Câu1:

Trong đoạn trích, nhân vật "tôi" (Lâm) đã trải qua một hành trình tâm trạng tinh tế, chuyển biến từ những trăn trở thời cuộc đến niềm xúc động sâu sắc trước tình cảm gia đình. Ban đầu, đi giữa ngôi làng đang đô thị hóa, Lâm cảm thấy bất an, lạc lõng khi tiếng còi xe xô bồ đã dập tắt những lời ru bình yên, để rồi khi về nhà, anh lại trào dâng niềm thương xót trước đôi bàn tay gầy rặt mùi rơm rạ của người mẹ tần tảo. Thế nhưng, dòng suy tư ấy lập tức bị phá vỡ, chuyển sang trạng thái thảng thốt, ngỡ ngàng trước sự xuất hiện đột ngột của dì Lam sau bao năm biệt xứ. Vượt qua những ngơ ngác ban đầu, cái nhìn của Lâm nhanh chóng lấp đầy bởi sự thấu hiểu và tôn trọng; anh tinh tế chọn cách im lặng, không khơi gợi lại quá khứ đau buồn khi nhận ra sự an yên, hạnh phúc của dì bên đứa con nhỏ. Cao trào tâm trạng của Lâm được đẩy lên khi chứng kiến người mẹ vốn can trường của mình bỗng buông quang gánh và bật khóc. Từ chỗ ngạc nhiên, bối rối ("Sao mẹ khóc?"), Lâm đã nhanh chóng chạm đến sự thấu suốt đầy ấm áp: anh hiểu rằng đó là giọt nước mắt của tình thân bao dung, xóa nhòa mọi định kiến. Sự chuyển biến tâm trạng từ xót xa, ngỡ ngàng đến thấu cảm trọn vẹn đã khắc họa thành công một nhân vật "tôi" chín chắn, giàu tình thương và có cái nhìn sâu sắc về cuộc đời.

Câu 2:

Năm 2025 vừa qua, cả nước ta đã sống trong những khoảnh khắc vô cùng thiêng liêng và hào hùng của lễ kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/04/1975 - 30/04/2025). Trong không khí lịch sử ấy, lòng tự hào dân tộc của thế hệ trẻ như được đánh thức mạnh mẽ hơn bao giờ hết qua những hành động đẹp, từ việc xếp hàng ngay ngắn dưới nắng để vào lăng viếng Bác đến những giọt nước mắt xúc động tại các nghĩa trang liệt sĩ. Thế nhưng, bên cạnh những nốt nhạc trầm hùng, xã hội vẫn phải chứng kiến những thanh âm lạc điệu từ hành vi ứng xử thiếu văn hóa của một bộ phận người trẻ nơi công cộng. Thực trạng này đặt ra một dấu hỏi lớn và nhức nhối về văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng được hiểu là những chuẩn mực đạo đức, hành vi, cách giao tiếp và ứng xử của cá nhân đối với mọi người xung quanh tại các không gian chung như công viên, đường phố, di tích lịch sử hay ngay cả trên mạng xã hội. Đối với thế hệ trẻ — những người được kỳ vọng là chủ nhân tương lai, sở hữu tri thức và sự tiếp cận văn minh hiện đại, lối ứng xử này chính là tấm gương phản chiếu rõ nét nhất nhân cách và trình độ nhận thức của họ.Từ trải nghiệm của bản thân trong những dịp lễ lớn, tôi đã có cơ hội chứng kiến hai mặt đối lập của bức tranh ứng xử này. Thật trân quý biết bao hình ảnh những chiếc áo xanh tình nguyện nán lại nhặt rác sau các buổi lễ, hay những bạn trẻ chủ động nhường chỗ, giúp đỡ cụ già, em nhỏ giữa biển người đông đúc. Đó là biểu hiện của một thế hệ trẻ văn minh, biết sống vì cộng đồng. Tuy nhiên, tôi cũng không khỏi chạnh lòng khi bắt gặp những hình ảnh xù xì, ích kỷ: một vài nhóm bạn trẻ chen lấn, xô đẩy nhau để giành vị trí "check-in" đẹp, thản nhiên dẫm đạp lên cỏ tại các khu quảng trường. Đáng buồn hơn, ngay trong không gian tĩnh mịch của bảo tàng — nơi trang nghiêm lưu giữ xương máu của cha anh, vẫn có những tiếng cười đùa cợt nhả, những dáng đứng tạo dáng phản cảm chỉ để phục vụ cho vài "lượt tương tác" ảo trên mạng xã hội.Nguyên nhân của những hành vi lệch chuẩn này, trước hết xuất phát từ sự lên ngôi của lối sống ích kỷ, thói sính hình thức và căn bệnh "sống ảo" của một bộ phận thanh thiếu niên. Họ quá chú trọng vào việc thể hiện cái tôi cá nhân, thỏa mãn nhu cầu trước mắt mà quên đi ý thức tôn trọng cộng đồng và tính tôn nghiêm của hoàn cảnh. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt các bài học thực hành về kỹ năng sống từ phía nhà trường, sự buông lỏng trong quản lý của gia đình cũng là những dung môi khiến lối ứng xử thiếu văn hóa có đất dung thân. Hậu quả của vấn đề này không hề nhỏ. Nó không chỉ làm xấu đi hình ảnh của chính người trẻ trong mắt xã hội mà còn làm tổn hại đến những giá trị văn hóa, lịch sử thiêng liêng mà thế hệ đi trước đã phải đánh đổi bằng cả thanh xuân và máu xương để gìn giữ.Để xây dựng một môi trường công cộng văn minh, thay đổi phải bắt đầu từ gốc rễ nhận thức của mỗi cá nhân. Bản thân mỗi người trẻ cần hiểu rằng: giá trị của bản thân không thể hiện qua những bức ảnh hào nhoáng trên mạng xã hội, mà nó được định vị bằng sự tử tế, ý thức tự giác và văn hóa xếp hàng nơi công cộng. Song song đó, nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ hơn để giáo dục con em từ những hành vi nhỏ nhất, đồng thời xã hội cần có những chế tài xử phạt nghiêm khắc hơn đối với các hành vi bôi bẩn, phá hoại cảnh quan chung.

Cuộc sống bình yên, tự do mà chúng ta đang thừa hưởng hôm nay là di sản quý giá của hơn nửa thế kỷ hòa bình, thống nhất. Là một người trẻ, tôi tự nhủ bản thân phải luôn ý thức được mỗi hành động, lời nói của mình khi bước ra xã hội. Hãy để văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ ngày nay trở thành cầu nối tiếp nối truyền thống văn hiến của dân tộc, để chúng ta luôn có thể tự hào ngẩng cao đầu: Tôi là người Việt Nam trẻ tuổi, năng động và văn minh.

Câu 1:

Dấu hiệu xác định ngôi kể

Dấu hiệu để xác định ngôi kể trong đoạn trích là:

• Ngôi kể: Truyện được kể theo ngôi thứ nhất.

• Dấu hiệu: Người kể chuyện tự xưng là "Tôi" (nhân vật Lâm), trực tiếp xuất hiện để kể lại câu chuyện, bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc của mình và chứng kiến các sự việc diễn ra xung quanh.

Câu 2:

Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê

Những chi tiết tái hiện sự thay đổi, chuyển dịch của làng quê nơi nhân vật "tôi" sống bao gồm:

• Về diện mạo, không gian: "những mái ruộng ít ỏi còn lại", "tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con mỗi buổi trưa hè", "những ngôi nhà trong làng đã khang trang, không khí khác trước nhiều lắm".

• Về con người và lối sống: "Người làng tôi từ những người nông dân chỉ biết cấy lúa và trồng rau giờ đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án", "Cuộc sống bớt lam lũ và cơ cực hơn".

Câu 3:

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ

Trong hai câu văn, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nổi bật là Phép đối (đối lập) kết hợp với Điệp ngữ ("Tháng năm").

• Biểu hiện của phép đối: Đối lập giữa tác động tiêu cực của thời gian (tiều tụy đi, yếu mòn đi về mặt thể xác/sức khỏe) với tác động tích cực (can trường và bền bỉ về mặt ý chí/tinh thần).

Tác dụng:

• Về mặt nghệ thuật: Tạo cho câu văn nhịp điệu hài hòa, cân đối; tăng tính triết lý, sâu sắc cho lời văn.

• Về mặt nội dung: Nhấn mạnh sự trưởng thành, kiên cường của con người (đặc biệt là người phụ nữ như dì Lam) sau khi trải qua những giông bão, mất mát của cuộc đời. Thời gian có thể bào mòn thể chất nhưng lại là chất xúc tác rèn luyện nên một tâm thế bình thản, một bản lĩnh vững vàng trước nghịch cảnh.

Câu 4:

Phân tích sự phù hợp của điểm nhìn trần thuật

Truyện sử dụng điểm nhìn của nhân vật "tôi" (Lâm) – một người con của ngôi làng, một người cháu trong gia đình, vừa là người trong cuộc vừa có khoảng cách thế hệ để quan sát. Sự phù hợp này thể hiện qua:

• Tạo tính chân thực, khách quan và giàu cảm xúc: Qua đôi mắt của một chàng trai trẻ đang trưởng thành, những thay đổi của làng quê và sự trở về của dì Lam hiện lên một cách tự nhiên, không áp đặt. Cảm xúc xót xa cho mẹ hay sự thấu hiểu cho dì Lam trở nên sâu sắc, chạm đến trái tim người đọc hơn.

• Làm nổi bật chủ đề:

• Sự thay đổi của làng quê: Điểm nhìn của Lâm bắt trọn sự tương phản giữa cái xô bồ, náo nhiệt bên ngoài với góc lặng yên ả, nếp sống cũ trong ngôi nhà mình (hình ảnh người mẹ tết chổi rơm). Từ đó làm bật lên nỗi băn khoăn về sự rạn nứt hay mất đi các giá trị truyền thống.

• Vẻ đẹp của tình mẫu tử và bản lĩnh người phụ nữ: Lâm quan sát từ cái nắm tay, giọt nước mắt của mẹ đến ánh mắt bình thản của dì Lam. Điểm nhìn này giúp bóc tách từng lớp tâm lý, khẳng định chủ đề: sự bao dung của tình thân và sức sống mãnh liệt, khát vọng hạnh phúc của người phụ nữ vượt lên trên những định kiến khắt khe của xã hội.

Câu 5:

Suy nghĩ về sự thay đổi của nông thôn hiện nay :

Sự thay đổi của các vùng nông thôn hiện nay là một xu thế tất yếu của quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Một mặt, sự chuyển dịch này mang lại diện mạo mới khang trang, giúp nâng cao chất lượng đời sống vật chất và giảm bớt sự lam lũ cho người nông dân. Tuy nhiên, mặt trái của nó là nguy cơ làm mai một đi những nét đẹp văn hóa truyền thống, cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ và sự bình yên trong tâm hồn con người. Vì vậy, phát triển kinh tế cần phải đi đôi với việc gìn giữ bản sắc văn hóa làng quê, để nông thôn đổi mới nhưng không "đổi mất" đi những giá trị cốt lõi làm nên cội nguồn