Lê Đạt triển khai quan điểm này bằng lập luận chặt chẽ, hình ảnh gợi cảm, dẫn chứng uy tín — qua đó khẳng định: chính chữ, chứ không phải danh tiếng hay cảm hứng thoáng qua, mới là thước đo thật sự của một nhà thơ.

Trong phần 2 của đoạn trích, tác giả Lê Đạt đã dùng nhiều lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục để làm rõ quan điểm về lao động nghệ thuật của nhà thơ, cụ thể như sau

Lí lẽ

1. Phản bác quan niệm sai lầm cho rằng thơ chỉ cần “thiên phú” hay cảm hứng bốc đồng là đủ — ông khẳng định “Làm thơ không phải đánh quả. Và không ai trúng số độc đắc suốt đời.”
2. Khẳng định giá trị của sự rèn luyện, học tập và lao động chữ, chứ không thể chỉ dựa vào “vốn trời cho”.
3. Đề cao sự kiên trì, tâm huyết và sáng tạo không ngừng của người nghệ sĩ đích thực — họ phải làm việc miệt mài để “động lòng quỷ thần”.

Dẫn chứng

• So sánh với nhà văn Tôn-xtôi (Chiến tranh và hoà bình) và Phlô-be – những người cực kỳ công phu, tỉ mỉ với từng câu chữ.
• Dẫn lại câu nói của Trang Tử để làm rõ ý: “Vứt thánh bỏ trí” không có nghĩa là bỏ học tập, mà là chỉ có thể “vứt” sau khi “có”.
• Nêu ví dụ Lý Bạch, Xa-a-đi, Gớt, Ta-go – những nhà thơ lớn, dù tuổi cao vẫn sáng tạo mạnh mẽ.
• Nhắc đến Pi-cát-xô (“Người ta cần rất nhiều thời gian để trở nên trẻ”) và Ét-mông Gia-bét (“Chữ bầu lên nhà thơ”) để làm sâu sắc thêm luận điểm: chữ mới là người quyết định ai xứng đáng làm nhà thơ.

Nhận xét:

→ Lập luận của Lê Đạt rất logic, sắc bén, kết hợp lí và tình, thể hiện tư duy nghệ sĩ sâu sắc.

→ Dẫn chứng phong phú, toàn là những tên tuổi lớn trong văn học và nghệ thuật thế giới nên tăng tính thuyết phục mạnh.

→ Giọng văn vừa chân thành, vừa giàu hình ảnh, giúp người đọc cảm nhận rõ quan niệm của ông: Làm thơ là một lao động nghệ thuật nghiêm túc, kiên trì và đầy đam mê.

Ý kiến “nhà thơ một nắng hai sương, lầm lũi, lực điền trên cánh đồng giấy, đổi bát mồ hôi lấy từng hạt chữ” là một hình ảnh ví von cực kỳ sinh động và sâu sắc của Lê Đạt.

Cụm từ này muốn nói rằng:

• Làm thơ là một quá trình lao động nghệ thuật cực kỳ vất vả và nghiêm túc, không chỉ là cảm hứng hay năng khiếu bộc phát.
• “Một nắng hai sương” và “lầm lũi, lực điền” gợi hình ảnh người nông dân cần cù, chăm chỉ, ngày ngày cày xới ruộng đồng. Nhà thơ cũng thế — họ cày xới “cánh đồng chữ”, tìm tòi, gọt giũa từng từ, từng câu.
• “Đổi bát mồ hôi lấy từng hạt chữ” nhấn mạnh công sức và tâm huyết mà nhà thơ phải bỏ ra để có được những vần thơ hay, có giá trị — mỗi chữ đều là kết tinh của lao động trí tuệ và cảm xúc chân thành.

→ Tác giả “rất ghét” cái định kiến quái gở cho rằng “các nhà thơ Việt Nam thường chín sớm nên cũng tàn lụi sớm” — tức là kiểu nhà thơ chỉ sống bằng “vốn trời cho”, không chịu học hỏi, rèn luyện, chỉ dựa vào năng khiếu bẩm sinh.

→ Ông “không mê” những nhà thơ thần đồng, những người chỉ làm thơ nhờ “trời phú” chứ không có sự lao động, trau dồi nghiêm túc.

→ Ngược lại, ông “ưa” những nhà thơ một nắng hai sương, lầm lũi, lực điền trên cánh đồng giấy, biết lao động miệt mài, đổi mồ hôi lấy từng hạt chữ — tức là những người làm thơ bằng sự kiên trì, đam mê và rèn luyện thực sự.