Câu 1 :

Thấu hiểu chính mình là biết rõ điểm mạnh, điểm yếu, ước mơ và cả những giới hạn của bản thân. Đây là điều vô cùng quan trọng đối với mỗi người, đặc biệt là người trẻ. Khi hiểu mình, ta sẽ biết mình cần gì, muốn gì và nên lựa chọn con đường nào phù hợp. Người thấu hiểu bản thân sẽ tự tin hơn trước khó khăn, không dễ bị ảnh hưởng bởi lời đánh giá của người khác. Ngược lại, nếu không hiểu chính mình, con người dễ sống mơ hồ, mất phương hướng và chạy theo những điều không phù hợp. Thấu hiểu bản thân còn giúp mỗi người nhận ra sai lầm để thay đổi, hoàn thiện mình từng ngày. Tuy nhiên, hiểu bản thân không phải là tự mãn hay chỉ nhìn vào ưu điểm, mà cần biết nhìn nhận cả những thiếu sót của mình bằng thái độ chân thành. Trong cuộc sống, mỗi người đều cần thời gian để trải nghiệm, học hỏi và trưởng thành. Vì vậy, hãy biết lắng nghe cảm xúc, suy nghĩ của chính mình để sống đúng với giá trị bản thân và trở thành phiên bản tốt đẹp hơn mỗi ngày.

Câu 2 :

Bài thơ “Chuyện của mẹ” của Nguyễn Ba là khúc ca xúc động về sự hi sinh lớn lao của người mẹ Việt Nam trong chiến tranh và hòa bình. Qua hình tượng người mẹ, tác giả thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với những con người đã âm thầm hi sinh cho đất nước.

Trước hết, bài thơ khắc họa nỗi đau mất mát quá lớn của mẹ trong chiến tranh. Mẹ “có năm lần chia li”, mỗi lần tiễn chồng con ra trận là một lần đối diện với đau thương. Người chồng “hóa thành ngàn lau bời bời nơi địa đầu Tây Bắc”, người con trai đầu “thành con sóng nát trên dòng Thạch Hãn”, người con trai thứ hai hi sinh nơi “vườn cao su Xuân Lộc”. Những hình ảnh ấy gợi sự mất mát dữ dội, cho thấy chiến tranh đã cướp đi hạnh phúc của biết bao gia đình. Không chỉ vậy, chị gái của nhân vật trữ tình cũng hi sinh tuổi xuân trên tuyến lửa. Qua đó, người đọc cảm nhận được sự hi sinh thầm lặng nhưng cao cả của cả một gia đình dành cho Tổ quốc.

Bên cạnh nỗi đau là vẻ đẹp của tình mẫu tử sâu nặng. Người mẹ luôn yêu thương, lo lắng cho đứa con còn sống sót. Dù “đôi mắt bị lòa”, mẹ vẫn đau đáu nỗi lo “ai người nước nôi, cơm cháo” cho con sau này. Tình thương của mẹ thật giản dị nhưng vô cùng thiêng liêng. Trong cảm nhận của người con, mẹ không chỉ là mẹ riêng của mình mà “đã là mẹ của non sông đất nước”. Hình tượng người mẹ từ đó mang ý nghĩa lớn lao, tượng trưng cho hàng triệu bà mẹ Việt Nam anh hùng giàu đức hi sinh.

Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thơ tự do với giọng điệu chân thành, giàu cảm xúc. Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh giàu sức gợi như “con sóng nát”, “mấy giọt sương”, “ngàn lau bời bời” vừa chân thực vừa giàu chất biểu tượng. Ngôn ngữ mộc mạc nhưng lay động lòng người, kết hợp với cách kể chuyện tự nhiên đã làm nổi bật cảm xúc đau thương xen lẫn tự hào.

“Chuyện của mẹ” không chỉ ca ngợi người mẹ Việt Nam mà còn nhắc nhở mỗi người hôm nay phải biết trân trọng hòa bình, biết ơn những hi sinh to lớn của các thế hệ đi trước.

Câu 1.
Kiểu văn bản: Văn bản nghị luận.

Câu 2.
Vấn đề được đề cập đến trong văn bản là:

• Cách nhìn nhận, đánh giá con người và bản thân một cách đúng đắn, bao dung.
• Con người ai cũng có ưu điểm và hạn chế, vì vậy cần biết mình để sửa mình và phát triển.

Câu 3.
Để làm sáng tỏ vấn đề, tác giả đã sử dụng các bằng chứng:

• Câu ca dao về “đèn và trăng”:
  “Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng…”
• Câu tục ngữ:
  “Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn.”
• Những phân tích thực tế về ưu điểm, hạn chế của đèn và trăng để liên hệ với con người trong cuộc sống.

Câu 4.

• Mục đích:
  Giúp người đọc hiểu rằng ai cũng có điểm mạnh và điểm yếu; cần biết nhìn nhận bản thân, sửa đổi hạn chế để hoàn thiện mình.
• Nội dung:
  Từ câu chuyện “đèn và trăng”, tác giả bàn về cách đánh giá con người, đề cao sự bao dung, sự tự nhận thức và ý thức sửa mình để phát triển cá nhân cũng như cộng đồng.

Câu 5.
Cách lập luận của tác giả:

• Lập luận chặt chẽ, logic.
• Đi từ câu ca dao dân gian đến liên hệ thực tế đời sống con người.
• Kết hợp giải thích, phân tích và bình luận sâu sắc.
• Dẫn chứng gần gũi, giàu tính triết lí nên dễ thuyết phục người đọc.

Câu 1.

Trong đoạn trích bài thơ “Cây hai ngàn lá”, nhà thơ Pờ Sảo Mìn đã khắc họa vẻ đẹp đáng quý của con người Pa Dí. Trước hết, đó là vẻ đẹp của sự cần cù, chịu thương chịu khó trong lao động. Hình ảnh “Con trai trần2 trong mặt trời nắng cháy / Ép đá xanh thành rượu uống hằng ngày” cho thấy sự mạnh mẽ, bền bỉ của người đàn ông miền núi. Họ không ngại khó khăn, gian khổ để làm chủ cuộc sống. Bên cạnh đó, người con gái Pa Dí hiện lên với vẻ đẹp dịu dàng, khéo léo qua câu thơ “Tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng”. Không chỉ chăm chỉ, con người Pa Dí còn có ý chí chinh phục thiên nhiên: “Biết gọi gió, gọi mưa, gọi nắng / Chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng”. Những hình ảnh ấy đã làm nổi bật tinh thần lao động hăng say, sức sống mãnh liệt và khát vọng xây dựng cuộc sống ấm no của dân tộc Pa Dí. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm tự hào, tình yêu tha thiết với quê hương và con người dân tộc mình.

Câu 2.

Trong cuộc sống hiện nay, tinh thần dám đổi mới của thế hệ trẻ có vai trò vô cùng quan trọng. Dám đổi mới là dám nghĩ khác, làm khác để tạo ra những điều tốt đẹp và tiến bộ hơn. Nhiều bạn trẻ ngày nay không ngại thử sức trong học tập, công nghệ, kinh doanh hay sáng tạo nội dung trên mạng xã hội. Họ mạnh dạn theo đuổi đam mê, vượt qua nỗi sợ thất bại để khẳng định bản thân. Tinh thần đổi mới giúp con người phát triển năng lực, tạo ra nhiều giá trị cho xã hội và góp phần đưa đất nước phát triển trong thời đại hiện đại hóa. Tuy nhiên, đổi mới không có nghĩa là sống bốc đồng hay chạy theo điều khác lạ một cách thiếu suy nghĩ. Người trẻ cần biết tiếp thu cái mới nhưng vẫn giữ gìn những giá trị truyền thống tốt đẹp. Bên cạnh đó, cần có bản lĩnh, kiến thức và sự kiên trì để biến ý tưởng thành hành động thiết thực. Là học sinh, em cần cố gắng học tập, rèn luyện tư duy sáng tạo và không ngại thay đổi để hoàn thiện bản thân, góp phần xây dựng tương lai tốt đẹp hơn.

Câu 1.
Đoạn trích trên được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Những dòng thơ nói về vẻ đẹp của con trai, con gái là:

• “Con trai trần2 trong mặt trời nắng cháy
  Ép đá xanh thành rượu uống hằng ngày”
• “Con gái đẹp trong sương giá đông sang
  Tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng.”

Câu 3.

• Biện pháp tu từ: Liệt kê (“gọi gió, gọi mưa, gọi nắng”; “chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng”).
• Tác dụng: Nhấn mạnh sức mạnh, ý chí và sự chăm chỉ lao động của người dân; thể hiện khả năng chinh phục thiên nhiên, tinh thần bền bỉ và niềm tự hào của tác giả về dân tộc mình.

Câu 4.
Qua đoạn trích, tác giả thể hiện tình yêu quê hương, niềm tự hào sâu sắc về dân tộc Pa Dí nhỏ bé nhưng kiên cường, chăm chỉ, giàu sức sống và luôn vươn lên trong cuộc sống.

Câu 5.
Bài học em rút ra được là phải biết yêu quý quê hương, dân tộc mình; sống chăm chỉ, đoàn kết, vượt khó và trân trọng những giá trị lao động để xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

Câu 1:
Bài thơ “Chiếc lá đầu tiên” của Hoàng Nhuận Cầm là lời hồi tưởng đầy xúc động về tuổi học trò và những rung động đầu đời. Nội dung bài thơ tập trung khắc họa những kỉ niệm trong sáng, hồn nhiên gắn với mái trường, bạn bè, thầy cô và mối tình đầu e ấp. Những hình ảnh quen thuộc như hoa phượng, tiếng ve, sân trường, lớp học… hiện lên vừa cụ thể vừa giàu chất thơ, gợi nên một thời tuổi trẻ đã qua nhưng không thể nào quên. Đặc biệt, cảm xúc tiếc nuối, bâng khuâng trước sự trôi chảy của thời gian được thể hiện sâu sắc.
Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thơ tự do, giọng điệu tha thiết, giàu cảm xúc. Tác giả sử dụng nhiều biện pháp tu từ như ẩn dụ, nhân hóa (“tiếng ve… xé đôi hồ nước”), điệp ngữ, câu hỏi tu từ… giúp tăng sức gợi hình, gợi cảm. Ngôn ngữ giản dị nhưng tinh tế, giàu hình ảnh và nhạc điệu. Tất cả đã góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của tuổi học trò và nỗi nhớ da diết về những kỉ niệm không thể quay lại.

Câu 2:
Câu nói trong tiểu thuyết “Sáu người đi khắp thế gian” của James Michener: “Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật” gợi ra một bài học sâu sắc về cách ứng xử của con người. Câu nói nhấn mạnh sự đối lập giữa hành động vô ý, xem nhẹ hậu quả của con người với hậu quả nghiêm trọng mà người khác phải gánh chịu. Điều mà ta cho là “đùa vui” đôi khi lại gây ra tổn thương, thậm chí là đau đớn thật sự cho người khác.

Trong thực tế, không ít người, đặc biệt là giới trẻ, có những hành động trêu chọc, đùa cợt mà không lường trước hậu quả. Những lời nói tưởng như vô hại có thể khiến người khác bị tổn thương về tinh thần; những hành động thiếu suy nghĩ có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng về thể chất. Ví dụ, việc bắt nạt học đường, chế giễu ngoại hình hay lan truyền tin đồn trên mạng xã hội đều có thể để lại những vết thương lâu dài cho nạn nhân. Điều đáng nói là người gây ra thường không nhận thức hết mức độ nghiêm trọng của hành động đó.

Câu nói còn nhắc nhở mỗi người cần biết đặt mình vào vị trí của người khác để suy nghĩ và hành động có trách nhiệm hơn. Trước khi nói hay làm điều gì, cần cân nhắc xem hành động đó có thể gây tổn thương cho ai không. Đồng thời, mỗi người cũng cần học cách tôn trọng sự sống, tôn trọng cảm xúc của người khác, dù là con người hay những sinh vật nhỏ bé.

Tóm lại, câu nói là lời cảnh tỉnh sâu sắc về hậu quả của sự vô tâm và thiếu suy nghĩ. Nó nhắc nhở chúng ta phải sống có trách nhiệm, biết yêu thương và trân trọng những gì xung quanh, để không vô tình gây ra những tổn thương không đáng có cho người khác.

Câu 1:
Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2:
Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm (kết hợp với tự sự, miêu tả).

Câu 3:
Ít nhất 5 hình ảnh/dòng thơ:

• “Hoa súng tím vào trong mắt lắm mê say”
• “Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay”
• “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”
• “Một lớp học buâng khuâng màu xanh rủ”
• “Sân trường đêm – rụng xuống trái bàng đêm”
• “Bàn ghế cũ”, “cây bàng”, “hoa phượng cháy” (có thể kể thêm)

→ Đặc điểm:
Những kỉ niệm này gắn với tuổi học trò, rất trong sáng, hồn nhiên, giàu cảm xúc; khi nhớ lại thì da diết, bâng khuâng, mang nét đẹp và không thể quên.

Câu 4:
Biện pháp tu từ: ẩn dụ + nhân hóa (“tiếng ve… xé đôi hồ nước”).
→ Tác dụng:

• Làm nổi bật âm thanh tiếng ve vang, sắc, lan rộng
• Gợi không gian mùa hè rộn ràng nhưng cũng chia cắt, xao động
• Thể hiện tâm trạng bâng khuâng, xao xuyến của nhân vật trữ tình.

Câu 5:
Gợi ý trả lời:
Em ấn tượng nhất với hình ảnh “tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước” vì âm thanh tiếng ve được miêu tả rất sống động, vừa trong trẻo vừa da diết, gợi rõ không khí mùa hè và cảm xúc chia xa của tuổi học trò.

II. PHẦN VIẾT

Câu 1 (đoạn văn ~200 chữ):
Tôn trọng sự khác biệt của người khác là một giá trị quan trọng trong cuộc sống hiện đại. Mỗi người sinh ra đều có hoàn cảnh, tính cách, suy nghĩ và lựa chọn riêng, vì vậy không ai giống ai hoàn toàn. Khi biết tôn trọng sự khác biệt, chúng ta sẽ học được cách lắng nghe, thấu hiểu và bao dung hơn với mọi người xung quanh. Điều này giúp hạn chế những xung đột không đáng có, đồng thời tạo nên một môi trường sống hài hòa, tích cực. Ngược lại, nếu áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác hoặc giữ định kiến, ta dễ dẫn đến những đánh giá sai lệch và làm tổn thương người khác. Tôn trọng sự khác biệt không có nghĩa là đồng tình với mọi quan điểm, mà là chấp nhận quyền được khác của mỗi cá nhân. Nhờ đó, con người có cơ hội học hỏi lẫn nhau, phát triển bản thân và làm phong phú thêm đời sống tinh thần. Vì vậy, mỗi chúng ta cần rèn luyện thái độ cởi mở, biết lắng nghe và trân trọng sự đa dạng trong cuộc sống.

Câu 2 (phân tích bài thơ “Nắng mới”):
Bài thơ “Nắng mới” thể hiện nỗi nhớ da diết của tác giả về người mẹ đã khuất, gắn liền với những kỉ niệm tuổi thơ bình dị. Mở đầu bài thơ là khung cảnh quen thuộc: nắng mới, tiếng gà trưa, không gian làng quê yên ả. Những hình ảnh ấy gợi lên dòng hồi ức, khiến lòng người chùng xuống trong nỗi buồn man mác. Nỗi nhớ mẹ hiện lên qua những chi tiết giản dị mà xúc động: hình ảnh người mẹ phơi áo ngoài nội, dáng vẻ tảo tần, hiền hậu. Đặc biệt, câu thơ “Lòng rười rượi buồn theo thời dĩ vãng” diễn tả sâu sắc cảm xúc tiếc nuối, xót xa khi những ngày tháng có mẹ đã trôi xa.

Nghệ thuật của bài thơ mang đậm chất trữ tình, ngôn ngữ mộc mạc, giàu sức gợi. Các hình ảnh đời thường được sử dụng tinh tế, tạo nên không khí hoài niệm sâu lắng. Giọng điệu nhẹ nhàng nhưng thấm thía, kết hợp với nhịp thơ chậm rãi càng làm nổi bật nỗi nhớ thương.

Qua đó, tác giả không chỉ bày tỏ tình cảm thiêng liêng với mẹ mà còn gợi nhắc người đọc biết trân trọng những kỉ niệm gia đình, đặc biệt là tình mẫu tử – một tình cảm sâu nặng và bền vững trong mỗi con người.

I. PHẦN ĐỌC HIỂU

Câu 1:
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2:
Hai cặp từ/cụm từ đối lập:

• “phung phí” ↔ “keo kiệt”
• “thích ở nhà” ↔ “ưa bay nhảy”

Câu 3:
Tác giả cho rằng không nên dễ dàng phán xét người khác vì mỗi người có hoàn cảnh, suy nghĩ và cách sống riêng. Việc nhìn nhận phiến diện, theo cảm tính hoặc định kiến sẽ dẫn đến đánh giá sai lầm, gây tổn thương và thiếu công bằng.

Câu 4:
Ý kiến này nhấn mạnh: điều tệ hại nhất không chỉ là bị người khác định kiến, mà là chính mình chấp nhận và để bản thân bị trói buộc trong định kiến đó. Khi đó, con người mất đi sự tự do, không còn dám sống thật với mình, dễ bị chi phối và đánh mất giá trị cá nhân.

Câu 5:
Thông điệp:

• Không nên vội vàng phán xét người khác.
• Hãy tôn trọng sự khác biệt.
• Sống theo suy nghĩ và cảm nhận của bản thân, không bị định kiến chi phối.

Câu 1

Đoạn thơ trong bài Phía sau làng của Trương Trọng Nghĩa gợi lên nỗi buồn man mác về sự đổi thay của làng quê trong nhịp sống hiện đại. Hình ảnh “tôi đi về phía tuổi thơ” như một hành trình trở về ký ức, nơi từng gắn bó với những điều giản dị, thân thương. Nhưng thực tại lại hiện lên đầy xót xa: bạn bè rời làng đi kiếm sống, đất đai không còn đủ nuôi người, mồ hôi không đổi được cuộc sống ấm no. Những thiếu nữ không còn hát dân ca, mái tóc dài cũng dần mất đi – tất cả cho thấy sự mai một của những giá trị truyền thống. Đặc biệt, hình ảnh “cánh đồng làng giờ nhà cửa chen chúc mọc” gợi sự lấn át của đô thị hóa, khiến không gian làng quê xưa dần biến mất. Nghệ thuật sử dụng hình ảnh chân thực, ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi đã làm nổi bật nỗi tiếc nuối, bâng khuâng của tác giả. Qua đó, đoạn thơ không chỉ là nỗi nhớ quê mà còn là lời nhắc nhở về việc gìn giữ những giá trị truyền thống giữa dòng chảy hiện đại.

⸻

Câu 2

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu đối với con người, đặc biệt là giới trẻ. Nó mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng đặt ra không ít vấn đề cần suy nghĩ.

Trước hết, mạng xã hội giúp con người kết nối với nhau một cách nhanh chóng và thuận tiện. Chỉ với một chiếc điện thoại, chúng ta có thể trò chuyện, chia sẻ thông tin, hình ảnh với bạn bè, người thân dù ở bất cứ đâu. Ngoài ra, mạng xã hội còn là nguồn cung cấp thông tin phong phú, giúp người dùng cập nhật tin tức, học hỏi kiến thức và mở rộng hiểu biết. Nhiều bạn trẻ còn tận dụng mạng xã hội để học tập, kinh doanh hoặc phát triển bản thân.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích đó, mạng xã hội cũng mang đến nhiều tác hại đáng lo ngại. Việc sử dụng quá nhiều có thể khiến con người trở nên phụ thuộc, mất thời gian và sao nhãng việc học tập, công việc. Không ít người sống “ảo”, chỉ quan tâm đến hình ảnh trên mạng mà quên đi cuộc sống thực. Bên cạnh đó, những thông tin sai lệch, tiêu cực lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội cũng ảnh hưởng xấu đến nhận thức và hành vi của người dùng. Tình trạng bạo lực mạng, nói xấu, xúc phạm người khác cũng ngày càng phổ biến, gây tổn thương về tinh thần.

Vì vậy, mỗi người cần có ý thức sử dụng mạng xã hội một cách hợp lý và văn minh. Cần biết chọn lọc thông tin, không tin tưởng và chia sẻ những tin chưa được kiểm chứng. Đồng thời, cần cân bằng giữa cuộc sống thực và thế giới ảo, dành thời gian cho gia đình, học tập và những hoạt động bổ ích khác. Đặc biệt, mỗi người nên xây dựng văn hóa ứng xử lành mạnh trên mạng, tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm về lời nói của mình.

Tóm lại, mạng xã hội là con dao hai lưỡi. Nếu biết sử dụng đúng cách, nó sẽ trở thành công cụ hữu ích giúp con người phát triển. Ngược lại, nếu lạm dụng, nó có thể gây ra nhiều hậu quả tiêu cực. Vì thế, mỗi chúng ta cần tỉnh táo và có trách nhiệm khi tham gia mạng xã hội để biến nó thành một phần tích cực của cuộc sống.

Câu 1:

Thể thơ: thơ tự do.

Câu 2:

“Hạnh phúc” được miêu tả qua các tính từ: xanh, thơm, dịu dàng, vô tư.

Câu 3:

Đoạn thơ thể hiện: Hạnh phúc có thể nhẹ nhàng, kín đáo, không ồn ào mà lan tỏa âm thầm, đem lại cảm giác dễ chịu, êm ái trong tâm hồn.

Câu 4:

Tác dụng của biện pháp so sánh:

Làm nổi bật hạnh phúc tự nhiên, phóng khoáng, không gò bó, giống như dòng sông trôi ra biển lớn; qua đó giúp người đọc cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp và trạng thái của hạnh phúc.

Câu 5:

Quan niệm của tác giả:

Hạnh phúc đơn giản, gần gũi, có nhiều dạng khác nhau; đôi khi nhẹ nhàng, đôi khi mạnh mẽ, nhưng đều mang lại cảm giác bình yên và ý nghĩa trong cuộc sống.