 5

Theo em, sự thay đổi của các vùng nông thôn hiện nay là một tín hiệu tích cực. Đời sống vật chất của người dân được nâng cao, đường sá khang trang hơn, nhiều cơ hội việc làm được mở ra. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đó, nhiều nét đẹp bình dị của làng quê cũng dần mai một như sự yên bình, tình làng nghĩa xóm hay những giá trị truyền thống. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng và gìn giữ bản sắc quê hương trong quá trình phát triển cuộc sống hiện đại.