Câu 1

Trong văn bản Chiếu cầu hiền, Nguyễn Trãi đã thể hiện nghệ thuật lập luận rất chặt chẽ và thuyết phục. Trước hết, tác giả nêu lên một luận điểm rõ ràng: muốn đất nước thịnh trị thì phải trọng dụng hiền tài. Từ đó, ông triển khai lập luận theo trình tự hợp lí: bắt đầu từ việc nhắc lại quy luật lịch sử (thời thịnh trị xưa đều nhờ dùng người hiền), rồi đưa ra các dẫn chứng cụ thể ở các triều đại trước như Hán, Đường để tăng tính xác thực. Không dừng lại ở lí lẽ, tác giả còn kết hợp thực tiễn đương thời, chỉ ra thực trạng “cầu hiền chưa được người”, qua đó bộc lộ nỗi lo lắng và trách nhiệm của người đứng đầu đất nước. Đặc biệt, Nguyễn Trãi sử dụng phép lập luận so sánh, đối chiếu giữa xưa và nay, giữa có người hiền và thiếu người hiền, làm nổi bật tầm quan trọng của việc tiến cử nhân tài. Giọng văn khi thì trang trọng, khi thì tha thiết, chân thành đã góp phần tăng sức thuyết phục cho lời chiếu. Nhờ đó, văn bản không chỉ có giá trị chính trị mà còn thể hiện tài năng lập luận xuất sắc của tác giả.

Câu 2

Hiện tượng “chảy máu chất xám” đang trở thành một vấn đề đáng quan tâm trong xã hội hiện đại, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Đây là tình trạng những người có trình độ cao, tài năng, được đào tạo bài bản lại lựa chọn làm việc và sinh sống ở nước ngoài thay vì cống hiến cho đất nước. Hiện tượng này không chỉ gây thất thoát nguồn nhân lực chất lượng mà còn ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của quốc gia.

Trước hết, cần thấy rằng “chảy máu chất xám” xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một trong những nguyên nhân chính là môi trường làm việc trong nước chưa thực sự thuận lợi để người tài phát huy năng lực. Cơ sở vật chất còn hạn chế, cơ hội nghiên cứu và sáng tạo chưa nhiều, chế độ đãi ngộ chưa tương xứng với công sức và trình độ khiến nhiều người cảm thấy khó phát triển. Bên cạnh đó, ở một số nơi vẫn còn tồn tại tình trạng trọng bằng cấp hơn năng lực, thiếu sự công bằng trong tuyển dụng và đề bạt. Điều này dễ làm nản lòng những người có thực tài. Ngoài ra, các quốc gia phát triển luôn có chính sách thu hút nhân tài hấp dẫn, từ mức lương cao đến môi trường làm việc chuyên nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để họ phát triển sự nghiệp.

Hậu quả của hiện tượng này là rất lớn. Khi người tài rời đi, đất nước mất đi một lực lượng quan trọng để thúc đẩy khoa học, công nghệ và kinh tế phát triển. Điều đó làm chậm quá trình hiện đại hóa và giảm khả năng cạnh tranh quốc gia. Không những vậy, việc đầu tư cho giáo dục và đào tạo cũng trở nên kém hiệu quả khi nguồn nhân lực chất lượng cao lại phục vụ cho quốc gia khác.

Để hạn chế tình trạng “chảy máu chất xám”, cần có những giải pháp đồng bộ và lâu dài. Trước hết, Nhà nước cần cải thiện môi trường làm việc, tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu và sáng tạo. Chính sách đãi ngộ cần hợp lí, tương xứng với năng lực và đóng góp của người tài. Đồng thời, cần xây dựng một môi trường công bằng, minh bạch trong tuyển dụng và sử dụng nhân lực. Bên cạnh đó, cần có các chính sách thu hút và khuyến khích người Việt Nam ở nước ngoài quay trở về cống hiến cho quê hương. Về phía cá nhân, mỗi người cũng cần ý thức được trách nhiệm đối với đất nước, từ đó có sự lựa chọn đúng đắn giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng.

Tóm lại, “chảy máu chất xám” là một vấn đề vừa mang tính kinh tế, vừa mang tính xã hội sâu sắc. Việc giải quyết hiện tượng này đòi hỏi sự nỗ lực từ cả Nhà nước và mỗi cá nhân. Chỉ khi biết trân trọng và sử dụng hiệu quả người tài, đất nước mới có thể phát triển bền vững và vươn lên mạnh mẽ trong thời đại hội nhập.