Câu 1

Bài thơ Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão chỉ với bốn câu ngắn gọn nhưng đã kết tinh một cách đặc sắc vẻ đẹp của hào khí Đông A và tầm vóc người anh hùng thời Trần.Về nội dung, bài thơ thể hiện một lí tưởng sống cao đẹp và tư thế lẫm liệt của người tráng sĩ: “Hoành sóc giang sơn” (Cầm ngang ngọn giáo trấn giữ non sông), thể hiện trách nhiệm bảo vệ đất nước. Hình ảnh đội quân “Tam quân tì hổ khí thôn ngưu” (Ba quân khí thế nuốt trôi trâu) là hình ảnh sử thi, thể hiện sức mạnh phi thường, áp đảo của dân tộc. Tuy nhiên, đằng sau sự lẫm liệt ấy là sự trăn trở, nỗi hổ thẹn vì chí lớn chưa thành (Gương Vũ Hầu còn đó, ta lại thẹn). Đây chính là nét đẹp nhân cách của người anh hùng: luôn tự thấy mình chưa trọn vẹn, không ngừng vươn lên.Về nghệ thuật, tác giả sử dụng hình ảnh kì vĩ, mang tính ước lệ (giang sơn, khí thôn ngưu) và giọng điệu hào hùng, dứt khoát để khắc họa tầm vóc lớn lao của con người và quân đội nhà Trần. Phép đối trong câu thơ cân xứng, chặt chẽ (Hoành sóc / Tam quân, Công danh / Vũ Hầu), tạo nên nhịp điệu mạnh mẽ, khẳng định tư thế làm chủ và niềm tự hào dân tộc. Sự kết hợp giữa chất hùng tráng và chất trữ tình đã tạo nên sức sống lâu bền cho bài thơ.

Câu 2

Dân tộc ta có truyền thống lịch sử hào hùng, mà ở đó, tuổi trẻ luôn là lực lượng xung kích, quyết định vận mệnh quốc gia. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà”. Chính vì vậy, giữa bối cảnh hội nhập và phát triển, việc bàn luận về trách nhiệm của thế hệ trẻ hiện nay đối với đất nước không chỉ là một vấn đề lý luận mà còn là đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn. Trước hết, cần hiểu trách nhiệm là bổn phận phải gánh vác, là nghĩa vụ cống hiến một cách tự giác cho cộng đồng và tổ quốc. Thế hệ trẻ, tức những người đang ở độ tuổi sung sức nhất (khoảng 15-35 tuổi), có tiềm năng to lớn về trí tuệ và sức khỏe, do đó, trách nhiệm của họ lại càng nặng nề hơn. Trách nhiệm đầu tiên và cơ bản nhất là trách nhiệm với chính bản thân mình. Một cá nhân không hoàn thiện không thể cống hiến tốt cho xã hội. Điều này đòi hỏi người trẻ phải không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao tri thức, kỹ năng chuyên môn, và trau dồi đạo đức. Thanh niên phải xác định được lí tưởng sống cao đẹp, tránh xa lối sống thụ động, vô cảm, chỉ biết hưởng thụ. Việc học tập nghiêm túc, làm việc chuyên cần chính là nền tảng vững chắc để sau này trở thành công dân có ích, đóng góp hiệu quả vào sự phát triển chung của đất nước. Trên cơ sở đó, trách nhiệm của người trẻ với đất nước được thể hiện qua nhiều phương diện: Thứ nhất, là trách nhiệm xây dựng và phát triển đất nước trong thời đại mới. Thế hệ trẻ phải là lực lượng tiên phong trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Chúng ta cần vận dụng tri thức hiện đại để giải quyết các vấn đề cấp bách của quốc gia, từ kinh tế, giáo dục đến y tế. Sự sáng tạo và dám dấn thân của tuổi trẻ là động lực quan trọng để Việt Nam bắt kịp với đà phát triển của thế giới. Thứ hai, là trách nhiệm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc giữ gìn ngôn ngữ, phong tục, tập quán, và những giá trị truyền thống tốt đẹp là vô cùng quan trọng. Người trẻ phải là người hiểu, yêu và tự hào về lịch sử, văn hóa của dân tộc mình. Thứ ba, là trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc và môi trường sống. Dù là bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo hay bảo vệ môi trường, người trẻ cần có nhận thức đúng đắn và hành động cụ thể. Tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, thiện nguyện cũng là một cách thiết thực để thể hiện tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, góp phần làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, đáng buồn là trong xã hội vẫn còn một bộ phận nhỏ thanh niên sống thờ ơ, vô tâm, thiếu lý tưởng, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân. Họ lãng phí thời gian, sa đà vào các tệ nạn xã hội. Đây là những biểu hiện cần phải phê phán mạnh mẽ. Tóm lại, trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước là một bổn phận thiêng liêng và cao cả, không chỉ là lời nói mà phải là hành động. Nó bắt đầu từ những việc nhỏ như học hành nghiêm túc, sống có kỷ luật cho đến những việc lớn lao như cống hiến trí tuệ, sức lực để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mỗi thanh niên hãy ý thức được vai trò lịch sử của mình, biến nhiệt huyết thành hành động cụ thể để xứng đáng với truyền thống hào hùng của cha ông và góp phần đưa đất nước Việt Nam vươn tới phồn vinh.

Câu 1. Xác định thể thơ của bài thơ. Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (Bốn câu, mỗi câu bảy chữ). Câu 2. Xác định luật thơ của bài thơ. Luật Trắc (dựa vào chữ thứ hai của câu thứ nhất là sóc – thanh Trắc). Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ Tam quân tì hổ khí thôn Ngưu. Biện pháp tu từ: So sánh (Tam quân như tì hổ) và Nói quá (Khí thôn Ngưu – khí thế nuốt trôi sao Ngưu). Tác dụng: Nhấn mạnh sức mạnh, sự dũng mãnh phi thường của quân đội nhà Trần (Hổ báo). Cường điệu, kỳ vĩ hóa khí thế chiến đấu, khẳng định sức mạnh vô địch, át cả trời đất của dân tộc trong bối cảnh chống ngoại xâm. Câu 4. Nhận xét về hình tượng bậc nam tử trong bài thơ Thuật hoài. Hình tượng bậc nam tử (Phạm Ngũ Lão) là một con người: Hào hùng, dũng mãnh: Mang tư thế hiên ngang (Hoành sóc), đại diện cho sức mạnh và niềm tự hào dân tộc. Có chí lớn, giàu trách nhiệm: Luôn đau đáu với "nợ công danh" (lý tưởng cống hiến cho đất nước). Khiêm nhường và luôn tự hoàn thiện: Dù là danh tướng nhưng vẫn cảm thấy hổ thẹn (Tu thính) vì chưa làm tròn đại sự, lấy Vũ Hầu làm gương để không ngừng phấn đấu. Câu 5. Qua văn bản, hãy rút ra một thông điệp mà anh/chị tâm đắc và giải thích lí do. Thông điệp tâm đắc: Khát vọng cống hiến và không bao giờ tự mãn. Lí do: Bài thơ thể hiện lý tưởng "làm trai" phải lập công lớn, cống hiến cho Tổ quốc và nhân dân. Dù đã lập nhiều chiến công, tác giả vẫn cảm thấy hổ thẹn vì công danh chưa trọn vẹn. Điều này là bài học về thái độ sống: luôn tự đặt ra tiêu chuẩn cao cho bản thân và không ngừng vươn lên, lấy tấm gương vĩ đại để thúc đẩy mình tiến bộ.