Câu 1

Đoạn trích "Thạch Sanh" (thuộc truyện Nôm khuyết danh) mang giá trị nội dung sâu sắc, phản ánh những tư tưởng và đạo lý truyền thống của dân tộc Việt Nam. Giá trị cốt lõi của văn bản nằm ở việc ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của người lao động nghèo khổ, chất phác mà dũng cảm, luôn sống một cách nhân hậu, vị tha như Thạch Sanh. Qua đó, tác phẩm cũng thể hiện sự lên án gay gắt đối với những kẻ bội bạc, tham lam, bất nhân như mẹ con Lý Thông. Thông qua mô típ quen thuộc của truyện cổ tích (thiện thắng ác, ở hiền gặp lành), văn bản khẳng định niềm tin vững chắc của nhân dân vào công lý, vào sự công bằng trong cuộc sống. Tiếng đàn thần kì ảo không chỉ là chi tiết nghệ thuật đắt giá mà còn là biểu tượng cho tiếng nói của lương tri, của lẽ phải, giúp vạch trần cái ác và giải oan cho người tốt. Nhìn chung, giá trị nội dung của đoạn trích là sự đề cao đạo đức truyền thống "ăn quả nhớ kẻ trồng cây", khuyến khích con người sống hướng thiện và tin tưởng vào một tương lai tươi sáng, công bằng.

Trong thời đại số hóa, công nghệ đã len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống, và một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất chính là phương thức giao tiếp giữa con người với con người. Từ những bức thư tay tốn hàng tuần để đến nơi, giờ đây chúng ta có thể kết nối với bất kỳ ai trên thế giới chỉ trong tích tắc. Vai trò của công nghệ trong việc thay đổi cách giao tiếp là không thể phủ nhận, mang lại cả những mặt tích cực to lớn lẫn những hệ quả tiêu cực cần nhìn nhận thấu đáo. Mặt tích cực rõ ràng nhất của công nghệ là khả năng xóa nhòa mọi rào cản về không gian và thời gian. Các nền tảng mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, gọi điện video (Zalo, Messenger, Zoom,...) cho phép chúng ta duy trì liên lạc với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp dù ở cách xa nửa vòng Trái Đất. Sự tức thời này đặc biệt quan trọng trong công việc, giúp tăng hiệu suất hợp tác, thúc đẩy kinh tế phát triển. Đối với đời sống cá nhân, công nghệ giúp gắn kết những người thân yêu, đặc biệt là trong bối cảnh nhiều người phải đi học tập và làm việc xa quê. Công nghệ cũng mở rộng mạng lưới quan hệ xã hội, cho phép con người kết nối với những cộng đồng có cùng sở thích, đam mê, vượt ra ngoài giới hạn địa lý truyền thống.Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích đó, việc lạm dụng công nghệ trong giao tiếp cũng kéo theo nhiều hệ quả tiêu cực đáng lo ngại. Mối đe dọa lớn nhất là sự suy giảm của giao tiếp trực tiếp (mặt đối mặt). Mọi người có xu hướng "dán mắt" vào màn hình điện thoại ngay cả khi đang ngồi cùng nhau trong một bữa ăn gia đình hay buổi gặp mặt bạn bè. Điều này dẫn đến sự thiếu hụt kết nối cảm xúc thực sự, làm rạn nứt các mối quan hệ thân thiết. Giao tiếp qua màn hình cũng làm mất đi ngôn ngữ cơ thể, giọng điệu, ánh mắt – những yếu tố quan trọng trong việc thấu hiểu cảm xúc và ý định của người khác. Hậu quả là sự hiểu lầm dễ xảy ra hơn, và con người dần trở nên cô đơn ngay giữa thế giới kết nối ảo.Để tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ trong khi giảm thiểu tác động tiêu cực, chúng ta cần có những giải pháp cân bằng và ý thức sử dụng công nghệ một cách thông minh.Đầu tiên, mỗi cá nhân cần tự đặt ra giới hạn cho việc sử dụng thiết bị công nghệ. Cần thiết lập "khoảng thời gian không công nghệ" trong ngày, chẳng hạn như trong bữa ăn, trước khi ngủ, hoặc khi tham gia các buổi họp mặt gia đình. Ưu tiên giao tiếp trực tiếp khi có thể, bởi không có công nghệ nào có thể thay thế hoàn toàn sự ấm áp của một cuộc trò chuyện mặt đối mặt.Thứ hai, cần rèn luyện kỹ năng giao tiếp thực tế. Thế hệ trẻ cần học cách lắng nghe, thấu hiểu cảm xúc người khác thông qua các tương tác đời thường, không chỉ qua màn hình. Thứ ba, các bậc phụ huynh và nhà trường cần định hướng, giáo dục con em về văn hóa giao tiếp trên mạng xã hội, về việc sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm và lành mạnh.

Tóm lại, công nghệ là một công cụ mạnh mẽ đã thay đổi vĩnh viễn cách chúng ta giao tiếp. Nó là con dao hai lưỡi. Vấn đề không phải là từ chối công nghệ, mà là làm chủ công nghệ, sử dụng nó một cách khôn ngoan để phục vụ cho mục đích kết nối con người một cách hiệu quả và nhân văn nhất. Bằng cách cân bằng giữa thế giới ảo và thế giới thực, chúng ta có thể hưởng lợi từ sự tiện nghi của công nghệ mà vẫn giữ được giá trị cốt lõi của mối quan hệ con người.

Câu 1. Văn bản thuộc thể loại truyện Nôm

Câu 2. Văn bản trên kể về sự việc: Lý Thông chiếm đoạt công trạng diệt chằn tinh của Thạch Sanh. Lý Thông hãm hại Thạch Sanh, vu oan cho chàng tội trộm cắp, rồi tống giam Thạch Sanh vào ngục. Trong ngục, Thạch Sanh gảy đàn giải oan cho mình, tiếng đàn thấu đến tai công chúa.

Câu 3 Sau khi Thạch Sanh diệt chằn tinh, Lý Thông và mẹ đã chiếm hết vàng bạc và vu oan cho Thạch Sanh tội trộm cắp, bắt chàng chịu tội chết. Thạch Sanh bị tống giam vào ngục nhưng không oán hận. Tại đây, chàng lấy đàn ra gảy. Tiếng đàn kỳ diệu đã vạch mặt Lý Thông là kẻ vong ân phụ nghĩa, đồng thời giúp công chúa nhận ra sự thật.

Câu 4

Cớ sao phụ nghĩa lại rày vong ân

Tạo sự nhấn mạnh, tăng sức biểu cảm: Câu hỏi không nhằm mục đích hỏi để được trả lời, mà là lời tố cáo mạnh mẽ, đanh thép hành động bội bạc, vô ơn của Lý Thông. Thể hiện sự bất bình, phẫn nộ: Bộc lộ trực tiếp thái độ lên án, chỉ trích của nhân vật Thạch Sanh (thông qua tiếng đàn) đối với kẻ ác. Gia tăng kịch tính, dẫn dắt mạch truyện: Tiếng đàn với câu hỏi tu từ này chính là bước ngoặt làm thay đổi cục diện câu chuyện, giúp công chúa hiểu ra sự thật, từ đó giải thoát cho Thạch Sanh và vạch mặt Lý Thông.

Câu 5

Yếu tố hoang đường kì ảo rõ nét nhất trong đoạn văn bản là chi tiết cây đàn thần (đàn kêu nghe tiếng nên xinh, đàn kêu tang tịch tình tinh tang tình) có khả năng cất lên tiếng nói, kể lại câu chuyện, vạch trần tội ác của Lý Thông và làm cho công chúa nhận ra người cứu mạng mình. Tác dụng: Tạo sức hấp dẫn, li kì cho câu chuyện: Làm cho cốt truyện trở nên sinh động, lôi cuốn hơn. Giải oan cho người tốt, trừng trị kẻ xấu: Yếu tố kì ảo đóng vai trò là công cụ đắc lực để lẽ phải được thực thi, giúp nhân vật chính diện thoát khỏi cảnh ngục tù oan ức. Thể hiện ước mơ, niềm tin của nhân dân: Nhân dân lao động tin vào công lý, tin rằng cái thiện luôn được bảo vệ và cái ác sẽ bị vạch trần, trừng phạt. Tiếng đàn chính là hiện thân của công lý và tiếng nói lương tri.

Câu 1

Nón lá là một biểu tượng văn hóa giản dị mà thanh cao của Việt Nam, gắn bó với hình ảnh người phụ nữ từ ngàn xưa. Quy trình làm ra một chiếc nón lá đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo của người nghệ nhân. Nguyên liệu chính là lá bồ đề hoặc lá dừa nước phơi khô, được tuyển chọn kỹ lưỡng sao cho lá không quá non cũng không quá già. (Miêu tả) Khi có đủ lá, người thợ chuốt từng nan tre mảnh, uốn thành các vành tròn có kích thước khác nhau để làm khung nón. (Quy trình) Công đoạn khâu nón là linh hồn của sản phẩm. Người nghệ nhân dùng chỉ cước và kim khâu để nối các vành tre với lá nón đã được xếp chồng lên nhau. Họ khâu từng mũi kim nhỏ, đều tăm tắp, đòi hỏi sự kiên nhẫn tuyệt đối. (Biểu cảm) Nhìn những đôi tay thoăn thoắt, em cảm nhận được tình yêu và tâm huyết mà họ gửi gắm vào từng đường kim, mũi chỉ. Sau khi hoàn thiện, vành nón được nẹp chặt, bên trong gắn thêm quai thao làm bằng vải mềm. Mỗi chiếc nón ra đời không chỉ là một vật dụng che mưa che nắng mà còn là một tác phẩm nghệ thuật chứa đựng nét đẹp văn hóa truyền thống Việt Nam. (Nghị luận) Việc gìn giữ và phát huy nghề làm nón lá chính là cách chúng ta bảo tồn một phần hồn cốt của dân tộc.

Câu 2 "Chảy máu chất xám" là một cụm từ quen thuộc, dùng để chỉ hiện tượng di cư của những người có trình độ chuyên môn cao, có tài năng từ một quốc gia sang sinh sống và làm việc ở một quốc gia khác, thường là các nước phát triển hơn. Đối với Việt Nam, một quốc gia đang phát triển và rất cần nguồn nhân lực chất lượng cao để bứt phá, vấn đề chảy máu chất xám là một thách thức lớn, đặt ra nhiều câu hỏi về chính sách thu hút và giữ chân nhân tài. Hiện tượng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Nguyên nhân chính thường đến từ sự chênh lệch về điều kiện sống và làm việc. Môi trường làm việc tại các nước phát triển thường năng động, chuyên nghiệp hơn, cơ sở vật chất hiện đại, và đặc biệt là mức thu nhập hấp dẫn cùng cơ hội thăng tiến rõ ràng. Đối với những người trẻ tài năng, họ mong muốn tìm kiếm một nơi có thể phát huy tối đa năng lực, được công nhận xứng đáng với trình độ của mình. Trong khi đó, ở Việt Nam, dù đã có nhiều cải thiện, nhưng vẫn còn những hạn chế nhất định về môi trường làm việc, chế độ đãi ngộ, và đôi khi là cả những rào cản về cơ chế, thủ tục hành chính, khiến nhân tài cảm thấy không được trọng dụng hoặc không có đủ không gian để sáng tạo.Hệ quả của chảy máu chất xám là vô cùng to lớn và tiêu cực. Khi những người giỏi nhất rời đi, đất nước mất đi một lực lượng quan trọng có thể đóng góp vào sự phát triển kinh tế, khoa học công nghệ. Việc đào tạo một nhân tài tốn kém rất nhiều chi phí của nhà nước và gia đình, nhưng lại để người khác hưởng lợi. Điều này không chỉ gây thiệt hại về vật chất mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển chung của xã hội. Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khác, không phải tất cả sự ra đi đều là tiêu cực. Một số người đi du học hoặc làm việc ở nước ngoài với mục đích học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, mở rộng kiến thức và mối quan hệ, sau đó trở về cống hiến cho quê hương. Đây là nguồn lực quý báu, mang theo tư duy mới và cách làm việc tiên tiến. Vấn đề nằm ở chỗ làm sao để biến sự "ra đi" này thành sự "trở về".Để giải quyết vấn đề chảy máu chất xám, cần có sự nỗ lực đồng bộ từ nhiều phía. Về phía Nhà nước và các tổ chức, cần xây dựng các chính sách đãi ngộ hấp dẫn hơn, tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp, minh bạch và trọng dụng nhân tài thực sự. Cần có những cơ chế đặc thù để những người tài cảm thấy công sức của họ được đền đáp xứng đáng và có cơ hội thăng tiến bằng chính năng lực của mình.Về phía thế hệ trẻ, mỗi cá nhân cần ý thức rõ trách nhiệm của mình đối với quê hương. Việc vươn ra thế giới để học tập là cần thiết, nhưng không nên chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân mà quên đi nguồn cội. Cần nuôi dưỡng tinh thần cống hiến, ý chí trở về xây dựng đất nước sau khi đã trưởng thành về chuyên môn.Chảy máu chất xám là một thực tế đang diễn ra, đòi hỏi sự nhìn nhận thấu đáo và hành động quyết liệt.

Việc giữ chân và thu hút nhân tài không chỉ là trách nhiệm của riêng ai mà là của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Chỉ khi tạo ra được một môi trường sống và làm việc lý tưởng, nơi mà mọi tài năng đều được trân trọng và phát huy, chúng ta mới có thể ngăn chặn hiệu quả hiện tượng này và hướng tới một tương lai phát triển bền vững cho đất nước.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận. Câu 2. Văn bản đã làm sáng tỏ chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao trên các phương diện chính sau: Về phương diện nghệ thuật (bút pháp): Ông là "nhà văn của một chủ nghĩa hiện thực tâm lí", chú trọng khắc họa nội tâm nhân vật hơn ngoại hình. Có lối kể chuyện biến hóa, nhập thẳng vào đời sống bên trong nhân vật theo dòng độc thoại nội tâm (lối kể chuyện theo quan điểm nhân vật). Kết cấu tác phẩm bề ngoài phóng túng nhưng thực ra rất chặt chẽ. Lối trần thuật nhiều giọng điệu, độc đáo. Về phương diện nội dung (tư tưởng, chủ đề):Ông luôn băn khoăn về vấn đề nhân phẩm, thái độ khinh trọng đối với con người. Ông dễ bất bình trước tình trạng con người bị lăng nhục vì nghèo đói cùng đường. Ngòi bút của ông thể hiện một "cái tâm vững vàng, đằm thắm", chan chứa sự đau xót và nước mắt, dù cố tình dùng những từ ngữ lạnh lùng (như "hắn, y, thị").

Câu 3. Biện pháp tu từ so sánh này có tác dụng:Làm nổi bật sự khó khăn, mạo hiểm trong quá trình sáng tạo nghệ thuật của Nam Cao. Việc đặt nhân vật vào "ranh giới giữa con người và thú vật" đòi hỏi ngòi bút của nhà văn phải vững vàng, khéo léo để không sa đà vào sự dung tục hay bi quan tột cùng. Gợi hình ảnh cụ thể, sinh động giúp người đọc dễ hình dung được sự căng thẳng, hồi hộp khi theo dõi lập luận và cách giải quyết vấn đề tư tưởng của Nam Cao. Nhấn mạnh tài năng và bản lĩnh của Nam Cao khi ông đã thành công trong việc đi trên "dây" mà không hề sa chân hụt bước. Câu 4. Ngôn ngữ nghị luận trong phần (2) có những đặc điểm sau: Chính xác, khách quan: Sử dụng các thuật ngữ và nhận định chuyên môn về văn học (ví dụ: "vấn đề nhân phẩm", "minh oan chiêu tuyết", "tư tưởng", "cái tâm"). Giàu hình ảnh, gợi cảm: Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ, so sánh độc đáo, khiến bài nghị luận không khô khan mà rất sinh động và có sức thuyết phục cao (ví dụ: "ngòi bút của nhà văn cũng thật cheo leo", "đi trên dây", "đứa trẻ trong rạp xiếc"). Giọng văn đanh thép nhưng vẫn thấm đẫm chất nhân văn: Qua cách lập luận, người đọc cảm nhận được sự trân trọng và thấu hiểu sâu sắc của Nguyễn Đăng Mạnh đối với tài năng và tấm lòng của Nam Cao. Câu 5.Cách lập luận của tác giả Nguyễn Đăng Mạnh trong văn bản rất chặt chẽ và thuyết phục: Toàn diện: Tác giả không chỉ đánh giá về nghệ thuật (bút pháp tâm lý, kể chuyện, kết cấu) mà còn đi sâu vào tư tưởng, chủ đề và cái tâm của người cầm bút. Sử dụng phương pháp so sánh, đối chiếu: Tác giả đặt Nam Cao bên cạnh các nhà văn cùng thời như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan để làm nổi bật những nét độc đáo, sở trường riêng biệt của Nam Cao. Dẫn chứng tiêu biểu: Các dẫn chứng từ tác phẩm "Chí Phèo", "Nửa đêm",... được đưa ra một cách có chọn lọc và phân tích sắc bén để chứng minh cho luận điểm. Lập luận logic, mạch lạc: Từ việc xác định Nam Cao là nhà văn hiện thực tâm lý, tác giả phân tích các biểu hiện của nó, rồi đi đến khẳng định nền tảng vững chắc của mọi tác phẩm Nam Cao là một "cái tâm vững vàng, đằm thắm".

• Không khí tấp nập, hối hả: Mọi người vội vàng, tất bật chuẩn bị đón Tết. Phiên chợ cuối năm họp kín người với đa dạng hàng hóa (hàng vàng hương, trầu vỏ, các loại tranh Tết Đông Hồ...).
• Cảnh vật được khoác áo mới: "Ngoài đình, ngoài chùa, mái quán chơ vơ trên đồng, bờ giếng tròn xây... đã được mặc tấm áo trắng tinh, trắng lốp bằng nước vôi mới quét".
• Những hình ảnh truyền thống, thân thuộc: Cây mía tím làm gậy ông vải, tranh ông Phúc, ông Lộc, tranh Đông Hồ, mâm bồng ngũ quả...

• Diễn tả một cách toàn diện, đầy đủ những mong ước, hi vọng của tác giả về một cuộc sống tốt đẹp hơn trong năm mới.
• Tô đậm không khí rộn ràng, vui tươi của ngày xuân khi vạn vật, con người đều tràn đầy sức sống và niềm tin.
• Tạo nhịp điệu nhanh, mạnh cho câu văn, thể hiện sự hối hả, náo nức của mùa xuân và những ước nguyện liên tiếp tuôn trào trong tâm hồn người viết.
• Gợi lên bức tranh đa chiều của cuộc sống ngày Tết, từ những chuyện tâm linh (ông Táo), tình yêu đôi lứa, niềm vui dân dã (trẻ con hôi cá) đến những vấn đề xã hội (con người lầm lạc sớm hoàn lương).