a. Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc

• Sáp nhập nước ta vào lãnh thổ, chia thành quận, huyện để cai trị.
• Bóc lột nặng nề (thuế, lao dịch, cống nạp).
• Đồng hóa về văn hóa (bắt học chữ Hán, theo phong tục Hán).
• Đàn áp các cuộc nổi dậy của nhân dân.

b. So sánh Phù Nam và Chăm-pa

• Giống nhau:
• • Kinh tế gồm nông nghiệp và thủ công nghiệp, có buôn bán.
  • Xã hội có vua đứng đầu, phân chia giai cấp.
• Khác nhau:
• • Phù Nam: Thương mại biển rất phát triển, trung tâm buôn bán lớn; xã hội chịu ảnh hưởng Ấn Độ sớm.
  • Chăm-pa: Nông nghiệp và thủ công (dệt, làm gốm) phát triển; văn hóa Ấn Độ đậm nét, xã hội có yếu tố mẫu hệ.

Tác động của thiên nhiên tới sản xuất

Thiên nhiên có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động sản xuất của con người:

• Cung cấp tài nguyên: Đất đai, nước, khoáng sản, rừng, sinh vật… là tư liệu và nguyên liệu cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp.
• Ảnh hưởng đến năng suất: Khí hậu, thời tiết (mưa, nắng, nhiệt độ) quyết định năng suất cây trồng, vật nuôi.
• Quy định cơ cấu sản xuất: Mỗi vùng có điều kiện tự nhiên khác nhau nên phù hợp với các loại hình sản xuất khác nhau (ví dụ: vùng đồng bằng trồng lúa, vùng núi phát triển lâm nghiệp).
• Gây rủi ro: Thiên tai như bão, lũ, hạn hán, động đất… có thể làm gián đoạn hoặc phá hủy sản xuất.

b. Những tác động của con người làm suy thoái tài nguyên thiên nhiên

Các hoạt động của con người gây ảnh hưởng tiêu cực đến tài nguyên thiên nhiên gồm:

• Khai thác quá mức: Chặt phá rừng, khai thác khoáng sản, đánh bắt thủy sản không hợp lý.
• Ô nhiễm môi trường: Xả thải từ công nghiệp, nông nghiệp, sinh hoạt làm ô nhiễm đất, nước, không khí.
• Sử dụng đất không hợp lý: Canh tác sai kỹ thuật gây xói mòn, bạc màu đất.
• Đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh: Làm thu hẹp diện tích đất tự nhiên, phá vỡ hệ sinh thái.
• Săn bắt, buôn bán động vật hoang dã: Làm suy giảm đa dạng sinh học.