Tác giả đã chuẩn bị tinh thần tiếp đón bạn nhưng  lại thiếu thốn mọi thứ. Bài thơ có giọng điệu hóm hỉnh, tự trào, vừa là lời nói với bạn, vừa là lời tự bạch.Bài thơ có kết cấu chặt chẽ, mở đầu bằng lời than vãn về sự thiếu thốn, nhưng kết thúc lại khẳng định tình bạn chân thành, vượt lên trên tất cả.Sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, gần gũi với đời sống thôn quê nhưng vẫn giàu chất thơ.Tác giả đã liệt kê hàng loạt những thứ thiếu thốn để tiếp đãi bạn (trẻ đi vắng, chợ xa, không có cá, gà, cải, cà, trầu) nhằm làm nổi bật tình cảm chân thành, không câu nệ vật chất.Bài thơ "Bạn đến chơi nhà" là một tác phẩm xuất sắc của Nguyễn Khuyến, thể hiện một cách sâu sắc và cảm động tình bạn chân thành, giản dị, không bị chi phối bởi vật chất. Tác phẩm cũng cho thấy sự hóm hỉnh, lạc quan của nhà thơ trước hoàn cảnh sống thiếu

Sống hòa hợp với thiên nhiên là một lối sống đẹp và cần thiết . Giúp cho con người có cuộc sống trong lành, khỏe mạnh về vật chất và tinh thần . Tạo sự cân bằng sinh thái,  bảo vệ môi trường sống . Khơi Dậy Tình Yêu, sự trân trọng đối với vẻ đẹp của tự nhiên. Giúp cho con người hiện ra giá trị của sự sống, sống trách nhiệm hơn . Kêu gọi mọi người chung tay bảo vệ, sống hòa hợp với thiên nhiên

Bức tranh thiên nhiên trong bài thơ là bức tranh sinh hoạt làng quê mùa xuân tươi đẹp yên bình tràn đầy sức sống nó thể hiện sự gắn bó hòa hợp giữa con người và thiên nhiên đồng thời bộc lộ niềm vui yên bình giản dị  chân thành của người nông dân khi được lao động trên chính Mảnh đất của mình