Câu 1 :

Trong đoạn trích “Thổn thức gió đồng”, tâm trạng của nhân vật “tôi” có nhiều chuyển biến tinh tế và sâu sắc khi gặp lại dì Lam sau bao năm xa cách. Ban đầu là cảm giác bất an, trăn trở trước sự đổi thay của quê hương khi vẻ yên bình xưa dần bị thay thế bởi nhịp sống ồn ào, hiện đại. Tuy nhiên, cảm xúc của nhân vật “tôi” thay đổi mạnh mẽ khi dì Lam bất ngờ trở về. Đó là sự “thảng thốt”, ngỡ ngàng xen lẫn xúc động trước hình ảnh người dì thân thương của tuổi thơ. Nhân vật “tôi” còn cảm nhận được niềm vui và sự bình yên trong ánh mắt của dì khi nhìn thấy dì hạnh phúc bên con gái nhỏ. Chứng kiến cuộc gặp gỡ giữa mẹ và dì Lam, “tôi” càng xúc động hơn trước những giọt nước mắt đoàn tụ sau bao năm xa cách. Từ đó, nhân vật “tôi” có những suy ngẫm sâu sắc về thời gian, nỗi đau và sức mạnh của con người trước biến cố cuộc đời. Diễn biến tâm trạng ấy góp phần thể hiện tình cảm gia đình thiêng liêng, sự cảm thông và niềm tin vào khả năng chữa lành của thời gian.

Câu 2 :

Trong những ngày cả nước hướng về lễ kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nhiều hình ảnh đẹp về lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc đã lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn xuất hiện những hành vi ứng xử thiếu văn hóa nơi công cộng của một bộ phận giới trẻ như chen lấn, xả rác, nói tục, đùa cợt phản cảm hay thiếu ý thức khi tham gia các hoạt động cộng đồng. Điều đó đặt ra vấn đề đáng suy nghĩ về văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người giao tiếp, hành động và thể hiện thái độ ở những không gian chung như trường học, công viên, đường phố hay các sự kiện đông người. Một người có văn hóa ứng xử tốt là người biết tôn trọng người khác, tuân thủ quy định chung, cư xử lịch sự và có trách nhiệm với cộng đồng. Đây không chỉ là biểu hiện của nhân cách mà còn góp phần tạo nên hình ảnh đẹp của xã hội văn minh.

Hiện nay, nhiều bạn trẻ có ý thức ứng xử rất tích cực. Trong các hoạt động cộng đồng, không ít bạn chủ động giúp đỡ người già, trẻ nhỏ, xếp hàng văn minh, giữ gìn vệ sinh chung và lan tỏa những hành động đẹp trên mạng xã hội. Đặc biệt trong dịp lễ lớn vừa qua, nhiều bạn trẻ đã bày tỏ lòng biết ơn với thế hệ cha anh bằng những việc làm ý nghĩa như tham gia dọn vệ sinh, mặc áo cờ đỏ sao vàng, chia sẻ thông điệp tích cực về lịch sử dân tộc. Những hành động ấy cho thấy giới trẻ hôm nay không thờ ơ với cộng đồng và đất nước.

Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận thanh niên có hành vi thiếu văn hóa nơi công cộng. Có người chen lấn để chụp ảnh, xả rác sau các sự kiện, nói chuyện ồn ào ở nơi trang nghiêm hay đăng tải những nội dung phản cảm để câu sự chú ý. Một số bạn thiếu ý thức khi sử dụng mạng xã hội, dễ buông lời xúc phạm người khác mà không nghĩ đến hậu quả. Những hành vi ấy không chỉ làm xấu hình ảnh của giới trẻ mà còn ảnh hưởng đến trật tự và văn minh xã hội.

Thực trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là do ý thức cá nhân chưa tốt, thích thể hiện bản thân nhưng thiếu suy nghĩ về cộng đồng. Bên cạnh đó, sự giáo dục từ gia đình và nhà trường đôi khi còn chưa sâu sắc . Mạng xã hội phát triển mạnh cũng khiến nhiều người chạy theo sự nổi tiếng, thích gây chú ý bằng những hành động lệch chuẩn. Ngoài ra, một số người còn có tâm lý “đám đông”, thấy người khác làm sai thì cũng làm theo.

Theo em, để xây dựng văn hóa ứng xử nơi công cộng, mỗi bạn trẻ cần bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: biết nói lời cảm ơn, xin lỗi, xếp hàng nơi đông người, giữ vệ sinh chung, tôn trọng không gian cộng đồng và cư xử đúng mực trên mạng xã hội. Gia đình và nhà trường cần tăng cường giáo dục ý thức, đạo đức và trách nhiệm cộng đồng cho học sinh. Đồng thời, xã hội cũng cần lên án những hành vi thiếu văn hóa và lan tỏa nhiều hơn những tấm gương đẹp trong cuộc sống.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là thước đo nhân cách của mỗi con người và trình độ văn minh của xã hội. Là thế hệ trẻ của đất nước, chúng ta không chỉ cần tri thức mà còn phải biết sống đẹp, sống có trách nhiệm. Một hành động văn minh nhỏ hôm nay sẽ góp phần tạo nên một xã hội tốt đẹp hơn trong tương lai.

Câu 1.
Dấu hiệu xác định ngôi kể trong đoạn trích là người kể chuyện xưng “tôi” (“Tôi trở lại với ruộng đồng…”, “Tôi thảng thốt…”, “Tôi nhớ dì Lam…”). → Đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất.

Câu 2.
Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật “tôi” sống:

• Ruộng đồng chỉ còn “những mảnh ruộng ít ỏi”.
• Người dân từ làm nông chuyển sang “đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án”.
• Cuộc sống “bớt lam lũ và cơ cực hơn”.
• Tiếng còi xe, nhạc băng ầm ĩ thay cho lời hát ru trưa hè.
• Những ngôi nhà trong làng “đã khang trang”.
• Không khí làng quê “khác trước nhiều lắm”.

Câu 3.
Biện pháp tu từ được sử dụng là phép đối lập: “tiều tụy đi, yếu mòn đi” ↔ “can trường và bền bỉ”.

Tác dụng:

• Nhấn mạnh tác động hai mặt của thời gian và cuộc đời đối với con người.
• Khẳng định con người tuy có thể chịu nhiều đau khổ, mất mát nhưng cũng từ đó trở nên mạnh mẽ, trưởng thành hơn.
• Làm nổi bật vẻ đẹp nghị lực, sự từng trải của dì Lam sau biến cố cuộc đời.

Câu 4.
Đoạn trích được trần thuật từ điểm nhìn của nhân vật “tôi” – người trực tiếp chứng kiến và gắn bó với làng quê, gia đình và dì Lam. Điểm nhìn này tạo nên giọng kể chân thực, gần gũi, giàu cảm xúc. Qua cách quan sát và suy ngẫm của nhân vật “tôi”, những đổi thay của làng quê hiện lên vừa có niềm vui của sự phát triển, vừa gợi nỗi bâng khuâng trước sự mất đi của vẻ đẹp bình dị xưa cũ. Đồng thời, hình ảnh dì Lam cũng được khắc họa sâu sắc hơn: một người phụ nữ từng chịu nhiều tổn thương nhưng đã trở nên mạnh mẽ, bình thản. Điểm nhìn ấy góp phần thể hiện chủ đề của đoạn trích: sự đổi thay của quê hương và sức mạnh của con người trước những biến động cuộc đời.

Câu 5.
Cuộc sống ở nhiều vùng nông thôn hiện nay đang thay đổi mạnh mẽ theo hướng hiện đại hơn. Đường sá khang trang, kinh tế phát triển, đời sống người dân được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, cùng với đó là sự mai một của nhiều nét đẹp bình dị, yên ả vốn có của làng quê. Vì vậy, theo em, bên cạnh phát triển kinh tế, con người cần giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống, tình làng nghĩa xóm và không gian sống trong lành của quê hương. Chỉ khi biết cân bằng giữa phát triển và gìn giữ, nông thôn mới thực sự trở thành nơi đáng sống.