CÂU 1

Trong đoạn trích "Thốn thức gió đồng" của Dương Giao Linh, diễn biến tâm trạng của nhân vật "tôi" khi gặp lại dì Lam được khắc họa vô cùng tinh tế, bộc lộ một tâm hồn nhạy cảm và giàu tình thương. Trở lại quê hương giữa những đổi thay xô bồ, "tôi" đột ngột rơi vào trạng thái "thảng thốt" khi nhận ra dì Lam sau bao năm biệt xứ. Sự ngỡ ngàng nhanh chóng nhường chỗ cho niềm xót xa khi đối diện với người đàn bà "mảnh khảnh", "má nhô cao lưa thưa đốm tàn nhang", và lòng đầy ngậm ngùi lúc nhìn đứa bé mặc áo hoa đỏ – kết quả của một chuyến đi đầy dông bão. Đỉnh điểm của mạch cảm xúc là sự xúc động nghẹn ngào khi "tôi" chứng kiến những giọt nước mắt của mẹ – người phụ nữ vốn cả đời cam chịu nay lại khóc trước sự trở về của em gái. Trải qua những phút giây xao động ấy, tâm trạng "tôi" dần lắng lại, chuyển sang sự thấu hiểu sâu sắc và bình tâm lạ kì. Nhìn đôi mắt trong veo, thần thái an yên của dì Lam bên ngọn đèn chong, "tôi" nhận ra thời gian tuy tàn phá thể xác nhưng lại tôi luyện nên một ý chí can trường. Sự bình yên trong tâm hồn "tôi" ở cuối đoạn trích chính là sự đồng điệu, tin tưởng vào cái "tâm đã an" của dì, khép lại một chỉnh thể cảm xúc trọn vẹn, ấm áp tình thân.

Câu 2:

Mỗi dịp kỷ niệm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/04/1975 - 30/04/2025), cả dân tộc lại cùng nhau nhìn lại một chặng đường lịch sử đầy tự hào. Bên cạnh những hình ảnh đẹp đẽ về lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc được lan tỏa, chúng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận lại những mảng màu tối trong bức tranh đời sống thường nhật. Một trong những vấn đề nhức nhối, đáng suy ngẫm hiện nay chính là "văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ".

Văn hóa ứng xử nơi công cộng được hiểu là hệ thống những chuẩn mực, hành vi, thái độ của cá nhân khi giao tiếp, tương tác ở những không gian chung như công viên, trường học, bệnh viện, hay trên các nền tảng mạng xã hội. Đối với thế hệ trẻ ngày nay – những người được sống trong hòa bình, được tiếp cận với tri thức hiện đại – đại bộ phận các bạn đều có lối ứng xử văn minh. Chúng ta dễ dàng bắt gặp những hình ảnh đẹp như người trẻ xếp hàng ngay ngắn tại các trạm xe buýt, cúi đầu chào bác bảo vệ, hay tham gia vào các chiến dịch nhặt rác bảo vệ môi trường. Đặc biệt, trên không gian mạng, nhiều bạn trẻ đã biết cách lan tỏa những thông điệp tích cực, hình ảnh tự hào về lịch sử, đất nước, tạo nên một làn sóng sống đẹp, sống có ích.

Tuy nhiên, bên cạnh những câu chuyện đẹp, xã hội vẫn không khỏi trăn trở trước một bộ phận người trẻ có hành vi ứng xử thiếu văn hóa. Tại các địa điểm công cộng, không khó để bắt gặp những hình ảnh phản cảm: chen lấn xô đẩy khi xếp hàng, vứt rác bừa bãi ngay dưới chân ghế công viên, hay nói tục chửi bậy, cười đùa quá trớn ở những nơi cần sự tôn nghiêm như bảo tàng, lăng tẩm. Ngay cả trong dịp đại lễ kỷ niệm 50 năm giải phóng vừa qua, trong khi hàng triệu người xúc động hướng về cội nguồn, vẫn có những bạn trẻ thản nhiên giẫm đạp lên thảm cỏ để chụp ảnh "check-in", hoặc thể hiện sự thiếu tôn trọng khi đi qua các đài tưởng niệm. Trên "không gian công cộng ảo" là mạng xã hội, bạo lực mạng, những lời lăng mạ, miệt thị ẩn danh vẫn diễn ra hàng ngày. Đó là những hành vi ích kỷ, thiếu ý thức hệ thống và đi ngược lại với truyền thống đạo đức của dân tộc.

Nguyên nhân của thực trạng này trước hết xuất phát từ sự lệch lạc trong nhận thức của một số cá nhân, khi họ đặt cái tôi ích kỷ, sự tiện tay, tiện miệng của mình lên trên lợi ích chung. Bên cạnh đó, sự buông lỏng trong giáo dục gia đình và nhà trường, quá chú trọng vào kiến thức sách vở mà nhẹ phần "học làm người" cũng là một lý do lớn. Đồng thời, sự bùng nổ của công nghệ nhưng thiếu đi các biện pháp chế tài quản lý nghiêm khắc nơi công cộng đã vô tình dung túng cho những thói hư tật xấu ấy nảy nở.

Hậu quả của việc ứng xử thiếu văn hóa không chỉ làm xấu đi hình ảnh của chính bản thân người trẻ, mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng, làm tổn hại đến các giá trị văn hóa và văn minh đô thị. Đất nước chúng ta đã đi qua 50 năm hòa bình, đổi mới và đang hội nhập mạnh mẽ với thế giới. Nếu thế hệ kế cận không tự xây dựng cho mình một nền tảng văn hóa ứng xử văn minh, chúng ta sẽ tự đánh mất đi bản sắc và vị thế của mình trước bạn bè quốc tế.

Để khắc phục điều này, bản thân mỗi người trẻ cần phải tự ý thức được trách nhiệm của mình. Văn hóa không phải là điều gì quá to tát, nó bắt đầu từ việc biết nói lời "cảm ơn", "xin lỗi", biết nhường chỗ cho người già trên xe buýt, hay biết dừng lại trước vạch đèn đỏ. Nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ để giáo dục kỹ năng sống, định hướng hành vi cho con em.

Được sống trong một đất nước hòa bình, độc lập là một đặc ân lớn mà thế hệ cha anh đã phải đánh đổi bằng xương máu. Học cách ứng xử văn minh nơi công cộng chính là hành động thiết thực nhất để người trẻ thể hiện lòng biết ơn lịch sử, góp phần xây dựng một xã hội Việt Nam hiện đại, thanh lịch và giàu nhân văn.

CÂU 1

Trong đoạn trích "Thốn thức gió đồng" của Dương Giao Linh, diễn biến tâm trạng của nhân vật "tôi" khi gặp lại dì Lam được khắc họa vô cùng tinh tế, bộc lộ một tâm hồn nhạy cảm và giàu tình thương. Trở lại quê hương giữa những đổi thay xô bồ, "tôi" đột ngột rơi vào trạng thái "thảng thốt" khi nhận ra dì Lam sau bao năm biệt xứ. Sự ngỡ ngàng nhanh chóng nhường chỗ cho niềm xót xa khi đối diện với người đàn bà "mảnh khảnh", "má nhô cao lưa thưa đốm tàn nhang", và lòng đầy ngậm ngùi lúc nhìn đứa bé mặc áo hoa đỏ – kết quả của một chuyến đi đầy dông bão. Đỉnh điểm của mạch cảm xúc là sự xúc động nghẹn ngào khi "tôi" chứng kiến những giọt nước mắt của mẹ – người phụ nữ vốn cả đời cam chịu nay lại khóc trước sự trở về của em gái. Trải qua những phút giây xao động ấy, tâm trạng "tôi" dần lắng lại, chuyển sang sự thấu hiểu sâu sắc và bình tâm lạ kì. Nhìn đôi mắt trong veo, thần thái an yên của dì Lam bên ngọn đèn chong, "tôi" nhận ra thời gian tuy tàn phá thể xác nhưng lại tôi luyện nên một ý chí can trường. Sự bình yên trong tâm hồn "tôi" ở cuối đoạn trích chính là sự đồng điệu, tin tưởng vào cái "tâm đã an" của dì, khép lại một chỉnh thể cảm xúc trọn vẹn, ấm áp tình thân.

Câu 2:

Mỗi dịp kỷ niệm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/04/1975 - 30/04/2025), cả dân tộc lại cùng nhau nhìn lại một chặng đường lịch sử đầy tự hào. Bên cạnh những hình ảnh đẹp đẽ về lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc được lan tỏa, chúng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận lại những mảng màu tối trong bức tranh đời sống thường nhật. Một trong những vấn đề nhức nhối, đáng suy ngẫm hiện nay chính là "văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ".

Văn hóa ứng xử nơi công cộng được hiểu là hệ thống những chuẩn mực, hành vi, thái độ của cá nhân khi giao tiếp, tương tác ở những không gian chung như công viên, trường học, bệnh viện, hay trên các nền tảng mạng xã hội. Đối với thế hệ trẻ ngày nay – những người được sống trong hòa bình, được tiếp cận với tri thức hiện đại – đại bộ phận các bạn đều có lối ứng xử văn minh. Chúng ta dễ dàng bắt gặp những hình ảnh đẹp như người trẻ xếp hàng ngay ngắn tại các trạm xe buýt, cúi đầu chào bác bảo vệ, hay tham gia vào các chiến dịch nhặt rác bảo vệ môi trường. Đặc biệt, trên không gian mạng, nhiều bạn trẻ đã biết cách lan tỏa những thông điệp tích cực, hình ảnh tự hào về lịch sử, đất nước, tạo nên một làn sóng sống đẹp, sống có ích.

Tuy nhiên, bên cạnh những câu chuyện đẹp, xã hội vẫn không khỏi trăn trở trước một bộ phận người trẻ có hành vi ứng xử thiếu văn hóa. Tại các địa điểm công cộng, không khó để bắt gặp những hình ảnh phản cảm: chen lấn xô đẩy khi xếp hàng, vứt rác bừa bãi ngay dưới chân ghế công viên, hay nói tục chửi bậy, cười đùa quá trớn ở những nơi cần sự tôn nghiêm như bảo tàng, lăng tẩm. Ngay cả trong dịp đại lễ kỷ niệm 50 năm giải phóng vừa qua, trong khi hàng triệu người xúc động hướng về cội nguồn, vẫn có những bạn trẻ thản nhiên giẫm đạp lên thảm cỏ để chụp ảnh "check-in", hoặc thể hiện sự thiếu tôn trọng khi đi qua các đài tưởng niệm. Trên "không gian công cộng ảo" là mạng xã hội, bạo lực mạng, những lời lăng mạ, miệt thị ẩn danh vẫn diễn ra hàng ngày. Đó là những hành vi ích kỷ, thiếu ý thức hệ thống và đi ngược lại với truyền thống đạo đức của dân tộc.

Nguyên nhân của thực trạng này trước hết xuất phát từ sự lệch lạc trong nhận thức của một số cá nhân, khi họ đặt cái tôi ích kỷ, sự tiện tay, tiện miệng của mình lên trên lợi ích chung. Bên cạnh đó, sự buông lỏng trong giáo dục gia đình và nhà trường, quá chú trọng vào kiến thức sách vở mà nhẹ phần "học làm người" cũng là một lý do lớn. Đồng thời, sự bùng nổ của công nghệ nhưng thiếu đi các biện pháp chế tài quản lý nghiêm khắc nơi công cộng đã vô tình dung túng cho những thói hư tật xấu ấy nảy nở.

Hậu quả của việc ứng xử thiếu văn hóa không chỉ làm xấu đi hình ảnh của chính bản thân người trẻ, mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng, làm tổn hại đến các giá trị văn hóa và văn minh đô thị. Đất nước chúng ta đã đi qua 50 năm hòa bình, đổi mới và đang hội nhập mạnh mẽ với thế giới. Nếu thế hệ kế cận không tự xây dựng cho mình một nền tảng văn hóa ứng xử văn minh, chúng ta sẽ tự đánh mất đi bản sắc và vị thế của mình trước bạn bè quốc tế.

Để khắc phục điều này, bản thân mỗi người trẻ cần phải tự ý thức được trách nhiệm của mình. Văn hóa không phải là điều gì quá to tát, nó bắt đầu từ việc biết nói lời "cảm ơn", "xin lỗi", biết nhường chỗ cho người già trên xe buýt, hay biết dừng lại trước vạch đèn đỏ. Nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ để giáo dục kỹ năng sống, định hướng hành vi cho con em.

Được sống trong một đất nước hòa bình, độc lập là một đặc ân lớn mà thế hệ cha anh đã phải đánh đổi bằng xương máu. Học cách ứng xử văn minh nơi công cộng chính là hành động thiết thực nhất để người trẻ thể hiện lòng biết ơn lịch sử, góp phần xây dựng một xã hội Việt Nam hiện đại, thanh lịch và giàu nhân văn.