câu 1

Văn bản Giữa người với người của Nguyễn Ngọc Tư đã vạch ra một thực trạng đáng buồn: sự suy thoái của lòng trắc ẩn trong xã hội hiện đại. Đặc biệt, hình ảnh người y sĩ chụp ảnh bệnh nhân đang chịu đau đớn để đăng tải lên mạng xã hội kiếm sự chú ý là một minh họa rõ nét về hiện tượng “mồi người” - việc sử dụng nỗi đau người khác làm vật chất cho nhu cầu được công nhận. Việc tác giả liệt kê các vụ tin giả lan truyền nhanh như chè bưởi có thuốc trừ sâu, bắp luộc có pin đèn càng nhấn mạnh tầm ảnh hưởng tiêu cực của mạng xã hội đối với mối quan hệ con người. Thay vì kết nối với nhau bằng lòng trắc ẩn, nhiều người đã biến nỗi đau người khác thành món ăn giải trí, làm xói mòn các giá trị nhân văn cơ bản. Đây là một lời nhắc nhở quan trọng về trách nhiệm của mỗi người khi sử dụng công nghệ hiện đại.

câu 2

1. Xác định thể loại văn bản

Văn bản thuộc thể loại tùy bút xã hội, kết hợp giữa tường thuật kinh nghiệm cá nhân và phê phán, phản ánh thực trạng xã hội. Nó mang giọng điệu gần gũi, tự nhiên như đang trò chuyện cùng bạn đọc, kết hợp với các ví dụ thực tế để làm rõ ý kiến.

2. Đề tài của văn bản

Đề tài chính là sự thay đổi mối quan hệ giữa con người với con người trong thời đại mạng xã hội:

Sự trỗi dậy của văn hóa sử dụng nỗi đau, khổ cực của người khác làm mồi nhử để kiếm được sự chú ý, tương tác trên mạng, cùng với sự bùng nổ tin giả, tin đồn khiến cho lòng trắc ẩn, nhân văn ngày càng suy thoái trong xã hội.

3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê

Biện pháp liệt kê được sử dụng rất hiệu quả trong đoạn trích:

i. Tạo sự dồn dập, toàn diện: Tác giả liệt kê liên tiếp các sự kiện tiêu cực xảy ra trong cuộc sống hàng ngày: nồi bắp luộc có pin đèn, nước dùng chuột cống, chè bưởi có thuốc trừ sâu… Điều này giúp người đọc thấy rõ tần suất, sự phổ biến của hiện tượng lan truyền tin giả, tin đồn trên mạng xã hội.

ii. Nhấn mạnh hậu quả nghiêm trọng: Việc liệt kê cả trường hợp mẹ em bán chè bị tẩy chay chỉ vì một tin đồn vô căn cứ cho thấy sự tàn khốc của hiện tượng: những người kinh doanh chân chính, người bình thường dễ bị tổn thương, bị liên lụy mà không có cơ hội giải thích.

iii. Tạo ấn tượng mạnh mẽ: Các ví dụ được sắp xếp theo trình tự thời gian (đầu năm - cuối năm) giúp xây dựng bức tranh rõ ràng về sự bùng nổ lan truyền tin đồn trong xã hội hiện đại.

4. Suy nghĩ về thực trạng đạo đức con người Việt Nam hiện nay

Hai câu văn gợi ra những suy nghĩ sâu sắc:

Hiện nay, nhiều người đã mất đi khả năng nhìn thấy con người đằng sau sự việc, chỉ nhìn thấy bề mặt, thấy vật chất mà quên đi giá trị con người.

i. Một vụ cướp tiền: Người dân chỉ chú ý đến sự mất mát vật chất, đến cảnh giấy bạc bay mà không có ai dừng lại giúp đỡ nạn nhân, không ai quan tâm đến nỗi đau của người bị cướp.

ii. Vụ hôi bia: Mọi người chỉ thấy bia lăn lóc ra đường mà không quan tâm đến tình huống xảy ra đằng sau, hay thậm chí là có người đã bị tai nạn, bị thương.

Đây là dấu hiệu rõ ràng của sự suy giảm lòng trắc ẩn, sự vô cảm xã hội: mọi người đã quen với việc chỉ nhìn vào lợi ích cá nhân, chỉ quan tâm đến những điều xung quanh mình mà không có ý thức quan tâm, giúp đỡ người khác.

5. Các bài học rút ra từ văn bản

Từ đoạn trích, ta có thể rút ra những bài học quan trọng:

i. Không sử dụng nỗi đau người khác làm mồi nhử: Cần giữ gìn lòng trắc ẩn, không nên đăng tải, lan truyền hình ảnh, tin tức về người đang chịu đau đớn mà không có sự đồng cảm chân thành.

ii. Không tin theo đuổi tin đồn: Cần giữ đầu óc bình tĩnh, kiểm tra lại thông tin trước khi chia sẻ, lan truyền trên mạng xã hội để không làm tổn thương người khác.

iii. Tôn trọng giá trị con người: Không nên nhìn mọi thứ chỉ theo góc độ vật chất, cần học cách nhìn thấy con người đằng sau mọi sự việc, giữ gìn lòng trắc ẩn trong giao tiếp hàng ngày.

iv. Hãy là người có trách nhiệm: Khi thấy một sự việc xảy ra, hãy dừng lại giúp đỡ thay vì chỉ đi qua mà không quan tâm.