Câu 1 :

Trong cuộc sống hiện nay, lối sống chủ động có vai trò rất quan trọng đối với mỗi con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Lối sống chủ động là cách sống tích cực, biết tự giác trong học tập, công việc và cuộc sống, luôn tìm cách giải quyết vấn đề thay vì thụ động chờ đợi hay phụ thuộc vào người khác. Khi sống chủ động, con người sẽ biết nắm bắt cơ hội, phát huy khả năng của bản thân và dễ đạt được thành công. Đối với học sinh, sự chủ động trong học tập giúp chúng ta tự tìm tòi kiến thức, rèn luyện kỹ năng và không ngừng tiến bộ. Ngược lại, nếu sống thụ động, con người sẽ dễ bỏ lỡ cơ hội và khó phát triển bản thân. Tuy nhiên, trong xã hội vẫn còn một số người lười biếng, thiếu trách nhiệm và không có ý thức chủ động trong cuộc sống. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình lối sống chủ động từ những việc nhỏ như tự giác học tập, lập kế hoạch cho bản thân và tích cực tham gia các hoạt động có ích. Có thể nói, lối sống chủ động chính là chìa khóa giúp con người hoàn thiện bản thân và hướng tới một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Câu 2 :

Nguyễn Trãi là một danh nhân văn hóa lớn của dân tộc, đồng thời là một nhà thơ tiêu biểu của văn học trung đại Việt Nam. Thơ ông không chỉ thể hiện tâm hồn thanh cao mà còn chứa đựng tình yêu thiên nhiên và tấm lòng sâu nặng với nhân dân. Bài thơ Bảo kính cảnh giới (bài 43) trong tập Quốc âm thi tập đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên và cuộc sống con người nơi thôn quê, qua đó thể hiện tâm hồn thanh nhàn cùng tấm lòng yêu nước thương dân của tác giả.

Trước hết, bài thơ cho thấy tâm thế an nhàn, thư thái của tác giả khi hòa mình vào thiên nhiên. Sau những năm tháng làm quan và trải qua nhiều biến động, Nguyễn Trãi lui về sống cuộc đời thanh nhàn nơi quê nhà. Trong không gian ấy, nhà thơ cảm nhận được vẻ đẹp bình dị của thiên nhiên và cuộc sống xung quanh. Những hình ảnh quen thuộc của làng quê như cây hòe, hoa lựu, hoa sen… hiện lên đầy sức sống. Thiên nhiên không chỉ đẹp mà còn tràn đầy sức sống, gợi nên cảm giác yên bình và thư thái. Qua đó ta thấy được tâm hồn yêu thiên nhiên, thích cuộc sống giản dị, thanh đạm của Nguyễn Trãi.

Không chỉ dừng lại ở thiên nhiên, bài thơ còn vẽ nên bức tranh cảnh ngày hè nơi làng quê rực rỡ và căng tràn sức sống. Những hình ảnh như “hòe lục đùn đùn tán rợp giương”, “thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tiễn mùi hương” đã tạo nên một bức tranh thiên nhiên sống động với màu sắc và hương thơm. Màu xanh của cây hòe, màu đỏ của hoa lựu, hương thơm của hoa sen hòa quyện với nhau làm cho cảnh vật trở nên tươi tắn, rực rỡ. Những hình ảnh ấy không chỉ gợi lên vẻ đẹp của mùa hè mà còn thể hiện sự tinh tế trong cảm nhận thiên nhiên của nhà thơ.

Bên cạnh bức tranh thiên nhiên, bài thơ còn thể hiện bức tranh cuộc sống con người sôi động và phong phú. Âm thanh “lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi lên cảnh sinh hoạt tấp nập của người dân lao động. Đó là hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam với những hoạt động buôn bán, sinh hoạt đời thường. Những âm thanh và hình ảnh ấy làm cho bức tranh cuộc sống trở nên sinh động và gần gũi, thể hiện sự gắn bó của Nguyễn Trãi với cuộc sống của nhân dân.

Đặc biệt, hai câu thơ cuối đã thể hiện rõ tấm lòng yêu nước thương dân và mong ước của nhà thơ. Nguyễn Trãi ước có cây đàn của vua Thuấn để gảy lên khúc “Nam phong”, mong cho “dân giàu đủ khắp đòi phương”. Ước mong ấy cho thấy tấm lòng luôn hướng về nhân dân, mong muốn người dân được sống ấm no, hạnh phúc. Dù sống cuộc đời thanh nhàn nhưng trong lòng Nguyễn Trãi vẫn luôn đau đáu nỗi lo cho đất nước và nhân dân.

Không chỉ đặc sắc về nội dung, bài thơ còn thành công về nghệ thuật. Nguyễn Trãi đã sử dụng nhiều hình ảnh gần gũi, giàu sức gợi, kết hợp với các biện pháp nghệ thuật như liệt kê, từ láy… làm cho bức tranh thiên nhiên và cuộc sống trở nên sinh động. Ngôn ngữ thơ giản dị nhưng giàu cảm xúc, thể hiện rõ phong cách thơ mộc mạc mà sâu sắc của ông.

Bảo kính cảnh giới (bài 43) là một bài thơ tiêu biểu cho tâm hồn và tư tưởng của Nguyễn Trãi. Qua bức tranh thiên nhiên và cuộc sống làng quê, nhà thơ đã thể hiện tâm hồn thanh cao, tình yêu thiên nhiên và đặc biệt là tấm lòng yêu nước thương dân sâu sắc.

Câu 1 : Thể thơ của văn bản trên : Thất ngôn bát cú Đường luật

Câu 2 : Những hình ảnh nói về nếp sinh hoạt hàng ngày đạm bạc , thanh cao của tác giả :

+ Một mai, một cuốc , một cần câu

+ Thu ăn măng trúc , đông ăn giá

+ Xuân tắm hồ sen , hạ tắm ao

+ Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống

Câu 3 : -Biện pháp tu từ liệt kê : Một mai , một cuốc , một cần câu

-Tác dụng :

+ Làm nổi bật những dụng cụ lao động quen thuộc của người nông dân

+ Thể hiện cuộc sống giản dị , thanh nhàn , không màng danh lợi của tác giả

+ Làm cho câu thơ trở nên sinh động , gợi hình, gợi cảm hơn

Câu 4 : Quan niệm dại - khôn của tác giả :

- Điểm đặc biệt :

+ Tác giả nói ngược với quan niệm thông thường

+ " Dại " thực ra là khôn , chọn sống thanh tĩnh , tránh danh lợi

+ " Khôn " của người đời là chạy theo danh lợi , bon chen nơi ồn ào

Câu 5 :

Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên là một con người có nhân cách thanh cao và lối sống giản dị. Qua bài thơ " Nhàn " , ông lựa chọn cuộc sống hòa mình với thiên nhiên , tránh xa chốn bon chen danh lợi. Những hình ảnh như "một mai, một cuốc, một cần câu " hay " thu ăn măng trúc ,đông ăn giá " cho thấy cuộc sống đạm bạc nhưng thanh thản. Quan niệm " ta dại , ta tìm nơi vắng vẻ " thể hiện thái độ coi thường danh lợi của ông. Qua đó , ta thấy Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có tâm hồn ung dung , yêu thiên nhiên và giữ gìn nhân cách cao đẹp.