Câu 1

Trong đoạn trích “Thổn thức gió đồng”, tâm trạng của nhân vật “tôi” có nhiều chuyển biến tinh tế và giàu cảm xúc. Ban đầu, “tôi” mang nỗi bâng khuâng, trăn trở khi chứng kiến quê hương đổi thay: cuộc sống hiện đại hơn nhưng sự bình yên xưa dần mất đi. Khi dì Lam trở về, “tôi” vô cùng bất ngờ, thảng thốt sau bao năm xa cách. Từ sự ngỡ ngàng ấy, nhân vật chuyển sang xúc động và yêu thương khi nhìn thấy dì Lam cùng đứa con gái nhỏ. “Tôi” không hỏi về quá khứ bởi hiểu rằng sau những đau khổ, dì đã tìm được niềm vui và sự bình yên cho riêng mình. Chứng kiến cuộc gặp gỡ giữa mẹ và dì Lam, nhân vật “tôi” càng thêm xúc động trước tình thân gia đình sâu nặng. Đồng thời, “tôi” cũng có những suy ngẫm sâu sắc về cuộc đời: thời gian có thể làm con người tiều tụy nhưng cũng giúp họ mạnh mẽ và bản lĩnh hơn. Qua diễn biến tâm trạng ấy, nhân vật “tôi” hiện lên là một người giàu tình cảm, biết yêu thương, cảm thông và trân trọng những giá trị bình dị của gia đình, quê hương.

Câu 2 :

Trong những ngày cả nước hướng về lễ kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nhiều hình ảnh đẹp về lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc đã được lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn xuất hiện một số hành vi ứng xử thiếu văn hóa nơi công cộng của một bộ phận giới trẻ như chen lấn, xả rác, nói tục, đùa cợt phản cảm hay đăng tải những nội dung thiếu tôn trọng trên mạng xã hội. Điều ấy đặt ra vấn đề đáng suy nghĩ về văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người giao tiếp, hành động và thể hiện thái độ của mình ở những không gian chung như trường học, bệnh viện, công viên, khu di tích hay trên mạng xã hội. Đó không chỉ là việc nói lời hay, cư xử lịch sự mà còn là ý thức tôn trọng cộng đồng, giữ gìn hình ảnh cá nhân và góp phần xây dựng xã hội văn minh.

Hiện nay, nhiều bạn trẻ có lối sống tích cực và ứng xử đẹp. Trong các dịp lễ lớn, không ít bạn đã tự giác nhặt rác sau khi tham gia sự kiện, xếp hàng văn minh, mặc áo cờ đỏ sao vàng để thể hiện lòng yêu nước một cách ý nghĩa. Nhiều bạn còn sử dụng mạng xã hội để lan tỏa năng lượng tích cực, chia sẻ những câu chuyện truyền cảm hứng về lịch sử dân tộc. Những hành động ấy cho thấy giới trẻ hôm nay không thờ ơ với cộng đồng mà đang góp phần tạo nên hình ảnh một thế hệ năng động, có trách nhiệm.

Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận thanh thiếu niên ứng xử thiếu văn hóa nơi công cộng. Có người chen lấn để chụp ảnh, vứt rác bừa bãi sau các sự kiện, nói chuyện ồn ào ở nơi trang nghiêm hay phát ngôn thiếu suy nghĩ trên mạng xã hội. Một số bạn còn coi những hành vi phản cảm là cách để gây chú ý. Những biểu hiện ấy tuy nhỏ nhưng làm xấu đi hình ảnh của giới trẻ và ảnh hưởng đến trật tự, văn minh xã hội.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết là do ý thức cá nhân còn hạn chế, chưa hiểu được giá trị của sự tôn trọng và trách nhiệm cộng đồng. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội khiến nhiều người chạy theo lượt xem, lượt thích mà quên đi chuẩn mực ứng xử. Ngoài ra, việc giáo dục văn hóa ứng xử trong gia đình và nhà trường đôi khi chưa thực sự được chú trọng.

Theo em, để xây dựng văn hóa ứng xử đẹp nơi công cộng, mỗi bạn trẻ cần bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất: nói lời lịch sự, xếp hàng đúng quy định, không xả rác, biết xin lỗi và cảm ơn đúng lúc. Đồng thời, cần có thái độ nghiêm túc khi tham gia các hoạt động cộng đồng và biết chọn lọc nội dung khi sử dụng mạng xã hội. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục cho học sinh ý thức sống văn minh, biết tôn trọng người khác và tự chịu trách nhiệm với hành vi của mình.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng chính là tấm gương phản chiếu nhân cách của mỗi con người. Một hành động đẹp dù nhỏ cũng có thể lan tỏa giá trị tích cực đến cộng đồng. Là thế hệ trẻ của đất nước, chúng ta không chỉ cần học tập tốt mà còn phải biết cư xử văn minh để góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp, giàu lòng nhân ái và đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Câu 1.
Dấu hiệu xác định ngôi kể: đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất , người kể xưng “tôi”. Ví dụ: “Tôi trở lại với ruộng đồng…”, “Tôi thảng thốt”, “Tôi nhớ dì Lam…”.

Câu 2.
Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật “tôi” sống:

• Người dân từ làm nông chuyển sang “đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án”.
• “Cuộc sống bớt lam lũ và cơ cực hơn”.
• “Tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con mỗi buổi trưa hè”.
• “Những ngôi nhà trong làng đã khang trang”.
• Không khí làng quê “khác trước nhiều lắm”.

Câu 3.
Biện pháp tu từ được sử dụng là điệp ngữ (“tháng năm”, “khiến con người ta”) kết hợp với phép đối lập (“tiều tụy đi, yếu mòn đi” >< “can trường và bền bỉ”).

Tác dụng:

• Nhấn mạnh tác động hai mặt của thời gian đối với con người.
• Thời gian có thể làm con người hao mòn về thể xác nhưng cũng tôi luyện ý chí, giúp con người mạnh mẽ và kiên cường hơn sau đau thương.
• Qua đó làm nổi bật vẻ đẹp nghị lực, sức sống và sự trưởng thành của dì Lam.

Câu 4.
Đoạn trích được kể từ điểm nhìn của nhân vật “tôi” – người cháu gần gũi với dì Lam và gắn bó sâu nặng với quê hương. Điểm nhìn này phù hợp vì:

• Giúp câu chuyện trở nên chân thực, giàu cảm xúc và tự nhiên.
• Người kể có điều kiện quan sát sự đổi thay của làng quê cũng như những biến chuyển trong cuộc đời dì Lam.
• Qua cảm nhận, suy nghĩ của “tôi”, vẻ đẹp của dì Lam hiện lên rõ nét: giàu nghị lực, từng trải nhưng vẫn giữ được sự bình thản, an yên.
• Đồng thời thể hiện chủ đề của đoạn trích: sự đổi thay của quê hương và sức mạnh của con người khi vượt qua đau thương để hướng tới cuộc sống bình yên.

Câu 5.
Cuộc sống ở nhiều vùng nông thôn hiện nay đang đổi thay mạnh mẽ theo hướng hiện đại hơn. Người dân có thêm nhiều cơ hội việc làm, đời sống vật chất được nâng cao, nhà cửa khang trang hơn trước. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển ấy, nhiều nét đẹp bình dị của làng quê cũng dần mai một như không gian yên bình hay tình cảm gắn bó thân thuộc. Vì vậy, theo em, phát triển kinh tế là cần thiết nhưng cần đi đôi với việc giữ gìn bản sắc văn hóa và những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương.