Câu 2 :

Đại lễ kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vừa qua không chỉ là cột mốc lịch sử khơi dậy niềm tự hào dân tộc thiêng liêng, mà còn là tấm gương phản chiếu rõ nét những giá trị đạo đức trong xã hội hiện đại. Bên cạnh hàng triệu hình ảnh đẹp về sự gắn kết, tri ân, chúng ta vẫn phải trăn trở trước những hành vi lệch chuẩn của một bộ phận người trẻ. Điều này đặt ra một bài toán cấp thiết về "Văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay".

Văn hóa ứng xử nơi công cộng hiểu một cách đơn giản là những lời nói, cử chỉ, hành động và thái độ của mỗi cá nhân đối với mọi người xung quanh tại không gian chung. Đó không phải là điều gì quá trừu tượng, mà hiện hữu ngay trong cách chúng ta đi đứng, giao tiếp hay sử dụng các tiện ích công cộng.

Từ trải nghiệm của một người trẻ đang sống và học tập trong bối cảnh xã hội phát triển, tôi nhận thấy bức tranh ứng xử của thế hệ mình mang hai mảng màu đối lập. Ở mảng màu sáng, đại đa số người trẻ ngày nay đều hướng tới lối sống văn minh, hiện đại. Thật dễ dàng để bắt gặp hình ảnh những bạn học sinh chủ động nhường ghế cho người già trên xe buýt, nhặt rác bỏ vào thùng sau các buổi hòa nhạc, hay kiên nhẫn xếp hàng chờ mua vé. Trên không gian số, nhiều bạn trẻ đã tận dụng công nghệ để lan tỏa những chiến dịch tử tế, tuyên truyền về lòng yêu nước và lối sống xanh. Những hành động ấy chứng minh thanh niên ngày nay hoàn toàn có đủ tri thức và ý thức để làm đẹp cho xã hội.

Tuy nhiên, mảng màu tối vẫn tồn tại và gây nhức nhối. Tại các sự kiện lớn hay các khu di tích lịch sử, không khó để thấy cảnh tượng chen lấn, xô đẩy, hay rác thải ngập ngụa sau khi đám đông giải tán. Đáng ngại hơn, văn hóa ứng xử trên mạng xã hội – một "không gian công cộng" kiểu mới – đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Nhiều bạn trẻ sẵn sàng dùng những lời lẽ thô tục, lăng mạ, "bạo lực mạng" người khác núp dưới bóng tài khoản ảo. Nguyên nhân của thực trạng này một phần do lối sống ích kỷ, xem nhẹ các giá trị cộng đồng để đề cao cái tôi cá nhân một cách mù quáng. Bên cạnh đó, sự thiếu sâu sát trong giáo dục gia đình và tác động tiêu cực từ những nội dung độc hại trên Internet cũng khiến nhận thức của một bộ phận người trẻ bị lệch lạc.

Hành vi ứng xử thiếu văn hóa không chỉ làm tổn hại đến danh dự của chính cá nhân đó, mà còn làm rạn nứt các mối quan hệ xã hội, làm giảm đi giá trị văn minh mà thế hệ đi trước đã đổ máu xương để xây dựng. Để thay đổi, giải pháp cốt lõi phải xuất phát từ ý thức tự giác của mỗi cá nhân. Người trẻ cần học cách "chậm lại" để quan sát, biết đặt lợi ích công cộng lên trên sự ích kỷ của bản thân. Đồng thời, nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ để giáo dục văn hóa ứng xử bằng những hành động thực tế, thay vì những bài học lý thuyết khô khan.

Văn hóa ứng xử chính là tấm danh thiếp của mỗi con người khi bước ra xã hội. Là thế hệ kế thừa, tuổi trẻ ngày nay cần hiểu rằng, lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc không chỉ nằm ở những lời hô khẩu hiệu, mà phải được hiện thực hóa bằng những hành vi ứng xử văn minh, lịch sự và tử tế mỗi ngày nơi công cộng.

Câu 1 :

Trong đoạn trích "Thổn thức gió đồng", diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” (Lâm) khi gặp lại dì Lam được khắc họa vô cùng tinh tế và tự nhiên qua nhiều cung bậc cảm xúc. Ban đầu, trước sự xuất hiện đột ngột của một người đàn bà mảnh khảnh, khắc khổ đứng ở sân, Lâm rơi vào trạng thái “thảng thốt” và ngỡ ngàng gọi: “Dì Lam!”. Đó là sự ngạc nhiên tột độ pha lẫn xót xa khi nhận ra người dì yêu dấu sau bao năm biệt xứ nay đã hằn sâu dấu vết của thời gian và sương gió. Ngay sau đó, tâm trạng Lâm có một chút hụt hẫng, bâng khuâng của một đứa trẻ đã lớn khi nhận ra dì không còn xoa đầu hay coi mình như cậu bé đi bắt cua ngày nào nữa. Sự xuất hiện của bé Cải – con gái dì Lam – tiếp tục khiến nhân vật “tôi” đi từ ngỡ ngàng đến thương cảm sâu sắc; nỗi buồn dâng lên khi nghe cái tên “hoa cải bên sông” gợi đầy sự lưu lạc. Tuy nhiên, Lâm đã nhanh chóng xóa tan khoảng cách bằng nụ cười ấm áp, chủ động dẫn dì ra giếng múc nước để chăm sóc cho hai mẹ con. Đặc biệt, khi chứng kiến những giọt nước mắt của mẹ và vẻ bình thản đến can trường của dì Lam, tâm trạng Lâm lắng lại thành những suy tư, chiêm nghiệm chín chắn về nghị lực sống và tình mẫu tử thiêng liêng. Qua dòng cảm xúc biến chuyển liên tục, nhân vật “tôi” không chỉ hiện lên là một người có tâm hồn nhạy cảm, giàu tình thương mà còn thể hiện sự trưởng thành sâu sắc trong nhận thức.

Câu 1. Ngôi kể trong đoạn trích trên là : Ngôi thứ nhất .

 Dấu hiệu: Trong đoạn trích, người kể chuyện xưng "tôi" (nhân vật Lâm).

Câu 2.

Các chi tiết thể hiện sự thay đổi, xáo trộn của làng quê khi bước vào thời kì phát triển kinh tế bao gồm:

 Về phương thức sinh kế: Những mảnh ruộng ít ỏi còn lại một năm hai vụ gieo cấy; người nông dân vốn chỉ biết cấy lúa, trồng rau nay chuyển sang “đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án”.

 Về đời sống vật chất: Cuộc sống “bớt lam lũ và cơ cực hơn”; nhiều ngôi nhà trong làng đã “khang trang, không khí khác trước nhiều lắm”.

 Về không gian, âm thanh sinh hoạt: Xuất hiện những âm thanh hiện đại, ồn ào phá vỡ sự yên bình xưa cũ: “tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con mỗi buổi trưa hè”.

Câu 3.

Trong hai câu “Tháng năm có thể khiến con người ta tiều tụy đi, yếu mòn đi. Nhưng tháng năm lại khiến ý chí của con người ta can trường và bền bỉ.” , tác giả sử dụng nổi bật biện pháp tu từ Đối lập / Phép đối (giữa một bên là sự suy giảm về thể xác: tiều tụy đi, yếu mòn đi và một bên là sự lớn mạnh về tinh thần: ý chí can trường, bền bỉ).

Tác dụng của phép đối lập:

 Về nội dung: Nhấn mạnh quy luật nghiệt ngã của thời gian và những giông bão cuộc đời; tuy có thể bào mòn sức lực, diện mạo bên ngoài của con người nhưng đồng thời lại là môi trường rèn luyện, giúp con người trưởng thành, tôi luyện nên một bản lĩnh kiên cường, vững vàng và sâu sắc hơn. (Cụ thể ở đây là sự kiên cường của dì Lam và người mẹ).

 Về nghệ thuật: Tạo sự cân đối, nhịp điệu hài hòa, tăng tính triết lý và sức gợi cảm cho câu văn.

Câu 4. Phân tích sự phù hợp của điểm nhìn trần thuật trong việc thể hiện chủ đề của đoạn trích.

 Điểm nhìn trần thuật: Câu chuyện được nhìn và kể qua điểm nhìn của nhân vật "tôi" (cậu bé Lâm) – một người con, người cháu trong gia đình, đồng thời là người gắn bó, chứng kiến sự đổi thay của làng quê.

 Sự phù hợp với chủ đề:

 Tạo sự chân thực, xúc động: Vì kể về người mẹ, người dì ruột thịt và ngôi làng của chính mình nên những quan sát, cảm xúc (ngỡ ngàng, thảng thốt, thương cảm, suy tư) hiện lên rất tự nhiên, chân thành, dễ chạm đến trái tim người đọc.

 Thể hiện sâu sắc chủ đề về tình mẫu tử và thân phận người phụ nữ: Qua cái nhìn bao dung và trưởng thành của người cháu/người con, vẻ đẹp của lòng vị tha, đức hy sinh của người mẹ và nghị lực sống phi thường của dì Lam (vượt qua định kiến, tìm thấy lẽ sống ở đứa con) được khắc họa một cách trọn vẹn, sâu sắc.

 Phản ánh đa chiều về sự đổi thay của làng quê: Điểm nhìn của một người trẻ chứng kiến quê hương công nghiệp hóa giúp bộc lộ rõ niềm vui trước sự khang trang, nhưng cũng đi kèm nỗi xót xa, "bất an" trước những giá trị truyền thống dần mất đi.

Câu 5 :

Trong đoạn trích "Thổn thức gió đồng", diễn biến tâm trạng của nhân vật "tôi" (Lâm) khi gặp lại dì Lam được khắc họa vô cùng tinh tế, tự nhiên qua nhiều cung bậc cảm xúc. Ban đầu, khi bất ngờ nhìn thấy người đàn bà mảnh khảnh, tàn nhang đứng trước sân, Lâm rơi vào trạng thái "thảng thốt" và ngỡ ngàng gọi "Dì Lam!". Đó là sự ngạc nhiên tột độ bởi sự xuất hiện đột ngột của người dì sau bao năm biệt xứ, đi kèm với đó là sự xót xa trước diện mạo hao gầy, nhuốm màu sương gió của dì. Ngay sau đó, tâm trạng Lâm dịch chuyển sang sự thấu hiểu và có chút hụt hẫng của một đứa trẻ đã lớn: cậu nhận ra dì không còn xoa đầu, không còn coi mình là cậu bé đi bắt cua ngày nào nữa. Sự xuất hiện của bé Cải – con gái dì Lam – tiếp tục khiến Lâm trải qua cảm giác "ngỡ ngàng", rồi chuyển sang niềm thương cảm sâu sắc. Nỗi buồn dâng lên khi nghe cái tên "hoa cải bên sông" đầy lưu lạc, nhưng Lâm đã chủ động xóa tan khoảng cách bằng nụ cười ấm áp, dẫn dì ra giếng múc nước rửa mặt cho em. Đặc biệt, khi chứng kiến giọt nước mắt hiếm hoi của mẹ và ánh mắt bình thản của dì Lam, tâm trạng Lâm lắng lại thành những suy tư, chiêm nghiệm chín chắn về quy luật cuộc đời, về nghị lực vượt qua nỗi đau và thiên chức làm mẹ thiêng liêng của người phụ nữ. Qua dòng diễn biến tâm trạng từ ngạc nhiên, xót xa đến thấu hiểu và trân trọng, nhân vật "tôi" không chỉ bộc lộ một tâm hồn nhạy cảm, giàu tình thương mà còn thể hiện sự trưởng thành trong nhận thức về tình cảm gia đình.