a. Những nét chính về tình hình kinh tế thời Nguyễn

• Nông nghiệp là ngành kinh tế chủ yếu; nhà Nguyễn chú trọng khai hoang, lập đồn điền, sửa chữa đê điều nhưng hiệu quả không cao.
• Thủ công nghiệp phát triển chậm, chủ yếu là các nghề thủ công truyền thống; xưởng thủ công nhà nước suy giảm.
• Thương nghiệp kém phát triển; chính sách “bế quan tỏa cảng” hạn chế giao thương với nước ngoài.
  → Nhìn chung, kinh tế thời Nguyễn lạc hậu, trì trệ, không theo kịp sự phát triển của thế giới.

b. Nét nổi bật về tình hình xã hội thời Nguyễn nửa đầu thế kỉ XIX

Số lượng các cuộc khởi nghĩa gợi cho em suy nghĩ gì?

• Xã hội phân hóa sâu sắc: vua quan, địa chủ bóc lột nặng nề; nông dân sống cực khổ, đói nghèo.
• Mâu thuẫn xã hội gay gắt, đặc biệt là mâu thuẫn giữa nhân dân với triều đình phong kiến.
• Nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra liên tiếp trên khắp cả nước.

-> Số lượng lớn các cuộc khởi nghĩa cho thấy nhân dân vô cùng bất mãn với triều đình nhà Nguyễn; đồng thời phản ánh sự khủng hoảng, suy yếu của chế độ phong kiến lúc bấy giờ.

a. Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa thể hiện trong lớp phủ thổ nhưỡng của Việt Nam

Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa thể hiện rất rõ trong lớp phủ thổ nhưỡng của nước ta. Do nhiệt độ cao và lượng mưa lớn, quá trình phong hoá hoá học diễn ra mạnh, tạo điều kiện hình thành nhiều loại đất đặc trưng vùng nhiệt đới. Phổ biến nhất là đất feralit ở vùng đồi núi với màu đỏ, vàng, giàu ôxít sắt và nhôm. Ở các đồng bằng, đặc biệt là vùng châu thổ sông lớn, phát triển đất phù sa màu mỡ. Nhìn chung, đất ở Việt Nam đa dạng nhưng dễ bị rửa trôi, xói mòn nếu không được sử dụng hợp lí.

b. Nguyên nhân dẫn đến suy giảm tài nguyên sinh vật ở Việt Nam

Tài nguyên sinh vật ở nước ta đang suy giảm do nhiều nguyên nhân. Trước hết là nạn phá rừng, thu hẹp môi trường sống của nhiều loài động, thực vật. Bên cạnh đó, săn bắt và khai thác sinh vật quá mức, đặc biệt là các loài quý hiếm, làm nhiều loài đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, cùng với quản lí và bảo vệ chưa chặt chẽ cũng góp phần làm tài nguyên sinh vật ngày càng suy giảm.

a. Giá trị của đất phù sa đối với sản xuất nông nghiệp và thủy sản ở nước ta

Đất phù sa có giá trị rất lớn đối với sản xuất nông nghiệp và thủy sản ở Việt Nam. Đây là loại đất màu mỡ, giàu dinh dưỡng, kết cấu tơi xốp, giữ nước tốt nên rất thuận lợi cho việc trồng lúa, hoa màu, cây ăn quả. Nhờ có đất phù sa, các vùng đồng bằng lớn như đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long trở thành vựa lúa và vùng nông sản quan trọng của cả nước. Ngoài ra, đất phù sa còn thích hợp cho nuôi trồng thủy sản nước ngọt (cá, tôm…), góp phần phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân.

b. Hiện trạng và nguyên nhân thoái hóa đất ở nước ta hiện nay

Hiện trạng:
Hiện nay, thoái hóa đất đang diễn ra khá phổ biến ở nhiều vùng trên cả nước. Nhiều diện tích đất bị xói mòn, rửa trôi, bạc màu, đất bị nhiễm mặn, nhiễm phèn, làm giảm năng suất cây trồng và chất lượng đất.

Nguyên nhân:
Nguyên nhân chủ yếu là do khai thác và sử dụng đất không hợp lý như phá rừng, canh tác trên đất dốc không có biện pháp bảo vệ. Bên cạnh đó, việc lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, cùng với ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu cũng góp phần làm đất ngày càng thoái hóa.

a, Bảo tồn đa dạng sinh học đang trở thành vấn đề cấp thiết ở nước ta vì Việt Nam là một trong những quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao trên thế giới nhưng lại đang bị suy giảm nghiêm trọng. Nhiều loài động, thực vật quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng do phá rừng, săn bắt trái phép, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Sự suy giảm đa dạng sinh học không chỉ làm mất cân bằng hệ sinh thái mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống con người, như thiên tai gia tăng, nguồn tài nguyên cạn kiệt và sinh kế của người dân bị đe dọa. Vì vậy, nếu không kịp thời bảo tồn, những tổn thất này sẽ khó có thể phục hồi.

b, Để bảo vệ đa dạng sinh học, trước hết cần tăng cường bảo vệ rừng và các khu bảo tồn thiên nhiên, nghiêm cấm và xử lý nghiêm các hành vi săn bắt, buôn bán động vật hoang dã trái phép. Bên cạnh đó, cần nâng cao ý thức của người dân thông qua giáo dục và tuyên truyền về vai trò của đa dạng sinh học. Nhà nước cũng cần hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường, đồng thời khuyến khích phát triển kinh tế bền vững, hạn chế khai thác tài nguyên quá mức. Ngoài ra, việc nghiên cứu, phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái và hợp tác quốc tế trong bảo tồn thiên nhiên cũng là những giải pháp quan trọng.

Trong bài thơ Khi mùa mưa đến, nhà thơ đã khơi gợi một cảm hứng trữ tình nhẹ nhàng, sâu lắng trước sự vận động của thiên nhiên và cảm xúc con người. Mùa mưa không chỉ là hiện tượng của đất trời mà còn đánh thức những rung động nội tâm, những suy tư về thời gian, kỉ niệm và sự đổi thay của cuộc sống. Qua hình ảnh thiên nhiên gần gũi, nhà thơ gửi gắm tình yêu tha thiết với cuộc đời, với những điều bình dị nhưng giàu ý nghĩa.

Bài 1:

Ý thơ “Ta hoá phù sa mỗi bến chờ” gợi lên hình ảnh con người sẵn sàng hi sinh, hoà tan cái “tôi” cá nhân vào dòng chảy chung của cuộc đời. “Phù sa” là thứ lặng lẽ, bền bỉ bồi đắp cho sự sống, tượng trưng cho những đóng góp âm thầm nhưng ý nghĩa. Câu thơ thể hiện khát vọng sống đẹp: sống cống hiến, sống vì người khác, dù không được ghi danh hay chờ đợi sự đền đáp.

Câu 1. (2,0 điểm)
Văn bản Hoa rừng của Dương Thị Xuân Quý đã khắc họa thành công vẻ đẹp của người nữ giao liên trong kháng chiến qua nhân vật Phước. Nội dung tác phẩm nổi bật ở việc ca ngợi những con người bình dị mà anh hùng, mang trong mình tinh thần trách nhiệm và sự hi sinh thầm lặng. Phước không chỉ dũng cảm vượt qua mưa bom bão đạn để dẫn đường cho bộ đội mà còn luôn quan tâm đến đồng đội, sẵn sàng chịu phần vất vả về mình. Đặc biệt, dù bị hiểu lầm và đối xử thiếu tôn trọng, cô vẫn giữ thái độ bình thản, bao dung và chân thành. Sự thay đổi trong nhận thức của các chiến sĩ đã làm nổi bật hơn vẻ đẹp nhân cách của Phước, đồng thời gửi gắm thông điệp sâu sắc về lòng cảm thông và cách nhìn nhận con người. Qua đó, tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực chiến tranh mà còn ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn con người Việt Nam trong gian khổ.

Câu 2:

Nhà văn Nam Cao đã từng viết: "Một tác phẩm chân chính sẽ vượt lên tất cả giới hạn và bờ cõi....". Thật vậy, nhờ cái tài và cái tâm của người cầm bút, tác phẩm văn học sẽ mãi trường tồn, vượt qua quy luật của sự băng hoại, khắc nghiệt của thời gian. Từng câu từng chữ trong tác phẩm "Hoa rừng" của nhà văn Dương Thị Xuân Qúy mãi ngân vang trong lòng bạn đọc về những bài học nhân sinh sâu sắc, ý nghĩa về tình mẫu tử thiêng liêng khiến bạn đọc không thể nào quên dù mới chỉ đọc một lần. ca ngợi vẻ đẹp thầm lặng của người phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến – những con người bình dị mà anh hùng, giàu trách nhiệm, dũng cảm, nhân hậu g.

Trong Hoa rừng, các chiến sĩ ban đầu đã tỏ thái độ thiếu tôn trọng đối với Phước khi cho rằng cô dửng dưng, lạnh lùng vì không cho cả đoàn nghỉ ngơi dọc đường. Họ chỉ nhìn thấy sự mệt mỏi của bản thân mà không hề tìm hiểu nguyên nhân sâu xa trong hành động của người nữ giao liên. Chỉ đến khi biết rằng Phước đã xuyên rừng suốt đêm mưa bom bão đạn để dẫn một đơn vị khác đến nơi an toàn, họ mới nhận ra sai lầm và cảm thấy hối hận. Câu chuyện cho thấy: khi thiếu cảm thông, con người rất dễ đánh giá sai người khác, thậm chí làm tổn thương những con người tốt đẹp, giàu hi sinh.

Thiếu cảm thông khiến con người trở nên vội vàng, nóng nảy và phiến diện trong suy nghĩ. Nhiều người chỉ dựa vào một hành động, một lời nói hay một biểu hiện bên ngoài để kết luận về nhân cách của người khác mà không quan tâm đến hoàn cảnh, động cơ hay những gì ẩn phía sau. Điều đó không chỉ gây tổn thương cho người bị đánh giá sai mà còn khiến chính người phán xét trở nên hẹp hòi, ích kỉ. Trong thực tế cuộc sống, không ít người đã phải chịu những lời trách móc, hiểu lầm chỉ vì họ không thể hoặc không kịp giải thích cho hoàn cảnh của mình.

Ngược lại, lòng cảm thông là chiếc cầu nối giúp con người hiểu và gắn bó với nhau hơn. Khi biết đặt mình vào vị trí của người khác, ta sẽ nhìn mọi việc bằng cái nhìn đa chiều, bình tĩnh và nhân ái hơn. Cảm thông giúp ta nhận ra rằng đằng sau sự im lặng có thể là mệt mỏi, đằng sau sự cứng rắn có thể là trách nhiệm, và đằng sau vẻ ngoài bình thản có thể là những hi sinh thầm lặng. Nhân vật Phước chính là minh chứng rõ nét cho điều đó: dù bị hiểu lầm, cô không oán trách mà vẫn cư xử chân thành, bao dung. Chính thái độ sống đẹp đẽ ấy đã khiến các chiến sĩ nhận ra sai lầm của mình và dành cho cô sự kính trọng sâu sắc. Bài học từ Hoa rừng không chỉ dừng lại trong hoàn cảnh chiến tranh mà còn có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc sống hôm nay. Trong gia đình, nhà trường và xã hội, nếu mỗi người biết lắng nghe nhiều hơn, suy nghĩ chậm lại trước khi phán xét, các mối quan hệ sẽ trở nên tốt đẹp và bền vững hơn. Trước khi đánh giá ai đó, chúng ta cần tự hỏi: liệu mình đã hiểu hết câu chuyện của họ hay chưa? Liệu mình đã thật sự đặt mình vào hoàn cảnh của người khác hay chưa?

Ra-xun Gamzatop từng kiêu hãnh khẳng định: " Cái tài nhờ cái tâm để cháy lên, cái tâm nhờ cái tài để tỏa sáng". Qủa thực, khi xây dựng câu chuyện về những ý nghĩa sâu sắc trong cuộc sỗng. Thiếu cảm thông là nguyên nhân dẫn đến những hiểu lầm đáng tiếc trong cách nhìn nhận con người, còn cảm thông chính là chìa khóa giúp con người sống nhân ái và bao dung hơn. Qua văn bản Hoa rừng, mỗi chúng ta cần tự rèn luyện cho mình thái độ sống biết thấu hiểu, biết trân trọng những hi sinh âm thầm của người khác. Chỉ khi có lòng cảm thông, xã hội mới trở nên ấm áp, công bằng và giàu tính nhân văn.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính của văn bản “Hoa rừng” là tự sự (kết hợp với miêu tả và biểu cảm).

Câu 2.

Nhân vật Phước hái hoa rừng để chuẩn bị cho lễ kết nạp đoàn viên mới tổ chức vào tối hôm đó tại đơn vị của mình.

Câu 3.

Nhân vật Phước được khắc hoạ với nhiều phẩm chất đáng quý:

Dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng vượt rừng trong mưa bom bão đạn để hoàn thành nhiệm vụ.

Tận tuỵ, trách nhiệm, luôn nghĩ cho đồng đội, mang giúp ba lô cho chiến sĩ đau chân.

Giản dị, khiêm nhường, không kể công, không oán trách khi bị hiểu lầm.

Nhân hậu, bao dung, sẵn sàng bỏ qua lỗi lầm của người khác.

Câu 4.

Văn bản được kể theo ngôi kể thứ ba.

Tác dụng:

Giúp người kể có cái nhìn khách quan, bao quát toàn bộ câu chuyện.

Dễ dàng khắc họa diễn biến tâm lí của nhiều nhân vật, đặc biệt là sự thay đổi trong nhận thức của các chiến sĩ và đoàn trưởng Thăng.

Làm nổi bật vẻ đẹp thầm lặng của nhân vật Phước.

Câu 5.

Từ văn bản, em rút ra bài học rằng khi nhìn nhn và đánh giá người khác, chúng ta cần biết cảm thông, thấu hiểu và tránh vội vàng phán xét. Không nên chỉ nhìn vào biểu hiện bên ngoài hay một hành động nhất thời để kết luận về con người. Mỗi người đều có những hoàn cảnh và hi sinh thầm lặng mà ta chưa biết. Chỉ khi đặt mình vào vị trí của người khác, ta mới có thể đánh giá họ một cách công bằng và nhân ái.

Câu 1:

Sau khi đọc bài thơ “Mùa cỏ nở hoa”, em cảm thấy lòng mình lắng lại bởi tình mẫu tử thiêng liêng và sâu nặng được thể hiện một cách nhẹ nhàng mà xúc động. Hình ảnh người mẹ ví mình như cánh đồng, con là cỏ nở hoa đã gợi lên sự chở che, bao dung và hi sinh thầm lặng. Mẹ không mong điều gì lớn lao, chỉ mong con được lớn lên hồn nhiên, khỏe mạnh và sống tốt giữa cuộc đời. Những vần thơ giàu hình ảnh thiên nhiên như nắng, sương, gió, cỏ… đã làm nổi bật tình yêu của mẹ vừa bền bỉ vừa dịu dàng. Bài thơ khiến em nhận ra rằng tình mẹ luôn âm thầm nuôi dưỡng con như những mạch nước ngầm không bao giờ cạn. Từ đó, em càng thêm yêu thương, trân trọng mẹ và tự nhủ phải sống tốt hơn để xứng đáng với tình yêu vô điều kiện ấy.

Câu 2:

Leonit Leolop từng khẳng định: "không có tiếng nói riêng không mang lại những điều mới mẻ trong văn chương mà chỉ biết dẫn theo đường mòn thì tác phẩm nghệ thuật sẽ chết". Thật vậy, bằng tài năng và tâm huyết của mình, nhà văn Khuyết Danh đã ghi lại dấu ấn riêng của tên mình trên những hành trình sáng tạo để rồi ghi dấu ấn đậm nét trong lòng độc giả về tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng mà bền bỉ,qua tác phẩm "Mùa cỏ nở hoa".

Trong cuộc đời mỗi con người, cha mẹ là những người có vị trí thiêng liêng và không gì có thể thay thế. Tình mẫu tử nói riêng và tình cảm gia đình nói chung luôn là cội nguồn yêu thương, là điểm tựa tinh thần bền vững nhất cho mỗi con người trên hành trình trưởng thành. Bài thơ “Mùa cỏ nở hoa” đã khắc họa hình ảnh người mẹ âm thầm hi sinh, coi con như cỏ non được nuôi dưỡng bằng tất cả yêu thương và bao dung. Thế nhưng, đáng buồn thay, trong đời sống hiện nay vẫn còn không ít người sống vô tâm, thờ ơ, thậm chí không coi trọng công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ.Trước hết, có thể khẳng định rằng tình mẫu tử là thứ tình cảm thiêng liêng, sâu nặng và bền bỉ nhất. Mẹ mang nặng đẻ đau, chấp nhận hi sinh tuổi xuân, sức khỏe và hạnh phúc cá nhân để con được lớn lên bình an. Dù cuộc sống có vất vả đến đâu, mẹ vẫn luôn dành cho con những điều tốt đẹp nhất, chỉ mong con khôn lớn, trưởng thành và sống tử tế. Trong bài thơ “Mùa cỏ nở hoa”, người mẹ không mong con trở nên vĩ đại hay hơn người, mà chỉ mong con “hồn nhiên mà lớn”, sống hiền lành, trong sáng như cỏ non phủ xanh cánh đồng. Đó chính là vẻ đẹp cao quý và nhân hậu của tình mẫu tử.

Tuy nhiên, đối lập với tình yêu thương vô điều kiện ấy, trong xã hội hiện đại ngày nay, có không ít người con lại sống vô tâm và thiếu trách nhiệm với cha mẹ. Nhiều người chỉ biết nhận mà không biết cho đi, quen với sự hi sinh của cha mẹ đến mức coi đó là điều hiển nhiên. Có người vì mải mê công việc, bạn bè, mạng xã hội mà quên mất một cuộc gọi, một lời thăm hỏi dành cho đấng sinh thành. Đáng buồn hơn, có những trường hợp con cái đối xử lạnh nhạt, vô lễ, thậm chí bỏ mặc cha mẹ già yếu, khiến họ phải sống trong cô đơn và tủi thân.

Nguyên nhân của thực trạng ấy xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là do lối sống ích kỉ, đặt cái tôi cá nhân lên trên tình cảm gia đình. Bên cạnh đó, sự tác động của nhịp sống hiện đại khiến con người ngày càng vội vã, chạy theo vật chất và danh vọng mà quên đi những giá trị tinh thần cốt lõi. Ngoài ra, việc thiếu sự giáo dục về đạo hiếu, về lòng biết ơn trong gia đình và nhà trường cũng góp phần khiến một bộ phận giới trẻ trở nên thờ ơ với cha mẹ. Khi con người chỉ được dạy cách thành công mà không được dạy cách làm người, sự vô cảm là điều khó tránh khỏi.

Hậu quả của lối sống vô tâm đối với cha mẹ là vô cùng nghiêm trọng. Cha mẹ không chỉ chịu tổn thương về thể xác do tuổi già, bệnh tật, mà còn phải gánh chịu nỗi đau tinh thần khi không nhận được sự quan tâm từ chính con cái mình. Không những vậy, sự vô tâm ấy còn khiến chính người con đánh mất giá trị đạo đức, trở thành người sống lạnh lùng, thiếu tình người và khó nhận được sự yêu thương chân thành từ xã hội.Trước thực trạng đó, mỗi người cần nhìn lại bản thân để điều chỉnh cách sống và cách ứng xử với cha mẹ. Bên cạnh đó, chúng ta cần ý thức rằng hiếu thảo không phải là những điều to tát, mà bắt đầu từ những hành động nhỏ bé và chân thành. Đối với học sinh, hiếu thảo còn thể hiện ở việc chăm ngoan, học tập tốt, sống có đạo đức để cha mẹ yên lòng. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cũng cần chú trọng giáo dục đạo hiếu, nuôi dưỡng lòng biết ơn và tình cảm gia đình cho thế hệ trẻ.

Ra-xun Gamzatop từng kiêu hãnh khẳng định: "Cái tài nhờ cái tâm để cháy lên, cái tâm nhờ cái tài để tỏa sáng". Qủa thực, khi xây dựng câu chuyện về tình mẫu tử. Tình mẫu tử là giá trị thiêng liengg và bất diệt, là nền tảng hình thành nhân cách con người. Sống vô tâm, không coi trọng bố mẹ không chỉ là biểu hiện của sự thiếu đạo đức mà còn là sự đánh mất chính mình. Mỗi chúng ta cần biết trân trọng từng khoảnh khắc được ở bên cha mẹ, yêu thươc và đền đáp công ơn sinh thành bằng cả tấm lòng. Giữ gìn và vun đắp tình thân mẫu tử cũng chính là giữ gìn cội nguồn yêu thương và nhân tính của con người.

Câu 1.

Bài thơ “Mùa cỏ nở hoa” được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.

Chủ thể trữ tình trong bài thơ là người mẹ, người đang trực tiếp bộc lộ tình cảm, suy nghĩ và mong ước dành cho con.

Câu 3.

Biện pháp tu từ nhân hoá được sử dụng qua các hình ảnh: “cỏ thơm thảo”, “cỏ hát”.

Tác dụng:

Khiến hình ảnh cỏ trở nên sống động, có hồn, mang những phẩm chất tốt đẹp của con người.

Qua đó thể hiện tình yêu thương dịu dàng, nâng niu của người mẹ dành cho con.

Làm cho bức tranh thiên nhiên gắn bó hài hoà với tình mẫu tử, góp phần tăng sức gợi cảm xúc cho bài thơ.

Câu 4.

Hai dòng thơ cho thấy người mẹ mong ước con được lớn lên hồn nhiên, trong sáng, khỏe mạnh, sống hiền lành, tử tế và mang lại những điều tốt đẹp cho cuộc đời, giống như cỏ non phủ xanh cánh đồng mẹ.

Câu 5.

Để gìn giữ và vun đắp tình mẫu tử cao quý, em cần biết yêu thương, kính trọng và biết ơn mẹ. Em sẽ chăm ngoan, học tập tốt để mẹ yên lòng. Em cũng cần quan tâm, lắng nghe, chia sẻ với mẹ những buồn vui trong cuộc sống. Ngoài ra, em nên giúp mẹ những việc nhỏ trong gia đình và luôn cư xử lễ phép, chân thành với mẹ mỗi ngày.