Câu 1:

Trong đoạn trích, tâm trạng của nhân vật “tôi” có nhiều chuyển biến sâu sắc khi gặp lại dì Lam. Ban đầulà cảm giác bồi hồi, xúc động khi trở về quê hương sau nhiều đổi thay. Nhân vật “tôi” vừa vui vừa chạnh lòng trước sự đổi khác của làng quê và cuộc sống của con người nơi đây. Khi gặp lại dì Lam, “tôi” vô cùng bất ngờ, thảng thốt. Hình ảnh người phụ nữ từng chịu nhiều đau khổ nay xuất hiện với đôi mắt bình thản khiến nhân vật “tôi” xúc động mạnh. “Tôi” cảm nhận được ở dì Lam sự từng trải, nhẫn nại và sức sống bền bỉ sau những năm tháng đầy mất mát. Đặc biệt, khi chứng kiến mẹ khóc vì dì Lam trở về, nhân vật “tôi” càng thấm thía giá trị của tình thân và sự đoàn tụ. Từ đó, “tôi” suy ngẫm sâu sắc về con người: thời gian và đau thương có thể làm con người tổn thương nhưng cũng khiến họ mạnh mẽ và trưởng thành hơn. Qua diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi”, tác giả thể hiện niềm tin vào sức mạnh của tình yêu thương và khả năng vượt lên nghịch cảnh của con người.
Câu 2:
Trong cuộc sống hiện đại, văn hóa ứng xử nơi công cộng là một trong những thước đo phản ánh ý thức và nhân cách của con người. Tuy nhiên, bên cạnh nhiều hình ảnh đẹp, vẫn còn không ít bạn trẻ có những hành vi ứng xử thiếu văn minh ở nơi công cộng. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người giao tiếp, hành động, cư xử phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội tại những nơi đông người như trường học, bệnh viện, công viên, đường phố hay các khu du lịch. Một người có văn hóa ứng xử là người biết tôn trọng người khác, cư xử lịch sự, đúng mực và có ý thức giữ gìn môi trường chung.Hiện nay, nhiều bạn trẻ có cách ứng xử rất đáng biểu dương. Họ biết xếp hàng nơi công cộng, nhường ghế cho người già và trẻ nhỏ, nói lời cảm ơn – xin lỗi đúng lúc, tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện và bảo vệ môi trường. Những hành động ấy góp phần lan tỏa lối sống đẹp trong xã hội.Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận giới trẻ có hành vi thiếu văn hóa như nói tục, gây ồn ào ở nơi công cộng, xả rác bừa bãi, chen lấn khi xếp hàng hay sử dụng mạng xã hội để xúc phạm người khác. Đặc biệt, trong các dịp lễ lớn, có những người vì muốn chụp ảnh hay thể hiện bản thân mà cư xử phản cảm, làm ảnh hưởng đến hình ảnh cộng đồng. Những hành vi ấy không chỉ thể hiện sự thiếu ý thức mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội.Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này. Trước hết là do một số bạn trẻ thiếu ý thức tự giác và chưa nhận thức được tầm quan trọng của văn hóa ứng xử. Bên cạnh đó, sự giáo dục từ gia đình và nhà trường đôi khi còn chưa đầy đủ. Ngoài ra, ảnh hưởng từ mạng xã hội và lối sống chạy theo cá nhân cũng khiến nhiều người thờ ơ với các chuẩn mực chung.Văn hóa ứng xử nơi công cộng có ý nghĩa rất quan trọng. Nó góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, tạo thiện cảm giữa con người với con người và nâng cao hình ảnh của đất nước trong mắt bạn bè quốc tế. Một xã hội văn minh không chỉ phát triển về kinh tế mà còn phải đẹp trong cách ứng xử.Để nâng cao văn hóa ứng xử của giới trẻ hiện nay, cần có sự chung tay của gia đình, nhà trường và xã hội. Gia đình cần dạy con em lễ phép, biết tôn trọng người khác từ nhỏ. Nhà trường cần tăng cường giáo dục đạo đức và kỹ năng sống. Bản thân mỗi người trẻ cũng phải tự rèn luyện ý thức, biết sống có trách nhiệm với cộng đồng. Là học sinh,em nhận thấy mình cần cư xử lịch sự, biết giúp đỡ mọi người, không xả rác nơi công cộng và luôn có ý thức giữ gìn hình ảnh đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam. Văn hoá ứng xử tuy xuất phát từ những hành động nhỏ nhưng lại góp phần tạo nên giá trị lớn cho xã hội.

Câu 1.

Dấu hiệu xác định ngôi kể trong đoạn trích:

* Đoạn trích được kể ở ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi”.

* Các từ ngữ thể hiện rõ: “Tôi trở lại với ruộng đồng…”, “Tôi ngẩng đầu lên…”, “Tôi thảng thốt…”.

Câu 2.

Những chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật “tôi” sống:

* Người dân không chỉ làm ruộng mà còn “đi làm thợ xây và làm thuê”.

* Cuộc sống “bớt lam lũ và cơ cực hơn”.

* Tiếng “còi xe và nhạc băng ầm ĩ” thay cho lời hát ru xưa.

* Những ngôi nhà trong làng “đã khang trang”.

* Không khí làng quê đổi khác nhiều so với trước đây.

Câu 3.

Biện pháp tu từ được sử dụng: phép đối lập giữa:

* “tiêu tụy đi, yếu mòn đi”

và

* “can trường và bền bỉ”.

Tác dụng:

* Nhấn mạnh sự khắc nghiệt của thời gian và cuộc đời đối với con người.

* Đồng thời làm nổi bật sức mạnh ý chí, khả năng vượt lên đau khổ của con người sau những biến cố.

* Thể hiện suy ngẫm sâu sắc của tác giả về cuộc sống và con người.

Câu 4.

Điểm nhìn trần thuật trong đoạn trích là điểm nhìn của nhân vật “tôi” – người trực tiếp chứng kiến và trải qua câu chuyện.

Điểm nhìn này phù hợp vì:

* Giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi và giàu cảm xúc.

* Thể hiện rõ những đổi thay của quê hương và số phận con người qua cảm nhận cá nhân.

* Làm nổi bật tình cảm yêu thương, cảm thông của nhân vật “tôi” với dì Lam và mẹ.

* Góp phần thể hiện chủ đề: con người dù trải qua đau thương vẫn có thể mạnh mẽ vượt lên để hướng tới sự bình yên, hạnh phúc.

Câu 5.

Cuộc sống ở nhiều vùng nông thôn hiện nay đang có nhiều đổi thay tích cực giống như quê hương của nhân vật “tôi”. Đường sá được xây dựng khang trang, nhà cửa hiện đại hơn, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng cải thiện. Nhiều người không chỉ làm nông mà còn phát triển thêm các nghề khác để tăng thu nhập. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển ấy, một số nét đẹp truyền thống của làng quê cũng dần mai một. Vì vậy, mỗi người cần có ý thức giữ gìn những giá trị văn hóa tốt đẹp của quê hương, đồng thời góp phần xây dựng nông thôn ngày càng văn minh, giàu đẹp.