Câu 1: Đoạn văn về việc thấu hiểu chính mình (khoảng 200 chữ)

Thấu hiểu chính mình là quá trình tự nhận thức sâu sắc về năng lực, sở trường, điểm yếu và những giá trị cốt lõi của bản thân. Đây là chiếc chìa khóa vàng mở ra cánh cửa của sự thành công và hạnh phúc. Khi hiểu rõ mình, ta sẽ đưa ra những định hướng nghề nghiệp và mục tiêu sống phù hợp, biết phát huy thế mạnh và khắc phục hạn chế. Hơn thế, việc thấu hiểu bản thân giúp ta xây dựng lòng tự trọng, giữ vững lập trường trước những cám dỗ của ngoại cảnh và biết cách yêu thương, chữa lành cho chính mình. Để đạt được điều này, chúng ta cần không ngừng học hỏi, dám đối diện với sự thật và lắng nghe những thanh âm sâu thẳm từ tâm hồn. Hiểu mình là điểm tựa vững chắc để ta từng bước hoàn thiện bản thân và tỏa sáng theo cách riêng.

Câu 2: Bài văn nghị luận phân tích bài thơ "Chuyện của mẹ" (khoảng 400 chữ)

Bài thơ "Chuyện của mẹ" của Nguyễn Ba là một bức tranh bi tráng và thiêng liêng về người mẹ Việt Nam anh hùng, khắc họa nỗi đau chiến tranh và sự vĩ đại của tình mẫu tử hòa quyện cùng tình yêu Tổ quốc.

Về nội dung, tác phẩm kể lại cuộc đời đầy mất mát của người mẹ đã hiến dâng tất cả cho non sông. Nỗi đau của mẹ được đong đếm qua sự chia li chồng và sự hi sinh của những người con ruột trên các chiến trường ác liệt (từ Tây Bắc đến Thạch Hãn, Trường Sơn và Vị Xuyên). Sự mất mát ấy tưởng chừng vắt kiệt nước mắt của mẹ, khiến đôi mắt người mẹ mù lòa. Thế nhưng, đằng sau nỗi đau ấy là một tầm vóc cao cả: mẹ trở thành biểu tượng của đất nước, của sự bao dung và đùm bọc. Đứa con út trở về trong thương tật, mẹ vẫn đau đáu nỗi lo cho tương lai của con. Nỗi đau cá nhân đã được người mẹ vượt lên để hóa thành tình yêu thương dân tộc bao la.

Về nghệ thuật, bài thơ thành công nhờ thể thơ tự do đầy phóng khoáng, nhịp điệu linh hoạt như dòng tâm sự nghẹn ngào của người con. Hình ảnh thơ mang tính biểu tượng cao và giàu sức gợi (địa đầu Tây Bắc, con sóng nát Thạch Hãn, đồi đất Vị Xuyên). Tác giả sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ như liệt kê, ẩn dụ (tuổi thanh xuân xanh vào vời vợi trong xanh), giúp cụ thể hóa những hi sinh thầm lặng. Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc nhưng cứa vào lòng người đọc bởi sự chân thực và xót xa.

Đoạn kết bài thơ với hình ảnh “móm mém mẹ cười khoé mắt loà khẽ sáng mấy giọt sương” là một nét vẽ nghệ thuật tuyệt đẹp. Nó thể hiện sự thanh thản, niềm tin vào thế hệ tương lai và sức sống bất diệt của dân tộc. Bài thơ không chỉ là câu chuyện của một gia đình mà là khúc tráng ca tri ân những người Mẹ Việt Nam vĩ đại.

Câu 1.

Kiểu văn bản: Văn bản nghị luận

Câu 2.

Vấn đề được đề cập đến trong văn bản là:

* Con người cần biết nhìn nhận đúng bản thân và người khác;

* đặc biệt là phải biết mình, sửa mình để phát triển.

Câu 3.

Để làm sáng tỏ vấn đề, tác giả sử dụng các bằng chứng:

* Câu ca dao về đèn và trăng:

> “Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng...”

* Câu tục ngữ:

> “Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn.”

* Những lí lẽ, phân tích về ưu điểm và hạn chế của con người trong cuộc sống.

Câu 4.

Mục đích:

Giúp người đọc hiểu ý nghĩa sâu sắc của câu ca dao; từ đó biết tự nhìn nhận, đánh giá và hoàn thiện bản thân.

Nội dung:

Qua hình ảnh đèn và trăng, tác giả khẳng định:

* ai cũng có điểm mạnh, điểm yếu;

* cần biết người, biết mình;

* quan trọng nhất là biết sửa mình để phát triển.

Câu 5.

Cách lập luận của tác giả:

* chặt chẽ, logic;

* đi từ phân tích câu ca dao đến mở rộng thành bài học cuộc sống;

* kết hợp lí lẽ với dẫn chứng dân gian gần gũi;

* lập luận giàu tính triết lí và thuyết phục.

• Con trai: "Con trai trần trong mặt trời nắng cháy / Ép đá xanh thành rượu uống hàng ngày".
• Con gái: "Con gái đẹp trong sương giá đông sang / Tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng".

• Biện pháp tu từ: Liệt kê ("gọi gió, gọi mưa, gọi nắng", "chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng") và Ẩn dụ/Phóng đại ("bắt nước ngược dòng").
• Tác dụng:
• • Nội dung: Nhấn mạnh sức mạnh phi thường, sự kiên cường và khả năng chinh phục thiên nhiên hùng vĩ của người Pa Dí.
  • Nghệ thuật: Tạo nhịp điệu mạnh mẽ, khỏe khoắn, làm cho câu thơ thêm giàu hình ảnh và giàu cảm xúc.

• Niềm tự hào sâu sắc về dân tộc mình (dù dân số ít nhưng kiên cường).
• Tình yêu quê hương, đất nước và sự gắn bó máu thịt với cộng đồng.
• Sự ngưỡng mộ trước vẻ đẹp lao động và ý chí kiên cường của con người Pa Dí trong cuộc sống.

• Ý thức về cội nguồn: Biết tự hào và trân trọng văn hóa, truyền thống dân tộc.
• Ý chí kiên cường: Luôn nỗ lực, chăm chỉ lao động, không chịu khuất phục trước khó khăn, nghịch cảnh ("ép đá xanh thành rượu").
• Sống trách nhiệm: Biết cống hiến sức mình để xây dựng quê hương, cộng đồng ấm no, hạnh phúc.

Câu 1

Bài thơ “Chiếc lá đầu tiên” của Hoàng Nhuận Cầm là một bản hòa ca đầy xúc cảm về tuổi học trò trong trẻo và những kỉ niệm không thể phai mờ. Về nội dung, bài thơ thể hiện nỗi nhớ da diết về mái trường, bạn bè, thầy cô và cả những rung động đầu đời. Những hình ảnh quen thuộc như “chùm phượng hồng”, “tiếng ve”, “sân trường”, “cây bàng” gợi lên một không gian tuổi học trò vừa gần gũi vừa thiêng liêng. Đặc biệt, hình ảnh “chiếc lá buổi đầu tiên” mang ý nghĩa biểu tượng cho những kỉ niệm đầu đời trong sáng, không thể tìm lại. Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thơ tự do, giọng điệu tha thiết, giàu cảm xúc. Tác giả sử dụng nhiều biện pháp tu từ như ẩn dụ, nhân hóa (“tiếng ve… xé đôi hồ nước”) giúp tăng sức gợi hình, gợi cảm. Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu chất thơ, kết hợp với dòng cảm xúc tự nhiên đã tạo nên sức lay động sâu sắc. Tất cả làm nên một bài thơ đẹp, chan chứa hoài niệm về một thời tuổi trẻ đã qua.

Câu 2

Câu nói: “Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật” gửi đến chúng ta một thông điệp sâu sắc về hậu quả của những hành động tưởng chừng vô hại. Ở đây, “trò đùa” của con người lại trở thành nỗi đau và sự mất mát thật sự đối với sinh vật khác. Điều đó cho thấy sự vô tâm, thiếu suy nghĩ có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng mà ta không lường trước được.

Trong cuộc sống, không ít người có thói quen hành động theo cảm tính, coi nhẹ tác động của việc mình làm. Một lời nói vô ý có thể làm tổn thương người khác; một hành động bạo lực nhỏ có thể gây hậu quả lớn. Đặc biệt, với môi trường và động vật, sự thờ ơ của con người đã và đang gây ra những tổn thất nặng nề. Việc săn bắt, phá hoại hay chỉ đơn giản là làm tổn thương sinh vật khác vì “cho vui” đều thể hiện sự thiếu ý thức và lòng trắc ẩn.

Câu nói cũng nhắc nhở mỗi người cần biết đặt mình vào vị trí của người khác hoặc các sinh vật khác để suy nghĩ và hành động có trách nhiệm hơn. Mọi hành động, dù nhỏ, đều có thể tạo ra ảnh hưởng lớn. Vì vậy, chúng ta cần sống cẩn trọng, biết yêu thương và tôn trọng sự sống xung quanh.

Tóm lại, câu văn không chỉ phê phán sự vô tâm mà còn là lời cảnh tỉnh sâu sắc về ý thức và trách nhiệm của con người. Mỗi chúng ta cần thay đổi từ những hành động nhỏ nhất để góp phần xây dựng một thế giới nhân ái và bền vững hơn.

Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Phương thức biểu đạt chính là biểu cảm (kết hợp với miêu tả và tự sự).

Câu 3.
Một số hình ảnh, dòng thơ khắc họa kỉ niệm trường cũ:

• “Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay”
• “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”
• “Một lớp học buâng khuâng màu xanh rủ”
• “Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm”
• “Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi”
• “Ôi những trận cười trong sáng đó lao xao”

Nhận xét:
Những kỉ niệm này rất trong sáng, hồn nhiên, giàu cảm xúc và đầy lưu luyến. Đó là những ký ức tuổi học trò đẹp đẽ, gắn với thiên nhiên (phượng, ve, bàng) và tình bạn, tình thầy trò, tình yêu đầu đời.

Câu 4.
Biện pháp tu từ: ẩn dụ kết hợp với nhân hóa (hoặc cường điệu) trong hình ảnh “xé đôi hồ nước”.

Tác dụng:

• Làm nổi bật âm thanh tiếng ve vang lên rất rõ, rất mạnh trong không gian yên tĩnh.
• Gợi cảm giác xao động, chia cắt, như báo hiệu sự chia tay của tuổi học trò.
• Tăng tính gợi hình, gợi cảm, giúp kỉ niệm trở nên sống động và sâu sắc hơn.

Câu 5.
Gợi ý trả lời (có thể linh hoạt):

Em ấn tượng nhất với hình ảnh:
“Không thấy trên sân trường chiếc lá buổi đầu tiên.”

Vì:

• Đây là hình ảnh mang tính biểu tượng cho kỉ niệm đầu đời, tuổi học trò đã qua.
• Gợi cảm giác nuối tiếc, mất mát và không thể quay lại.
• Thể hiện sâu sắc nỗi nhớ và sự trưởng thành khi con người phải rời xa những điều thân thuộc.

II. PHẦN VIẾT (6.0 ĐIỂM)

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ về ý nghĩa của việc tôn trọng sự khác biệt của người khác.

Câu 2. Viết bài văn phân tích, đánh giá bài thơ sau: 

Mỗi lần nắng mới hắt bên song,
Xao xác, gà trưa gáy não nùng,
Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,
Chập chờn sống lại những ngày không.

Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời
Lúc người còn sống, tôi lên mười;
Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội,
Áo đỏ người đưa trước giậu phơi.

Hình dáng me tôi chửa xoá mờ
Hãy còn mường tượng lúc vào ra:
Nét cười đen nhánh sau tay áo
Trong ánh trưa hè trước giậu thưa.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2.
Hai cặp từ/cụm từ đối lập trong đoạn (1):

• tằn tiện ↔ phung phí
• hào phóng ↔ keo kiệt
  (ngoài ra có thể: ở nhà ↔ ưa bay nhảy)

Câu 3.
Tác giả cho rằng không nên phán xét người khác một cách dễ dàng vì:

• Mỗi người có hoàn cảnh, quan điểm sống và cách lựa chọn khác nhau.
• Việc đánh giá thường mang tính chủ quan, xuất phát từ góc nhìn và định kiến cá nhân.
• Phán xét vội vàng dễ dẫn đến hiểu sai, gây tổn thương và tạo ra những đánh giá không công bằng.

Câu 4.
Câu nói “buông mình vào tấm lưới định kiến đó” có thể hiểu là:

• Con người chấp nhận để định kiến chi phối suy nghĩ và hành động của mình.
• Không còn suy nghĩ độc lập, bị ràng buộc bởi cách nhìn phiến diện của bản thân hoặc của người khác.
• Điều này khiến con người đánh mất tự do tư duy, sống theo khuôn mẫu và dễ đưa ra những nhận định sai lệch.

Câu 5.
Thông điệp rút ra:

• Cần tôn trọng sự khác biệt và không vội vàng phán xét người khác.
• Học cách lắng nghe, thấu hiểu trước khi đánh giá.
• Quan trọng nhất là tin vào bản thân, không để định kiến của người khác chi phối cuộc sống của mình.

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ):

Đoạn thơ thể hiện nỗi niềm trăn trở, tiếc nuối của tác giả khi trở về làng quê – nơi gắn bó với tuổi thơ nhưng đã đổi thay sâu sắc. Hình ảnh “giẫm lên dấu chân / những đứa bạn đã rời làng kiếm sống” gợi lên sự chia ly, tha hương vì cuộc sống mưu sinh khắc nghiệt. Những câu thơ tiếp theo phản ánh thực trạng nông thôn: đất chật, người đông, lao động vất vả mà vẫn thiếu thốn (“mồ hôi chẳng hóa thành bát cơm no”). Sự biến mất của những giá trị văn hóa truyền thống như tiếng hát dân ca, mái tóc dài của thiếu nữ hay lũy tre làng càng làm nổi bật nỗi buồn trước sự đổi thay. Nghệ thuật của đoạn thơ nổi bật ở thể thơ tự do, giọng điệu trầm lắng, ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi. Các hình ảnh quen thuộc được đặt trong thế đối lập giữa quá khứ và hiện tại, tạo nên cảm xúc hoài niệm sâu sắc. Qua đó, tác giả bày tỏ tình yêu quê hương và nỗi day dứt trước những biến động của làng quê trong thời hiện đại.

Câu 2. Viết bài văn (khoảng 600 chữ):

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống con người. Từ việc kết nối bạn bè, cập nhật thông tin đến giải trí, học tập, mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng đặt ra không ít vấn đề cần suy ngẫm.

Trước hết, không thể phủ nhận những lợi ích to lớn của mạng xã hội. Đây là công cụ giúp con người kết nối nhanh chóng, vượt qua mọi khoảng cách địa lí. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, chúng ta có thể trò chuyện, chia sẻ cảm xúc với người thân ở xa, cập nhật tin tức trong và ngoài nước gần như tức thì. Mạng xã hội cũng mở ra cơ hội học tập và làm việc hiệu quả: nhiều người tận dụng nền tảng này để kinh doanh, quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu cá nhân hoặc tiếp cận tri thức mới. Đối với giới trẻ, đây còn là không gian để thể hiện bản thân, sáng tạo nội dung và giao lưu với cộng đồng.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, mạng xã hội cũng tiềm ẩn nhiều hệ lụy đáng lo ngại. Trước hết là tình trạng lệ thuộc, nghiện mạng xã hội khiến con người lãng phí thời gian, giảm hiệu suất học tập và làm việc. Không ít người mải mê “sống ảo”, chạy theo lượt thích, lượt chia sẻ mà quên đi giá trị thực của cuộc sống. Bên cạnh đó, thông tin sai lệch, tin giả lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội có thể gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức của cộng đồng. Mạng xã hội cũng có thể trở thành môi trường phát sinh những hành vi tiêu cực như bạo lực ngôn từ, xâm phạm quyền riêng tư, lừa đảo trực tuyến. Đặc biệt, đối với giới trẻ, việc tiếp xúc quá nhiều với những nội dung không lành mạnh có thể ảnh hưởng đến tâm lý và lối sống.

Vì vậy, vấn đề đặt ra không phải là loại bỏ mạng xã hội mà là sử dụng nó một cách thông minh và có trách nhiệm. Mỗi người cần biết chọn lọc thông tin, kiểm chứng nguồn tin trước khi chia sẻ, đồng thời kiểm soát thời gian sử dụng hợp lí. Gia đình và nhà trường cũng cần định hướng cho giới trẻ cách tiếp cận mạng xã hội một cách lành mạnh. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần có biện pháp quản lí, xử lí nghiêm các hành vi vi phạm trên không gian mạng để tạo môi trường an toàn cho người dùng.

Tóm lại, mạng xã hội là con dao hai lưỡi trong cuộc sống hiện đại. Nếu biết tận dụng đúng cách, nó sẽ trở thành công cụ hữu ích giúp con người phát triển; ngược lại, nếu lạm dụng, nó có thể gây ra nhiều hệ lụy khó lường. Do đó, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức để biến mạng xã hội thành phương tiện phục vụ cuộc sống, chứ không để nó chi phối cuộc sống của mình.

Đọc hiểu

Câu 1.
Văn bản được viết theo thể thơ tự do (không bị ràng buộc về số câu, số chữ, nhịp điệu linh hoạt).

Câu 2.
Hạnh phúc được miêu tả qua các tính từ: xanh, thơm, dịu dàng, vô tư.

Câu 3.
Đoạn thơ:
“Hạnh phúc
đôi khi như quả
thơm trong im lặng, dịu dàng”

→ Gợi ra cách hiểu:
Hạnh phúc đôi khi rất giản dị, lặng lẽ, không ồn ào hay phô trương. Nó giống như một trái chín thơm, tỏa hương nhẹ nhàng trong sự yên bình và tinh tế. Con người có thể cảm nhận hạnh phúc từ những điều nhỏ bé, sâu lắng trong cuộc sống.

Câu 4.
Biện pháp tu từ so sánh (“hạnh phúc… như sông”) có tác dụng:

• Làm cho khái niệm hạnh phúc trở nên cụ thể, sinh động hơn.
• Gợi hình ảnh dòng sông trôi chảy tự nhiên, vô tư, không bận tâm đầy – vơi.
• Qua đó nhấn mạnh: hạnh phúc là sự thanh thản, tự do, thuận theo tự nhiên, không bị ràng buộc bởi hơn – thua, được – mất.

Câu 5.
Quan niệm về hạnh phúc của tác giả:

• Hạnh phúc không phải điều gì lớn lao mà thường đến từ những điều bình dị, gần gũi.
• Hạnh phúc mang nhiều trạng thái: tươi mới, ngọt ngào, nhẹ nhàng, tự do.
• Đó là cảm giác an nhiên, vô tư, không toan tính, biết tận hưởng hiện tại.

→ Đây là một quan niệm tích cực, sâu sắc và giàu chất triết lí, giúp con người biết trân trọng những giá trị giản đơn trong cuộc sống.