• Phân biệt thơ và văn xuôi: Tác giả cho rằng văn xuôi chủ yếu dựa vào "ý tại ngôn tại" (ý ở ngay trong lời), còn thơ lại khác, dựa vào "ý tại ngôn ngoại" (ý ở ngoài lời). Do đó, thơ cần phải cô đọng và đa nghĩa. 
• Vai trò của chữ trong thơ: Tác giả khẳng định nhà thơ làm thơ không phải bằng ý mà bằng chữ. Chữ trong thơ không chỉ mang "nghĩa tiêu dùng" mà còn có diện mạo, âm lượng, độ vang vọng, và sức gợi cảm trong mối quan hệ hữu cơ với câu, bài thơ. 
• Công phu của nhà thơ: Tác giả chỉ ra rằng các nhà lý thuyết thường ít nói đến công phu của nhà thơ, trong khi lại ca ngợi những nhà thơ viết tức khắc, thiên phú. Tác giả nhấn mạnh công phu của nhà thơ chính là việc lựa chọn chữ, bởi "chữ bầu lên nhà thơ". 
• So sánh chữ trong thơ và văn xuôi: Tác giả trích dẫn ý kiến của Va-lê-ri để so sánh, cho rằng chữ trong thơ và văn xuôi tuy giống nhau về hình thức nhưng lại khác nhau về "hóa trị".

Trong phần 2 của văn bản "Chữ bầu lên nhà thơ", tác giả đã đưa ra những lí lẽ và dẫn chứng để tranh luận với hai quan niệm phổ biến về sáng tạo thơ ca: 

ý kiến trên khẳng định rằng thơ ca không phải là sự ngẫu hứng mà là kết quả của quá trình lao động nghệ thuật nghiêm túc, vất vả và đầy tâm huyết của người nghệ sĩ.

• Văn xuôi chủ yếu dựa vào "ý tại ngôn tại", còn thơ dựa vào "ý tại ngôn ngoại". 
• Làm thơ không phải bằng ý mà bằng chữ, và nhà thơ làm chữ không phải ở "nghĩa tiêu dùng" mà ở diện mạo, âm lượng, sức gợi cảm của chữ. 
• Tác giả bác bỏ quan niệm cho rằng nhà thơ viết tức khắc trong cơn bốc đồng, thay vào đó, ông cho rằng những câu thơ hay là kết quả của sự kiên trì, đam mê và nỗ lực. 
• Tác giả cũng phê phán định kiến rằng các nhà thơ Việt Nam thường "chín sớm nên cũng tàn lụi sớm".