Ảnh hưởng về kinh tế: Thực dân thiết lập nền kinh tế thuộc địa, khai thác tài nguyên thiên nhiên (khoáng sản, nông sản) để phục vụ cho chính quốc. Hệ thống giao thông (đường sắt, cảng biển) được xây dựng nhưng chủ yếu phục vụ mục đích khai thác và quân sự. Nền sản xuất công nghiệp phụ thuộc, phát triển không đồng đều và thiếu bền vững. Ảnh hưởng về chính trị: Các quốc gia Đông Nam Á mất đi độc lập, chủ quyền, trở thành thuộc địa của các nước phương Tây. Bộ máy cai trị thực dân được thiết lập, áp bức và bóc lột nhân dân bản địa. Mâu thuẫn dân tộc gay gắt, dẫn đến nhiều phong trào đấu tranh giành độc lập. Ảnh hưởng về văn hóa - xã hội: Văn hóa phương Tây du nhập, làm thay đổi một số phong tục, tập quán truyền thống. Hệ thống giáo dục được xây dựng nhưng hạn chế và chủ yếu đào tạo công chức phục vụ bộ máy cai trị. Hầu hết các giai cấp, tầng lớp nhân dân bị áp bức, bóc lột nặng nề, lâm vào cảnh nghèo khổ, bần cùng. Liên hệ tình hình thực tế ở Việt Nam: Việt Nam chịu sự đô hộ của thực dân Pháp trong gần một thế kỷ, cũng phải chịu những tác động tương tự như các nước khác trong khu vực. Nền kinh tế bị vơ vét tài nguyên, lạc hậu; nhân dân bị áp bức, bóc lột nặng nề. Tuy nhiên, những ảnh hưởng này cũng thúc đẩy sự hình thành ý thức dân tộc, tinh thần yêu nước và các phong trào đấu tranh mạnh mẽ, cuối cùng dẫn đến thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, giành lại độc lập, chủ quyền cho dân tộc.

Giai đoạn đầu (thế kỷ XVI - XVII): Các nước phương Tây (Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan) tiếp cận khu vực với mục tiêu tìm kiếm gia vị và thiết lập các trạm giao dịch. Họ lợi dụng sự suy yếu của các vương quốc phong kiến địa phương để dần dần kiểm soát các tuyến đường biển và một số vùng lãnh thổ ven biển. Giai đoạn giữa (thế kỷ XVIII - đầu thế kỷ XIX): Sự cạnh tranh giữa các cường quốc thực dân Anh, Pháp, Hà Lan trở nên gay gắt hơn. Họ bắt đầu can thiệp sâu hơn vào công việc nội bộ của các quốc gia Đông Nam Á, tận dụng các cuộc khủng hoảng chính trị và xã hội. Giai đoạn cuối (nửa sau thế kỷ XIX): Các nước thực dân đẩy mạnh xâm lược bằng vũ lực, biến hầu hết các quốc gia Đông Nam Á hải đảo thành thuộc địa chính thức. Hà Lan chiếm Indonesia, Tây Ban Nha (sau đó là Hoa Kỳ) chiếm Philippines, và Anh chiếm các vùng thuộc Malaysia và Singapore ngày nay. Phương thức xâm lược: Ban đầu là buôn bán và truyền giáo, sau đó là can thiệp quân sự, ép buộc ký các hiệp ước bất bình đẳng, và cuối cùng là thiết lập bộ máy cai trị trực tiếp.