- Quan điểm "Chữ bầu lên nhà thơ" của Ét-mông Gia-bét được tác giả Lê Đạt triển khai theo hướng khẳng định vai trò tuyệt đối và sự kiểm soát nghiêm khắc của ngôn từ (chữ) đối với danh vị người làm thơ.

* Tác giả đã triển khai ý kiến này bằng cách:

1. Giải thích nghĩa đen:

• "Không có chức nhà thơ suốt đời."

• "Mỗi lần làm một bài thơ, nhà thơ lại phải ứng cử trong một cuộc bầu khắc nghiệt của cử tri chữ."

2. Nhấn mạnh sự khắc nghiệt của sự bầu chọn (của chữ):

• Sự bầu chọn này không dựa trên tài năng thiên bẩm hay danh tiếng, mà dựa trên nội lực của chính câu chữ (thể hiện qua sự cô đúc, đa nghĩa, âm lượng, sức gợi cảm...).

• Dù là thiên tài, nếu bài thơ không đạt, người đó vẫn bị "chữ" từ chối.

3. Dùng dẫn chứng làm nổi bật sự thất bại trong cuộc bầu cử:

• Trích nhận xét về đại thi hào Vích-to Huy-gô: "Vích-to nhiều lần tưởng mình là Huy-gô."

• Giải thích: Mặc dù là một thiên tài đồ sộ, Huy-gô "không ít lần không được tái cử vào cương vị nhà thơ qua cuộc bỏ phiếu của chữ".

- Trong phần 2, tác giả chủ yếu tranh luận về vấn đề công phu, sự rèn luyện trong sáng tạo nghệ thuật, đặc biệt là thơ ca.

A Lí lẽ:

1. Phê phán định kiến về công phu của nhà thơ: Tác giả cho rằng các nhà lí thuyết ít nói đến công phu của nhà thơ, ngược lại, thiên hạ lại sính ca tụng những nhà thơ viết tức khắc trong cơn bốc đồng hoặc thiên phú (nhà thơ thần đồng).

2. Khẳng định giá trị của sự kiên trì: Những cơn bốc đồng thường ngắn ngủi. Câu thơ hay là kì ngộ nhưng là kì ngộ kết quả của một thành tâm kiên trì, một đa mang đắm đuối, chứ không phải may rủi đơn thuần (Làm thơ không phải đánh quả).

3. Bác bỏ sự hiểu lầm về việc "vứt thánh bỏ trí": Phải có sự học tập, rèn luyện (có "thánh", có "trí") rồi mới có thể "vứt" hay "bỏ".

4. Phê phán sự phụ thuộc vào thiên bẩm: Những nhà thơ chín sớm, tàn lụi sớm là những người sống chủ yếu bằng vốn trời cho. Tác giả cho rằng "trời tuy là kho vô tận, thường khí cũng bủn xỉn lắm."

B. Dẫn chứng:

1. Dẫn chứng về công phu của nhà văn xuôi (so sánh):

• Tôn-xtôi đã chữa đi chữa lại nhiều lần cuốn "Chiến tranh và hòa bình".

• Phlô-be cân nhắc chữ trên cân tiểu li.

2. Dẫn chứng về sự rèn luyện, lao động nghệ thuật:

• Nên học những nhà thơ như Lý Bạch, Xa-a-đi, Gớt, Ta-go, những người vẫn thu hoạch những mùa thơ dậy thì lúc tóc bạc.

• Sử dụng câu nói của Pi-cát-xô: "Người ta cần rất nhiều thời gian để trở nên trẻ."

3. Dẫn chứng ủng hộ quan điểm:

• Trích lời nhà thơ Pháp, gốc Do Thái Ét-mông Gia-bét: "Chữ bầu lên nhà thơ."

* Nhận xét:

Tác giả đã đưa ra những lí lẽ và dẫn chứng rõ ràng, sắc sảo và giàu tính tranh luận.

• Lí lẽ mang tính triết lí cao (như sự khác biệt giữa bốc đồng và kiên trì, việc cần phải "có" trước khi "vứt bỏ").

• Dẫn chứng có tính thuyết phục mạnh mẽ, lấy từ các nhà văn, nhà thơ và nghệ sĩ lớn trên thế giới (Tôn-xtôi, Phlô-be, Lý Bạch, Gớt, Pi-cát-xô, Gia-bét).

• Cách dùng hình ảnh so sánh độc đáo (nhà thơ với người nông dân lực điền, mồ hôi đổi lấy hạt chữ) giúp quan điểm về sự lao động nhọc nhằn trở nên trực quan, dễ hiểu và giàu cảm xúc.

Em hiểu ý kiến này khẳng địn:Thơ ca không phải là sự tùy hứng hay may mắn đơn thuần mà là kết quả của quá trình lao động nghệ thuật nghiêm túc, bền bỉ, và đầy trách nhiệm của người nghệ sĩ. Nhà thơ phải xem chữ như một tài sản quý giá được tạo ra từ sự khổ luyện.

Tác giả rất ghét và không mê những điều sau:

- Rất ghét cái định kiến quái gở: các nhà thơ Việt Nam thường chín sớm nên cũng tàn lụi sớm.

- Không mê những nhà thơ thần đồng. (Những người chủ yếu sống bằng vốn trời cho, thường tàn lụi sớm).

* Ngược lại, tác giả ưa đối tượng:

- Những nhà thơ một nắng hai sương, lầm lũi, lực điền trên cánh đồng giấy, đổi bát mồ hôi lấy từng hạt chữ. (Tức là những người lao động nghệ thuật kiên trì, công phu, không dựa vào thiên bẩm đơn thuần).