• Kiểu văn bản: Nghị luận.

• Vấn đề: Ý nghĩa của việc tự biết mình để sửa mình, từ đó giúp cá nhân và cộng đồng phát triển.

• Bằng chứng: Tác giả sử dụng các lí lẽ và dẫn chứng mang tính khái quát:
• • Biết mình để "sửa mình" là con đường chắc chắn nhất để phát triển (cá nhân, nhóm, cộng đồng).
  • Cảnh báo hậu quả: Nếu không tự biết mình, biết sai mà không sửa thì dẫn đến "lụi tàn, thua kém, diệt vong".

• Mục đích: Thuyết phục người đọc về tầm quan trọng của sự tự thức tỉnh, tự nhìn nhận khuyết điểm để hoàn thiện bản thân.
• Nội dung: Khẳng định việc hiểu rõ bản thân và dũng cảm sửa đổi sai lầm là chìa khóa của sự tiến bộ; ngược lại, bảo thủ sẽ dẫn đến thất bại.

• Nhận xét:
• • Chặt chẽ, logic: Tác giả đi từ mục đích của việc "biết mình" đến kết quả tích cực và hệ quả tiêu cực để so sánh.
  • Ngôn ngữ sắc bén: Sử dụng các từ ngữ mạnh mẽ (chắc chắn nhất, mầm sống của lụi tàn, diệt vong) để tăng sức thuyết phục và tính cảnh báo.
  • Cách tiếp cận: Trực diện, ngắn gọn nhưng đánh đúng vào tâm lý muốn phát triển của con người.

Trong dòng chảy không ngừng của thời đại, đổi mới là yếu tố quyết định sự phát triển của mỗi cá nhân và xã hội. Đặc biệt, thế hệ trẻ hôm nay đang thể hiện mạnh mẽ tinh thần dám đổi mới, dám nghĩ khác và làm khác để khẳng định bản thân cũng như góp phần xây dựng đất nước. Đây là một phẩm chất đáng quý, thể hiện sự năng động, sáng tạo và khát vọng vươn lên của tuổi trẻ hiện đại.

Đổi mới là thay đổi những cách nghĩ, cách làm cũ để tìm ra phương pháp hiệu quả hơn, phù hợp hơn với thực tế. Tinh thần dám đổi mới của giới trẻ được thể hiện ở việc không ngại thử thách, mạnh dạn tiếp cận cái mới và luôn tìm tòi sáng tạo. Ngày nay, nhiều bạn trẻ đã tự học công nghệ, ngoại ngữ, khởi nghiệp từ rất sớm hay sáng tạo nội dung trên các nền tảng số để lan tỏa kiến thức và giá trị tích cực. Không ít học sinh, sinh viên còn đạt được thành tích cao trong nghiên cứu khoa học, tạo ra những sản phẩm hữu ích cho cộng đồng. Điều đó cho thấy thế hệ trẻ không còn thụ động mà ngày càng bản lĩnh và tự tin hơn.

Tinh thần dám đổi mới mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng. Trước hết, nó giúp con người vượt qua giới hạn của bản thân, phát huy năng lực và tạo ra cơ hội thành công. Đồng thời, sự đổi mới còn góp phần thúc đẩy xã hội phát triển, tạo nên những giá trị mới trong học tập, lao động và đời sống. Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, nếu không đổi mới, con người sẽ dễ bị tụt hậu trước sự thay đổi nhanh chóng của thế giới.

Tuy nhiên, bên cạnh những bạn trẻ tích cực sáng tạo, vẫn còn một số người sống thụ động, ngại thay đổi, sợ thất bại hoặc chạy theo những xu hướng lệch lạc để gây chú ý. Đổi mới không có nghĩa là bất chấp đúng sai hay đánh mất giá trị truyền thống. Người trẻ cần biết đổi mới một cách văn minh, có trách nhiệm và hướng đến những điều tích cực cho bản thân và xã hội.

Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện tinh thần học hỏi, dám thử sức với những điều mới mẻ, không ngại khó khăn và thất bại. Mỗi người nên chủ động tiếp thu tri thức, ứng dụng công nghệ, sáng tạo trong học tập và cuộc sống để hoàn thiện bản thân từng ngày.

Tinh thần dám đổi mới chính là ngọn lửa giúp tuổi trẻ tiến xa hơn trong tương lai. Khi người trẻ biết sáng tạo, dám nghĩ dám làm và sống có trách nhiệm, họ sẽ trở thành lực lượng quan trọng góp phần đưa đất nước phát triển giàu mạnh, văn minh hơn.

**Câu 1.**

Đoạn trích được viết theo **thể thơ tự do**.

---

**Câu 2.**

Những dòng thơ nói về vẻ đẹp của con trai, con gái:

* “Con trai trần trong mặt trời nắng cháy

Ép đá xanh thành rượu uống hàng ngày”

* “Con gái đẹp trong sương giá đông sang

Tuốt vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng.”

---

**Câu 3.**

* Biện pháp tu từ: **Liệt kê**

(“gọi gió, gọi mưa, gọi nắng”; “chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng”).

* Tác dụng:

* Nhấn mạnh sức mạnh, ý chí và sự chăm chỉ của người dân.

* Thể hiện tinh thần lao động bền bỉ, vượt qua khó khăn để chinh phục thiên nhiên.

* Làm cho câu thơ sinh động, giàu hình ảnh và cảm xúc hơn.

---

**Câu 4.**

Qua đoạn trích, tác giả thể hiện:

* Tình yêu tha thiết và niềm tự hào về dân tộc Pa Dí của mình.

* Sự ca ngợi vẻ đẹp con người miền núi: khỏe khoắn, chăm chỉ, kiên cường, giàu sức sống.

* Niềm tin vào cuộc sống ấm no, hạnh phúc của quê hương.

---

**Câu 5.**

Bài học em rút ra từ đoạn trích:

* Phải biết yêu quý, tự hào về quê hương và dân tộc mình.

* Cần chăm chỉ lao động, sống mạnh mẽ, vượt khó để xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

* Biết trân trọng những giá trị văn hóa và vẻ đẹp của con người lao động.

**Câu 1.

Thể thơ được sử dụng trong bài thơ là **thơ tự do**.

**Câu 2.**

Phương thức biểu đạt chính: **biểu cảm** (kết hợp với tự sự và miêu tả).

**Câu 3.**

Ít nhất 5 hình ảnh, dòng thơ khắc họa những kỉ niệm gắn với trường cũ:

* “**Hoa súng tím vào trong mắt lắm mê say**”

* “**Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay**”

* “**Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước**”

* “**Một lớp học buâng khuâng màu xanh rủ**”

* “**Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm**”

* “**Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi**”

* “**Không thấy trên sân trường chiếc lá buổi đầu tiên**”

→ Những kỉ niệm ấy rất **hồn nhiên, trong sáng, đẹp đẽ và đầy xúc động**, gắn với tuổi học trò: trường lớp, bạn bè, thầy cô và cả những rung động đầu đời.

**Câu 4.**

Biện pháp tu từ trong câu thơ: “**Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước**” là:

* **Nhân hóa**: tiếng ve như có hành động “xé đôi”.

* **Ẩn dụ/chuyển đổi cảm giác**: lấy âm thanh cảm nhận bằng thính giác tác động lên hình ảnh thị giác.

**Tác dụng:**

Làm cho âm thanh tiếng ve trở nên **sống động, mạnh mẽ**, gợi cảm giác vang vọng của mùa hè, gợi nhớ những kỉ niệm tuổi học trò da diết.

**Câu 5.**

Em ấn tượng nhất với hình ảnh: **“Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”** vì đây là hình ảnh độc đáo, giàu sức gợi. Tiếng ve là âm thanh quen thuộc của mùa hè, gắn với tuổi học trò; cách diễn đạt ấy khiến nỗi nhớ trường lớp và kỉ niệm xưa hiện lên thật rõ nét, sâu sắc.

Dưới đây là lời giải ngắn gọn, đúng trọng tâm:

**Câu 1.**

Phương thức biểu đạt chính: **Nghị luận**.

---

**Câu 2.**

Hai cặp từ/cụm từ đối lập trong đoạn (1):

* **tằn tiện – phung phí**

* **hào phóng – keo kiệt**

(hoặc có thể nêu: “ở nhà – bay nhảy”)

---

**Câu 3.**

Tác giả cho rằng *không nên dễ dàng phán xét người khác* vì mỗi người có hoàn cảnh, suy nghĩ và cách sống riêng. Việc đánh giá phiến diện, dựa trên góc nhìn cá nhân sẽ dễ sai lầm, gây tổn thương cho người khác và làm hạn chế sự thấu hiểu.

---

**Câu 4.**

Quan điểm: *“Điều tồi tệ nhất là chúng ta chấp nhận buông mình vào tấm lưới định kiến đó”* có thể hiểu là:

* Nguy hiểm nhất không phải là người khác định kiến, mà là bản thân ta **tin và bị chi phối bởi những định kiến ấy**.

* Khi đó, ta đánh mất sự độc lập trong suy nghĩ, sống theo đánh giá của người khác, không còn là chính mình.

→ Cần tỉnh táo, biết suy nghĩ riêng và không để định kiến điều khiển cuộc sống.

---

**Câu 5.**

Thông điệp rút ra:

* Không vội vàng phán xét người khác.

* Tôn trọng sự khác biệt của mỗi người.

* Sống độc lập, lắng nghe bản thân, không bị chi phối bởi định kiến xã hội.

* Học cách thấu hiểu và bao dung hơn trong cuộc sống.

Câu 1: Cảm nhận về đoạn thơĐoạn thơ của Trương Trọng Nghĩa là một bức tranh đầy hoài niệm và xót xa về sự thay đổi của làng quê Việt Nam dưới tác động của cuộc sống hiện đại. Tác giả đã khéo léo khắc họa những hình ảnh quen thuộc của làng quê xưa, đối lập với sự biến đổi đầy tiếc nuối trong hiện tại, gợi lên một nỗi buồn man mác, day dứt trong lòng người đọc.Nội dung sâu sắcVề nội dung, đoạn thơ chạm đến vấn đề "ly nông" và sự mai một của những giá trị văn hóa truyền thống. Hình ảnh "những đứa bạn đã rời làng kiếm sống", "đất không đủ cho sức trai cày ruộng", "mồ hôi chẳng hóa thành bát cơm no" phản ánh thực trạng kinh tế khó khăn, khiến con người phải rời bỏ quê hương để mưu sinh. Sự biến mất của "thiếu nữ bây giờ không còn hát dân ca", "thôi để tóc dài ngang lưng" cùng với việc "cánh đồng làng giờ nhà cửa chen chúc mọc", "đâu còn những lũy tre ngày xưa" cho thấy sự xói mòn của những nét đẹp văn hóa, phong tục tập quán truyền thống. Câu thơ cuối "Tôi đi về phía làng / Mang lên phố những nỗi buồn ruộng rẫy..." là lời tự sự đầy ám ảnh, thể hiện sự day dứt, tiếc nuối của người con xa xứ khi chứng kiến quê hương thay đổi, không còn giữ được những nét đẹp xưa.Nghệ thuật tinh tếVề nghệ thuật, tác giả sử dụng ngôn ngữ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi. Các hình ảnh đối lập được đặt cạnh nhau một cách tinh tế: làng quê xưa với những lũy tre, tiếng hát dân ca, mái tóc dài của thiếu nữ đối lập với làng quê nay nhà cửa chen chúc, thiếu vắng những nét đẹp truyền thống. Giọng thơ trầm buồn, day dứt, thể hiện tâm trạng hoài niệm, xót xa của nhân vật trữ tình. Cách sử dụng câu thơ ngắn, ngắt nhịp tạo cảm giác suy tư, lắng đọng. Đặc biệt, hình ảnh "dấu chân" gợi lên sự tiếp nối của thế hệ, nhưng cũng là minh chứng cho sự ra đi, ly tán.

Câu 1. Thể thơ của văn bản trên là : tự do

Câu 2. Trong văn bản, hạnh phúc được miêu tả qua các tính từ sau:

"xanh" (lá xanh)

"thơm" (quả thơm)

"im lặng" (trong im lặng)

"dịu dàng" (dịu dàng)

"vô tư" (sông vô tư)

"đầy vơi" (mình đầy vơi)

Câu 3. Đoạn thơ "Hạnh phúc đôi khi như quả thơm trong im lặng, dịu dàng" diễn tả rằng hạnh phúc có thể đến một cách bất ngờ, âm thầm và mang lại cảm giác ngọt ngào, dễ chịu mà không cần phô trương hay ồn ào. Nó giống như một trái cây chín mọng, tỏa hương thơm dịu dàng trong sự tĩnh lặng.

Câu 4. Biện pháp tu từ so sánh "Hạnh phúc đôi khi như sông vô tư trôi về biển cả / Chẳng cần biết mình đầy vơi" có tác dụng làm nổi bật sự tự nhiên, thanh thản và không vụ lợi của hạnh phúc. Hạnh phúc được ví như dòng sông, luôn chảy về đích đến của mình một cách tự nhiên, không lo nghĩ về sự mất mát hay được mất, thể hiện một trạng thái an nhiên, tự tại.

Câu 5. Quan niệm về hạnh phúc của tác giả được thể hiện trong đoạn trích là một quan niệm giản dị, gần gũi và mang tính chiêm nghiệm. Tác giả cho rằng hạnh phúc không nhất thiết phải là những điều lớn lao, xa vời mà có thể tìm thấy trong những khoảnh khắc bình dị, âm thầm của cuộc sống, và quan trọng là sự an nhiên, tự tại khi đón nhận nó. Hạnh phúc là một dòng chảy tự nhiên, không cần tính toán thiệt hơn.