Câu 1:

Có những miền quê không chỉ hiện lên qua dáng tre , cánh đồng hay con đường đất nhỏ , mà còn sống mãi trong miền kí ức và cảm xúc của con người. Thời gian có thể làm thay đổi cảnh vật , có thể khiến con người già đi sau bao nhọc nhằn của cuộc sống ,nhưng cũng chính thời gian lại khiến tình yêu quê hương trở nên sâu nặng hơn bao giờ hết. Và những điều đó đã được tác giả Dương Giao Linh khắc họa tinh tế trong truyện ngắn " Thổn thức gió đồng" qua những chuyển biến cảm xúc của nhân vật " tôi" trước sự thay đổi của quê hương và con người. Trước hết , nhân vật " tôi" mang tâm trạng bồi hồi , xúc động khi trở về và chứng kiến những thay đổi của làng quê. Những hình ảnh về cuộc sống mới , con người mới hiện lên khiến "tôi " không khỏi ngỡ ngàng. Quê hương không còn nghèo đói, lam lũ như trước mà đã trở nên bình yên, khang trang hơn. Sự thay đổi ấy gợi trong nhân vật niềm vui xen lẫn niềm tự hào bởi quê hương sau bao khó khắn đã dần chuyển mình mạnh mẽ. Không chỉ xúc động trước sự thay đổi của quê hương , nhân vật " tôi" còn mang trong mình sự cảm thông , suy tư về cuộc đời con người. Chứng kiến những nhọc nhằn mà người dân quê từng trải qua, " tôi" hiểu rằng thời gian có thể khiến con người già đi , hao mòn sức lực nhưng cũng chính thời gian và gian khó đã rèn giũa ý chí của họ trở nên mạnh mẽ , bền bỉ hơn. Từ đó , nhân vật có những chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc sống: con người chỉ thực sự trưởng thành khi đi qua thử thách. Đây cũng là biểu hiện của một tâm hồn giàu lòng trắc ẩn và biết trân trọng những giá trị bình dị của quê hương. Cuối cùng, tâm trạng của nhân vật " tôi" lắng lại trong niềm tin yêu và hi vọng. Dù cuộc sống có nhiều khó khăn ,nhân vật vẫn cảm nhận được sức sống bền bỉ của con người lao động và sự thay đổi tích cực của quê hương. Điều đó làm cho đoạn trích không chỉ giàu chất trữ tình mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Bằng việc lựa chọn ngôi kể thứ nhất cùng nghệ thuật miêu tả tâm lý tinh tế, tác giả đã khắc họa thành công diễn biến tâm trạng của nhân vật "tôi". Qua đó thể hiện tình yêu quê hương tha thiết và niềm tin vào vẻ đẹp , nghị lực của con người trong cuộc sống.

Câu 2:

Giữa những ngày cả nước hân hoan trong không khí kỉ niệm 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, người ta bắt gặp rất nhiều hình ảnh đẹp của lòng yêu nước : những lá cờ đỏ tung bay, những dòng người tự hào hướng về lịch sử dân tộc. Nhưng xen lẫn trong đó vẫn có những hành đồng đáng buồn như chen lấn , xả rác , phát ngôn thiếu chuẩn mực nơi công cộng. Những hình ảnh đối lập ấy khiến ta nhận ra rằng lòng yêu nước không chỉ nằm ở cảm xúc mà còn thể hiện qua văn hóa ứng xử hàng ngày. Bởi vậy, vấn đề văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ hiện nay cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc và sâu sắc hơn.

Để làm rõ vấn đề , ta cần hiểu văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người giao tiếp , hành động và cư xử với những người xung quanh tại các không gian chung như trường học, bệnh viện, bến xe , công viên hay trên mạng xã hội. Đó không chỉ là việc nói năng lịch sự mà còn thể hiện ở ý thức tôn trọng cộng đồng, tuân thủ quy định chung và biết đặt mình vào cảm xúc của người khác. Một người trẻ có văn hóa ứng xử đẹp là người biết giữ trật tự nơi đông người, không xả rác bừa bãi, biết giúp đỡ người gặp khó khăn và cư xử văn minh trong mọi hoàn cảnh.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng thể hiện trình độ nhận thức và nhân cách của mỗi con người. Cách cư xử chính là tấm gương phản chiếu giáo dục gia đình và ý thức cá nhân. Một bạn trẻ biết nhường ghế cho người già trên xe buýt , biết xếp hàng khi mua đồ hay nói lời xin lỗi khi làm phiền người khác sẽ luôn tạo được thiện cảm và sự tôn trọng từ mọi người. Trong đại dịch Covid-19 , rất nhiều bạn trẻ đã tình nguyện tham gia hỗ trợ cộng đồng: phát khẩu trang miễn phí, đi chợ giúp người dân, vận chuyển lương thực đến các khu phong tỏa. Những hành động ấy không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm mà còn cho thấy vẻ đẹp văn hóa trong cách ứng xử của thế hệ trẻ Việt Nam. Ngược lại , những hành vi như chen lấn , nói tục, gây ồn ào nơi công cộng hay vô tư xả rác không chỉ làm xấu hình ảnh cá nhân mà còn cho thấy sự thiếu ý thức , thiếu trách nhiệm với cộng đồng.

Văn hóa ứng xử còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh và giàu tính nhân văn. Một cộng đồng chỉ thực sự phát triển khi con người biết tôn trọng lẫn nhau. Những hành động đẹp dù nhỏ bé cũng có khả năng lan tỏa năng lượng tích cực mạnh mẽ. Hình ảnh các bạn trẻ hỗ trợ người dân miền Trung trong mùa mưa lũ, những nhóm sinh viên tình nguyện dọn rác sau các lễ hội hay những thanh niên giúp đỡ khách du lịch nước ngoài từng khiến nhiều người cảm thấy ấm lòng và thêm tin tưởng vào thế hệ trẻ Việt Nam. Đặc biệt , trong vụ cháy chung cư mini ở Hà Nội năm 2023 , nhiều bạn trẻ không ngại nguy hiểm để hỗ trợ cứu người, tiếp tế đồ dùng và kêu gọi quyên góp cho các nạn nhân. Chính những điều bình dị ấy đã góp phần làm đẹp hình ảnh đất nước trong mắt bạn bè quốc tế. Văn hóa ứng xử vì thế không chỉ là chuyện riêng của mỗi cá nhân mà còn liên quan đến danh dự và diện mạo của cả dân tộc.

Tuy nhiên, bên cạnh những hành vi đẹp vẫn còn tồn tại nhiều biểu hiện đáng buồn trong cách ứng xử của một bộ phận giới trẻ hiện nay. Không khó để bắt gặp cảnh chen lấn khi tham gia sự kiện đông người, nói tục trên mạng xã hội, quay phim người gặp nạn để câu lượt xem hay vô tư làm phiền người khác nơi công cộng. Trong một số lễ hội hoặc concert gần đây ,đã xuất hiện tình trạng xả rác tràn lan sau chương trình, trèo rào chen lấn gây mất trật tự hay có những phát ngôn công kích người khác trên mạng xã hội. Thậm chí nhiều bạn trẻ sẵn sàng quay clip phản cảm để nổi tiếng bất chấp đạo đức và chuẩn mực xã hội. Những hành vi ấy cho thấy sự xuống cấp về ý thức văn hóa của một số người trẻ.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là sự thiếu quan tâm trong giáo dục đạo đức và kĩ năng sống của gia đình. Nhiều bậc phụ huynh chú trọng điểm số nhưng lại chưa thực sự dạy con cách ứng xử với cộng đồng. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội khiến một số bạn trẻ bị cuốn theo lối sống thích thể hiện bản thân, bất chấp chuẩn mực để thu hút sự chú ý. Ngoài ra , một bộ phân thanh niên còn có tâm lí ích kỉ , thiếu ý thức trách nhiệm và chưa hiểu được giá trị của sự văn minh trong đời sống cộng đồng.

Để xây dựng văn hóa ứng xử đẹp nơi cộng đồng, cần có sự chung tay từ gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Gia đình cần dạy con từ nhưng điều nhỏ nhất như lời cảm ơn, xin lỗi hay ý thức giữ gìn môi trường chung. Nhà trường cần tăng cường giáo dục đạo đức , tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm để học sinh hiểu hơn về trách nhiệm cộng đồng. Bản thân mỗi người trẻ cũng cần tự ý thức rèn luyện cách ứng xử văn minh, biết kiểm soát lời nói và hành động của mình, đồng thời dũng cảm lên án những hành vi thiếu văn hóa. Khi mỗi cá nhân đều biết sống đẹp, xã hội chắc chắn sẽ trở nên tốt đẹp hơn.

Là một học sinh, em hiểu rằng văn hóa ứng xử nơi công cộng không phải điều gì quá lớn lao mà bắt đầu từ những hành động rất nhỏ trong cuộc sống. Em sẽ cố gắng cư xử lịch sự với mọi người , giữ gìn vệ sinh nơi công cộng , biết lắng nghe và tôn trọng người khác. Em tin rằng một thế hệ trẻ văn minh , tử tế sẽ góp phần xây dựng một đất nước không giàu mạnh mà còn giàu lòng nhân ái.

Con người có thể gây ấn tượng bằng ngoại hình hay tri thức , nhưng điều khiến người khác nhớ lâu nhất lại chính là cách ứng xử. Một lời nói đẹp có thể sưởi ấm lòng người, một hành động văn minh có thể làm nên vẻ đẹp của cả xã hội. Vì thế, tuổi trẻ không chỉ cần sống nhiệt huyết mà còn phải sống có văn hóa, có trách nhiệm với cộng đồng để góp phần xây dựng một xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.

Câu 1:

- Đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất.

- Dấu hiệu xác định ngôi kể trong đoạn trích là người kể xưng " tôi"( " tôi ngẩng đầu lên..." , " tôi không hỏi..."). Người kể trực tiếp tham gia vào câu chuyện, kể lại những điều mình chứng kiến ,cảm nhận và trải qua.

Câu 2:

- Những chi tiết cho thay sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật " tôi" sống :

+ Người dân không còn chỉ sống bằng nghề nông như cấy lúa , trồng rau , mà giờ đã đi làm thợ xây, làm thuê cho dự án.

+ Cuộc sống bớt lam lũ , cực nhọc hơn trước.

+ Những ngôi nhà trong làng khang trang hơn.

Câu 3:

-Trong câu văn tác giả sử dụng phép đối lập " tiều tụy, yếu mòn "- " can trường , bền bỉ".

- Tác dụng:

+ Tác giả muốn nhấn mạnh sự tác động khắc nghiệt của thời gian và cuộc sống đối với con người. Đồng thời khẳng định chính những thử thách ấy lại tôi luyện ý chí , nghị lực của con người trở nên mạnh mẽ hơn.

+ Sử dụng phép đối lập giúp câu văn có sự đăng đối , nhịp nhàng ; tăng tính biểu cảm và giàu sức thuyết phục.

+ Qua đó ,tác giả thể hiện niềm tin vào sức mạnh tinh thần của con người : càng trải qua gian nan , con người càng trở nên mạnh mẽ và trường thành hơn.

Câu 4:

_ Điểm nhìn trần thuật của đoạn trích được đặt vào nhân vật "tôi". Việc lựa chọn điểm nhìn trần thuật là phù hợp với chủ đề đoạn trích vì:

+ Qua cái nhìn của nhân vật " tôi" , sự thay đỏi của làng quê cùng cuộc sống của người nông dân hiện lên chân thực , gần gũi và giàu cảm xúc.

+ Điểm nhìn này còn giúp tác giả bộc lộ sâu sắc những suy tư, chiêm nghiệm về thời gian, cuộc sống và vẻ đẹp bền bỉ của con người trước khó khăn.

+ Từ đó, chủ đề : ca ngợi sức sống , nghị lực của người dân quê trong dòng chảy của thời gian được thể hiện rõ nét và thấm thía hơn.

Câu 5:

Cuộc sống của người nông dân hiện nay đang có nhiều thay đổi tích cực . Nhờ sự phát triển của xã hội và khoa học kĩ thuật, đời sống vật chất của người nông dân ngày càng được nâng cao , nhiều vùng quê trở nên khang trang, hiện đại hơn. Người nông dân không chỉ gắn bó với ruộng đồng mà còn biết áp dụng công nghệ , phát triển kinh tế theo hướng mới để cải thiện thu nhập. Tuy nhiên , bên cạnh đó vẫn còn nhiều khó khắn như thiên tai, giá cả bấp bênh hay tình trạng người trẻ rời quê lên thành phố. Vì vậy, cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp để người nông dân ổn định cuộc sống và tiếp tục góp phần phát triển quê hương , đất nước.