Câu 1:
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2:
Hai cặp từ/cụm từ đối lập:

• “định kiến của bản thân” ↔ “định kiến của những người khác”
• “rất tệ” ↔ “còn tệ hơn nhiều”

Câu 3:
Vì mỗi người có hoàn cảnh, suy nghĩ và góc nhìn riêng, nên việc phán xét người khác một cách dễ dàng thường phiến diện, thiếu hiểu biết và có thể gây tổn thương.

Câu 4:
Tác giả muốn nhấn mạnh rằng điều tồi tệ nhất không phải là bị người khác đánh giá, mà là chính ta chấp nhận và để những định kiến đó chi phối bản thân, khiến ta mất đi sự tự tin và sống không đúng với mình.

Câu 5:
Thông điệp rút ra:
Hãy tin vào bản thân, lắng nghe tiếng nói bên trong, không để định kiến (của mình hay của người khác) điều khiển cuộc sống; đồng thời biết tôn trọng và không vội vàng phán xét người khác.

Tự Luận

Câu 1 (khoảng 200 chữ):
Tôn trọng sự khác biệt của người khác là một biểu hiện quan trọng của văn minh và nhân văn trong xã hội hiện đại. Mỗi người sinh ra đều có hoàn cảnh, tính cách, suy nghĩ và lựa chọn riêng, vì vậy không ai hoàn toàn giống ai. Việc biết chấp nhận và tôn trọng những khác biệt ấy giúp chúng ta xây dựng các mối quan hệ tích cực, tránh những xung đột không đáng có. Ngược lại, nếu áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác hoặc kỳ thị những điều không giống mình, ta dễ gây tổn thương và làm rạn nứt sự gắn kết. Tôn trọng sự khác biệt không có nghĩa là đồng tình với mọi quan điểm, mà là biết lắng nghe, thấu hiểu và cư xử đúng mực. Khi mỗi cá nhân biết mở lòng, xã hội sẽ trở nên đa dạng nhưng vẫn hài hòa, nơi mọi người đều được là chính mình và phát huy giá trị riêng. Vì thế, học cách tôn trọng sự khác biệt chính là học cách trưởng thành và sống đẹp hơn mỗi ngày.

Câu 2: Phân tích, đánh giá bài thơ Nắng mới

Bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư là một trong những tác phẩm tiêu biểu của phong trào Thơ mới, thể hiện rõ nét cái tôi trữ tình giàu cảm xúc, đồng thời gửi gắm nỗi nhớ thương sâu sắc về người mẹ đã khuất. Với giọng điệu nhẹ nhàng, tha thiết cùng những hình ảnh giản dị mà gợi cảm, bài thơ đã chạm đến trái tim người đọc bằng tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

Ngay từ những câu thơ mở đầu, tác giả đã gợi ra một không gian quen thuộc, bình dị nhưng thấm đẫm nỗi buồn:

“Mỗi lần nắng mới hắt bên song,
Xao xác, gà trưa gáy não nùng,”

Hình ảnh “nắng mới” không chỉ đơn thuần là ánh nắng đầu ngày mà còn là tín hiệu của thời gian, của sự đổi thay. Ánh nắng ấy chiếu vào “bên song” – một không gian riêng tư, tĩnh lặng – như khơi dậy những hồi ức đã ngủ yên trong tâm hồn. Âm thanh “gà trưa gáy não nùng” càng làm tăng thêm cảm giác hoài niệm. Từ láy “xao xác” gợi sự vắng vẻ, hiu quạnh, còn “não nùng” diễn tả nỗi buồn sâu kín, kéo dài. Tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh vừa có ánh sáng vừa thấm đẫm tâm trạng, mở ra dòng hồi tưởng miên man của nhân vật trữ tình.

Hai câu thơ tiếp theo:

“Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,
Chập chờn sống lại những ngày không.”

đã trực tiếp bộc lộ tâm trạng. “Lòng rượi buồn” là nỗi buồn dịu nhẹ nhưng lan tỏa, thấm sâu vào tâm hồn. Từ “dĩ vãng” gợi về quá khứ xa xôi, còn “chập chờn” diễn tả trạng thái ký ức lúc rõ lúc mờ. Những kỉ niệm xưa không hiện lên rõ ràng mà như làn sương, vừa thực vừa mộng, càng làm tăng thêm vẻ đẹp man mác, mơ hồ rất đặc trưng của thơ Lưu Trọng Lư.

Từ hiện tại, mạch thơ chuyển dần về quá khứ – nơi có hình bóng người mẹ thân yêu:

“Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời
Lúc người còn sống, tôi lên mười;”

Hai câu thơ giản dị như lời tâm sự chân thành. Tác giả không dùng những từ ngữ cầu kỳ mà chỉ nói “tôi nhớ me tôi” – cách gọi “me” mộc mạc, gần gũi, mang đậm sắc thái tình cảm. Ký ức được xác định cụ thể: “lúc người còn sống”, “tôi lên mười” – đó là thời điểm đẹp nhất của tuổi thơ, khi còn có mẹ bên cạnh. Chính sự giản dị ấy lại làm cho nỗi nhớ trở nên chân thực và xúc động hơn.

Những kỉ niệm tiếp theo hiện lên qua những hình ảnh đời thường:

“Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội,
Áo đỏ người đưa trước giậu phơi.”

Câu thơ “nắng mới reo ngoài nội” gợi một không gian làng quê tràn đầy sức sống. Từ “reo” khiến ánh nắng như có linh hồn, vui tươi, rộn ràng. Trong khung cảnh ấy, hình ảnh người mẹ hiện lên qua công việc quen thuộc: phơi áo. “Áo đỏ” là điểm nhấn màu sắc nổi bật, vừa gợi sự ấm áp, vừa tạo cảm giác thân thương. Hình ảnh “trước giậu phơi” rất đỗi bình dị nhưng lại chứa đựng cả một trời kỉ niệm. Đó không chỉ là công việc mà còn là biểu tượng của sự chăm sóc, tần tảo của người mẹ.

Đặc biệt, hình ảnh người mẹ được khắc họa rõ nét hơn ở những câu thơ sau:

“Hình dáng me tôi chửa xoá mờ
Hãy còn mường tượng lúc vào ra:”

Dù thời gian trôi qua, dù mẹ đã mất, nhưng hình bóng mẹ vẫn “chửa xoá mờ” trong tâm trí tác giả. Từ “mường tượng” cho thấy hình ảnh ấy tuy không còn rõ ràng nhưng vẫn đủ để gợi lên cảm xúc sâu sắc. Những khoảnh khắc “lúc vào ra” – những hành động thường ngày – lại chính là những điều đáng nhớ nhất, bởi đó là những gì gần gũi và gắn bó nhất với tuổi thơ.

Đỉnh điểm của nỗi nhớ được thể hiện qua hai câu thơ cuối:

“Nét cười đen nhánh sau tay áo
Trong ánh trưa hè trước giậu thưa.”

“Nét cười đen nhánh” là một hình ảnh giàu sức gợi. Đó có thể là nụ cười hiền hậu, chất phác của người mẹ quê. Chi tiết “sau tay áo” gợi sự e lệ, kín đáo – một nét đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam. Hình ảnh ấy đặt trong “ánh trưa hè” càng trở nên ấm áp, rực rỡ, nhưng cũng đầy hoài niệm. Cảnh vật “giậu thưa” lại gợi sự trống vắng, như một khoảng trống trong lòng người con khi mẹ không còn nữa.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi với đời sống nhưng giàu sức gợi cảm. Các hình ảnh đều quen thuộc: nắng mới, tiếng gà, giậu phơi, áo đỏ… nhưng qua cách cảm nhận tinh tế của tác giả, chúng trở nên giàu ý nghĩa biểu tượng. Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng, mang đậm chất trữ tình. Đặc biệt, việc kết hợp giữa hiện tại và quá khứ đã tạo nên một dòng hồi tưởng tự nhiên, chân thực.

Không chỉ dừng lại ở việc bộc lộ nỗi nhớ cá nhân, Nắng mới còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Bài thơ gợi nhắc mỗi người về tình mẫu tử – một trong những tình cảm thiêng liêng nhất của con người. Qua đó, tác giả như muốn nhắn nhủ: hãy biết trân trọng những người thân yêu khi còn có thể, bởi một khi đã mất đi thì chỉ còn lại những kỉ niệm và nỗi nhớ khôn nguôi.

Tóm lại, Nắng mới của Lưu Trọng Lư là một bài thơ giàu cảm xúc, giàu giá trị nghệ thuật và nhân văn. Bằng những hình ảnh giản dị, giọng thơ tha thiết, tác giả đã khắc họa thành công nỗi nhớ mẹ sâu sắc, đồng thời chạm đến trái tim của bao thế hệ độc giả. Đây là một tác phẩm tiêu biểu cho vẻ đẹp của Thơ mới và cho tình cảm gia đình thiêng liêng, bất diệt trong tâm hồn con người.

Câu 1:
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2:
Hai cặp từ/cụm từ đối lập:

• “định kiến của bản thân” ↔ “định kiến của những người khác”
• “rất tệ” ↔ “còn tệ hơn nhiều”

Câu 3:
Vì mỗi người có hoàn cảnh, suy nghĩ và góc nhìn riêng, nên việc phán xét người khác một cách dễ dàng thường phiến diện, thiếu hiểu biết và có thể gây tổn thương.

Câu 4:
Tác giả muốn nhấn mạnh rằng điều tồi tệ nhất không phải là bị người khác đánh giá, mà là chính ta chấp nhận và để những định kiến đó chi phối bản thân, khiến ta mất đi sự tự tin và sống không đúng với mình.

Câu 5:
Thông điệp rút ra:
Hãy tin vào bản thân, lắng nghe tiếng nói bên trong, không để định kiến (của mình hay của người khác) điều khiển cuộc sống; đồng thời biết tôn trọng và không vội vàng phán xét người khác.

Tự Luận

Câu 1 (khoảng 200 chữ):
Tôn trọng sự khác biệt của người khác là một biểu hiện quan trọng của văn minh và nhân văn trong xã hội hiện đại. Mỗi người sinh ra đều có hoàn cảnh, tính cách, suy nghĩ và lựa chọn riêng, vì vậy không ai hoàn toàn giống ai. Việc biết chấp nhận và tôn trọng những khác biệt ấy giúp chúng ta xây dựng các mối quan hệ tích cực, tránh những xung đột không đáng có. Ngược lại, nếu áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác hoặc kỳ thị những điều không giống mình, ta dễ gây tổn thương và làm rạn nứt sự gắn kết. Tôn trọng sự khác biệt không có nghĩa là đồng tình với mọi quan điểm, mà là biết lắng nghe, thấu hiểu và cư xử đúng mực. Khi mỗi cá nhân biết mở lòng, xã hội sẽ trở nên đa dạng nhưng vẫn hài hòa, nơi mọi người đều được là chính mình và phát huy giá trị riêng. Vì thế, học cách tôn trọng sự khác biệt chính là học cách trưởng thành và sống đẹp hơn mỗi ngày.

Câu 2: Phân tích, đánh giá bài thơ Nắng mới

Bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư là một trong những tác phẩm tiêu biểu của phong trào Thơ mới, thể hiện rõ nét cái tôi trữ tình giàu cảm xúc, đồng thời gửi gắm nỗi nhớ thương sâu sắc về người mẹ đã khuất. Với giọng điệu nhẹ nhàng, tha thiết cùng những hình ảnh giản dị mà gợi cảm, bài thơ đã chạm đến trái tim người đọc bằng tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

Ngay từ những câu thơ mở đầu, tác giả đã gợi ra một không gian quen thuộc, bình dị nhưng thấm đẫm nỗi buồn:

“Mỗi lần nắng mới hắt bên song,
Xao xác, gà trưa gáy não nùng,”

Hình ảnh “nắng mới” không chỉ đơn thuần là ánh nắng đầu ngày mà còn là tín hiệu của thời gian, của sự đổi thay. Ánh nắng ấy chiếu vào “bên song” – một không gian riêng tư, tĩnh lặng – như khơi dậy những hồi ức đã ngủ yên trong tâm hồn. Âm thanh “gà trưa gáy não nùng” càng làm tăng thêm cảm giác hoài niệm. Từ láy “xao xác” gợi sự vắng vẻ, hiu quạnh, còn “não nùng” diễn tả nỗi buồn sâu kín, kéo dài. Tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh vừa có ánh sáng vừa thấm đẫm tâm trạng, mở ra dòng hồi tưởng miên man của nhân vật trữ tình.

Hai câu thơ tiếp theo:

“Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,
Chập chờn sống lại những ngày không.”

đã trực tiếp bộc lộ tâm trạng. “Lòng rượi buồn” là nỗi buồn dịu nhẹ nhưng lan tỏa, thấm sâu vào tâm hồn. Từ “dĩ vãng” gợi về quá khứ xa xôi, còn “chập chờn” diễn tả trạng thái ký ức lúc rõ lúc mờ. Những kỉ niệm xưa không hiện lên rõ ràng mà như làn sương, vừa thực vừa mộng, càng làm tăng thêm vẻ đẹp man mác, mơ hồ rất đặc trưng của thơ Lưu Trọng Lư.

Từ hiện tại, mạch thơ chuyển dần về quá khứ – nơi có hình bóng người mẹ thân yêu:

“Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời
Lúc người còn sống, tôi lên mười;”

Hai câu thơ giản dị như lời tâm sự chân thành. Tác giả không dùng những từ ngữ cầu kỳ mà chỉ nói “tôi nhớ me tôi” – cách gọi “me” mộc mạc, gần gũi, mang đậm sắc thái tình cảm. Ký ức được xác định cụ thể: “lúc người còn sống”, “tôi lên mười” – đó là thời điểm đẹp nhất của tuổi thơ, khi còn có mẹ bên cạnh. Chính sự giản dị ấy lại làm cho nỗi nhớ trở nên chân thực và xúc động hơn.

Những kỉ niệm tiếp theo hiện lên qua những hình ảnh đời thường:

“Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội,
Áo đỏ người đưa trước giậu phơi.”

Câu thơ “nắng mới reo ngoài nội” gợi một không gian làng quê tràn đầy sức sống. Từ “reo” khiến ánh nắng như có linh hồn, vui tươi, rộn ràng. Trong khung cảnh ấy, hình ảnh người mẹ hiện lên qua công việc quen thuộc: phơi áo. “Áo đỏ” là điểm nhấn màu sắc nổi bật, vừa gợi sự ấm áp, vừa tạo cảm giác thân thương. Hình ảnh “trước giậu phơi” rất đỗi bình dị nhưng lại chứa đựng cả một trời kỉ niệm. Đó không chỉ là công việc mà còn là biểu tượng của sự chăm sóc, tần tảo của người mẹ.

Đặc biệt, hình ảnh người mẹ được khắc họa rõ nét hơn ở những câu thơ sau:

“Hình dáng me tôi chửa xoá mờ
Hãy còn mường tượng lúc vào ra:”

Dù thời gian trôi qua, dù mẹ đã mất, nhưng hình bóng mẹ vẫn “chửa xoá mờ” trong tâm trí tác giả. Từ “mường tượng” cho thấy hình ảnh ấy tuy không còn rõ ràng nhưng vẫn đủ để gợi lên cảm xúc sâu sắc. Những khoảnh khắc “lúc vào ra” – những hành động thường ngày – lại chính là những điều đáng nhớ nhất, bởi đó là những gì gần gũi và gắn bó nhất với tuổi thơ.

Đỉnh điểm của nỗi nhớ được thể hiện qua hai câu thơ cuối:

“Nét cười đen nhánh sau tay áo
Trong ánh trưa hè trước giậu thưa.”

“Nét cười đen nhánh” là một hình ảnh giàu sức gợi. Đó có thể là nụ cười hiền hậu, chất phác của người mẹ quê. Chi tiết “sau tay áo” gợi sự e lệ, kín đáo – một nét đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam. Hình ảnh ấy đặt trong “ánh trưa hè” càng trở nên ấm áp, rực rỡ, nhưng cũng đầy hoài niệm. Cảnh vật “giậu thưa” lại gợi sự trống vắng, như một khoảng trống trong lòng người con khi mẹ không còn nữa.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi với đời sống nhưng giàu sức gợi cảm. Các hình ảnh đều quen thuộc: nắng mới, tiếng gà, giậu phơi, áo đỏ… nhưng qua cách cảm nhận tinh tế của tác giả, chúng trở nên giàu ý nghĩa biểu tượng. Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng, mang đậm chất trữ tình. Đặc biệt, việc kết hợp giữa hiện tại và quá khứ đã tạo nên một dòng hồi tưởng tự nhiên, chân thực.

Không chỉ dừng lại ở việc bộc lộ nỗi nhớ cá nhân, Nắng mới còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Bài thơ gợi nhắc mỗi người về tình mẫu tử – một trong những tình cảm thiêng liêng nhất của con người. Qua đó, tác giả như muốn nhắn nhủ: hãy biết trân trọng những người thân yêu khi còn có thể, bởi một khi đã mất đi thì chỉ còn lại những kỉ niệm và nỗi nhớ khôn nguôi.

Tóm lại, Nắng mới của Lưu Trọng Lư là một bài thơ giàu cảm xúc, giàu giá trị nghệ thuật và nhân văn. Bằng những hình ảnh giản dị, giọng thơ tha thiết, tác giả đã khắc họa thành công nỗi nhớ mẹ sâu sắc, đồng thời chạm đến trái tim của bao thế hệ độc giả. Đây là một tác phẩm tiêu biểu cho vẻ đẹp của Thơ mới và cho tình cảm gia đình thiêng liêng, bất diệt trong tâm hồn con người.