Câu 1:

Nhà văn Maxim Gorky cho rằng: "Văn học là nhân học". Văn chương không chỉ là tấm gương phản ánh cuộc sống mà còn là ngọn đuốc soi sáng để ta khám phá chiều sâu tâm hồn con người. Qua diễn biến tâm trạng của nhân vật Lâm khi trở về quê hương tác giả Dương Giao Linh tên thật là Vũ Thị Quỳnh Giao, là hội viên hội văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh có những sáng tác về cảm nhận, suy tư về cuộc sống, về con người và những biến động của thời cuộc... qua đó chuyển tải những triết lí nhân sinh sâu sắc đã diễn tả một tâm trạng chuỗi những nốt nhạc cảm xúc đầy tinh tế và sâu lắng. Ban đầu, bước chân về làng, Lâm không khỏi ngỡ ngàng, hụt hẫng trước sự thay đổi nhanh chóng của cảnh vật do quá trình đô thị hóa. Tiếng "thổn thức" của gió đồng như chính tiếng lòng anh, luyến tiếc những giá trị xưa cũ đang dần khuất lấp sau những khối bê tông. Tuy nhiên, tâm điểm cảm xúc của Lâm thực sự bùng nổ khi anh gặp lại dì Lam. Chứng kiến người dì từng chịu nhiều bất hạnh, tổn thương trong hôn nhân, Lâm dâng lên niềm xót xa, thương cảm sâu sắc trước những nếp nhăn thời gian và số phận chìm nổi của dì. Nhưng rồi, chính sự kiên cường của dì Lam bên bé Cải đã xoa dịu lòng anh. Nhìn cách dì mạnh mẽ bước qua giông bão để đổi lấy nụ cười của con trẻ, tâm trạng Lâm chuyển dịch từ đau xót sang khâm phục và bình yên lạ kỳ. Qua dòng nội tâm vận động từ ngỡ ngàng, xót thương đến trân trọng, tác giả không chỉ khắc họa thành công một người con gắn bó sâu sắc với quê hương, mà còn tôn vinh vẻ đẹp của tình người và bản lĩnh sống kiên cường.

Câu 2:

Nhà văn Lev Tolstoy từng nói: "Lý tưởng là ngọn đèn chỉ đường cho con người". Trong một cộng đồng văn hóa, mỗi giá trị tốt đẹp đều góp phần tạo nên ý nghĩa và giá trị của con người. Vì thế vấn đề ứng xử nơi công cộng lại càng trở thành một thước đo quan trọng cho sự văn minh của một quốc gia. Đối với thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước – văn hóa ứng xử nơi công cộng không chỉ là câu chuyện của cá nhân, mà còn là tấm gương phản chiếu diện mạo của cả một thế hệ. Nhìn vào thực tế ngày nay, chúng ta thấy một bức tranh đa sắc màu, đan xen giữa những mảng sáng đầy tự hào và cả những nốt trầm đáng suy ngẫm.

​Trước hết, cần hiểu "văn hóa ứng xử nơi công cộng" là hệ thống những chuẩn mực về hành vi, lời nói, thái độ của con người khi xuất hiện ở không gian chung như trường học, bệnh viện, công viên, hay ngay cả trên không gian mạng. Đó là sự tôn trọng luật pháp, tôn trọng mọi người xung quanh và giữ gìn các giá trị cộng đồng. ​Chúng ta không thể phủ nhận rằng, thế hệ trẻ ngày nay đang thể hiện một phong cách sống vô cùng văn minh, hiện đại và giàu lòng nhân ái. Minh chứng sống động nhất chính là bầu không khí hào hùng của dịp kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/04/1975 - 30/04/2025). Trong những ngày tháng lịch sử ấy, hàng triệu bạn trẻ đã xuống đường, tham gia các hoạt động tình nguyện, nhặt rác bảo vệ môi trường sau các đêm lễ hội, ứng xử lịch thiệp, nồng hậu với bạn bè quốc tế. Trên không gian mạng, thay vì những dòng trạng thái vô bổ, giới trẻ đã tạo nên làn sóng "nhuộm đỏ" trang cá nhân bằng cờ Tổ quốc, chia sẻ những câu chuyện lịch sử hào hùng với niềm tự hào sâu sắc. Đó là những hành vi ứng xử vô cùng đẹp đẽ, chứng minh người trẻ không hề thờ ơ với vận mệnh và cội nguồn dân tộc. ​Tuy nhiên, bên cạnh những đóa hoa thơm ấy, vẫn còn tồn tại những "con sâu làm rầu nồi canh". Tại các không gian công cộng, không khó để bắt gặp hình ảnh một vài bạn trẻ thản nhiên vứt rác ngay dưới chân mình, chen lấn xô đẩy khi xếp hàng mua vé, hay bật loa phóng đại thanh âm nơi quán cà phê yên tĩnh. Đáng sợ hơn là "văn hóa mạng" của một bộ phận người trẻ hiện nay. Đằng sau bàn phím, họ sẵn sàng dùng những lời lẽ thô tục, lăng mạ, "bạo lực mạng" đối với những người có quan điểm khác biệt. Những hành vi lệch chuẩn này, dù là vô tình hay hữu ý, cũng đã làm tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh của thanh niên Việt Nam trong kỷ nguyên mới. ​Nguyên nhân của thực trạng trên một phần xuất phát từ sự thiếu ý thức, lối sống ích kỷ, đặt "cái tôi" của bản thân lên trên lợi ích chung của cộng đồng. Mặt khác, sự bùng nổ của công nghệ thông tin cùng sự buông lỏng quản lý của gia đình, nhà trường cũng vô tình dung túng cho những thói hư tật xấu ấy phát triển. Để xây dựng một môi trường công cộng văn minh, giải pháp cốt lõi phải bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức của thế hệ trẻ. Mỗi bạn trẻ cần tự ý thức được rằng: "Mỗi hành vi nhỏ làm nên nhân cách lớn". Nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ để giáo dục kỹ năng sống, định hướng giá trị đạo đức thay vì chỉ chú trọng vào điểm số lý thuyết.

​Hành trình xây dựng văn hóa ứng xử không phải là chuyện ngày một ngày hai. Thay vì đòi hỏi thế giới phải thay đổi, mỗi chúng ta hãy tự thay đổi chính mình. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: biết nói lời "cảm ơn" và "xin lỗi", biết nhường ghế cho người già trên xe buýt, hay đơn giản là một bình luận văn minh trên mạng xã hội. Bởi lẽ, khi người trẻ ứng xử có văn hóa, xã hội sẽ bớt đi những va quẹt và tràn ngập tình yêu thương.

Câu 1:

- Dấu hiệu xác định ngôi kể trong đoạn trích là người kể chuyện xưng "tôi". Đây là ngôi kể thứ nhất, người kể trực tiếp tham gia hoặc chứng kiến câu chuyện, cho phép bộc lộ suy nghĩ, tình cảm một cách chân thực và chủ quan

Câu 2:

- Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật "tôi" sống:

+ Sự thay đổi về cảnh quan

+ Sự thay đổi về âm thanh, không khí

+ Sự thay đổi của con người

Câu 3:

- Biện pháp tu từ nhân hóa (coi "tháng năm" như một thực thể có quyền năng tác động đến con người)

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh quy luật nghiệt ngã của thời gian đối với đời người. Thời gian có thể tàn phá sức khỏe, làm con người già nua, tiều tụy đi về mặt thể xác. Nhưng đồng thời, thời gian và những thử thách của cuộc đời cũng là trường học tôi luyện, giúp con người trưởng thành hơn, hun đúc nên ý chí can trường, bản lĩnh kiên cường và bền bỉ

+ Làm cho câu văn trở nên sinh động, giàu hình ảnh và có sức gợi cảm lớn

+ Cho thấy cách nhìn của tác giả đối với tác dụng của thời gian qua sự thay đổi của vạn vật

Câu 4:

- Điểm nhìn trần thuật xuất phát từ nhân vật "tôi" – người trong cuộc, mang tính trải nghiệm sâu sắc và gắn bó máu thịt với mảnh đất quê hương

Câu 5:

- Trong thời đại công nghệ số cuộc sống ở nhiều vùng nông thôn hiện nay đang có những bước chuyển mình vô cùng mạnh mẽ nhờ quá trình hiện đại hóa và xây dựng nông thôn mới. Những con đường đất lầy lội xưa kia nay đã được bê tông hóa phẳng phiu, những ngôi nhà cao tầng khang trang mọc lên thay thế cho mái nhà tranh nghèo dột nát, và đời sống vật chất của người dân được nâng cao rõ rệt nhờ sự tiếp cận với công nghệ, máy móc. Tuy nhiên, bên cạnh diện mạo hiện đại ấy, nông thôn ngày nay cũng đang phải đối mặt với nguy cơ mai một các giá trị văn hóa truyền thống và tình làng nghĩa xóm tối lửa tắt đèn có nhau. Vì vậy, phát triển kinh tế nhưng vẫn gìn giữ được "hồn quê", cốt cách thanh bình của làng xã chính là bài toán quan trọng trong xu thế hội nhập hiện nay