Đoạn thơ của Trương Trọng Nghĩa trong bài "Phía sau làng" mang đến một cái nhìn sâu sắc, đầy trăn trở về sự đổi thay của nông thôn Việt Nam trong quá trình đô thị hóa. Về nội dung, tác giả đã khắc họa bức tranh làng quê không còn giữ được vẻ đẹp truyền thống vốn có. Hình ảnh "Những đứa bạn đã rời làng kiếm sống" hay "Đất không đủ cho sức trai cày ruộng" thể hiện thực trạng người trẻ phải tha hương mưu sinh do kinh tế nông nghiệp gặp khó khăn. Sự mất mát còn lan tỏa đến đời sống tinh thần khi "Thiếu nữ bây giờ không còn hát dân ca" và những "lũy tre ngày xưa" đã nhường chỗ cho "nhà cửa chen chúc mọc". Nỗi buồn không chỉ dừng lại ở cảnh vật mà còn theo chân người con làng ra phố, mang theo "những nỗi buồn ruộng rẫy".  Về nghệ thuật, đoạn thơ sử dụng thể thơ tự do, linh hoạt trong cách gieo vần, tạo nên giọng điệu tâm tình, thủ thỉ, phù hợp với mạch cảm xúc hồi tưởng, suy tư của nhân vật trữ tình. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị nhưng giàu sức gợi hình, gợi cảm. Các hình ảnh đối lập như "tuổi thơ" đối lập với hiện tại tha hương, "lũy tre ngày xưa" đối lập với "nhà cửa chen chúc mọc" được sử dụng hiệu quả, làm nổi bật sự biến đổi đến xót xa của làng quê. Biện pháp liệt kê, câu hỏi tu từ và cấu trúc thơ vắt dòng góp phần tạo nhịp điệu, nhấn mạnh những mất mát, khiến người đọc không khỏi đồng cảm và suy ngẫm về những giá trị truyền thống đang dần mai một. 

câu 1: tự do

câu 2: xanh trong nắng dội, mưa tràn, thơm trong im lặng, dịu dàng, vô tư trôi về biển cả

câu 3: khẳng định hạnh phúc không phải là những gì ồn ào, cao siêu mà là những điều bình dị, ngọt ngào, kết tinh từ sự nỗ lực bền bỉ và hiện hữu lặng lẽ trong cuộc sống hàng ngày. 

câu 4: biện pháp tu từ so sánh hạnh phúc với hình ảnh sông, so sánh sự vô tư.

tăng sức gợi hình gợi cảm, giúp cụ thể hóa, nhấn mạnh sự bình dị, tự tại của hạnh phúc, giúp câu thơ thêm giàu hình ảnh, nhịp điệu nhẹ nhàng và tăng tính thẩm mỹ.

câu 5: hạnh phúc có thể không phải thứ cao siêu mà là thứ bình dị xuất hiện khắp chúng ta, như thể lá cây, quả ngọt hay sông vô tư chảy ra biển lớn.