Trần Mạnh Tùng
Giới thiệu về bản thân
Bài thơ Đợi mẹ của nhà thơ Vũ Quần Phương là bài thơ viết theo thể thơ tự do mà em ấn tượng nhất. Bài thơ với các câu thơ dài ngắn bất đồng, không theo một quy luật cố định nào. Đặc biệt, có những câu thơ còn được tạo nên từ hai câu ngắn. Đặc điểm thú vị đó đã khiến bài thơ đồng nhất với mạch cảm xúc phập phồng của người con khi đang chờ mẹ về. Sự gắn kết giữa những dòng thơ với thủ pháp gieo vần lưng, đã nối các cung bậc cảm xúc ấy lại, tạo thành một dải nối liền. Nhân vật trữ tình là một em bé, đang chờ mẹ đi làm đồng chưa về. Điệp ngữ “em bé nhìn” xuất hiện ba lần đã khắc họa rõ hành động của em. Em đang chờ mẹ, chờ sự xuất hiện của mẹ từ các hướng xung quanh mình. Đầu tiên em nhìn lên cao, nhìn vâng trăng nhưng không thấy mẹ. Rồi em nhìn ra ra trước mặt, xa xăm - đó là cánh đồng lúa, nhưng nó đã lẫn vào bóng tối rồi nên em chẳng thấy mẹ. Cuối cùng em nhìn vào trong nhà, nơi vốn phải ấm áp nay lại lạnh lẽo trống trải, bởi mẹ vẫn chưa về, nên bếp lửa còn chưa nhen. Dường như, cả trăng, cả cánh đồng, cả bếp lửa và cả đom đóm đều cùng em bé nhớ mẹ. Tất cả nằm im, không làm gì cả, chỉ ngồi đó và khắc khoải chờ mẹ mà thôi. Cuối cùng, nỗi nhớ ấy đã được bộc bạch trực tiếp qua hình ảnh “chờ tiếng bàn chân mẹ”. Trời đã tối quá rồi, em không thể nhìn thấy dáng mẹ bằng mắt trong đêm đen, nên chuyển sang ngóng đợi tiếng bàn chân của mẹ. Đó là âm thanh mẹ đang lội bùn ì oạp ở đồng xa. Cuối bài thơ, người mẹ đã trở về nhà nhưng con đã ngủ quên mất. Người con ngủ say rồi nhưng vẫn còn chờ mẹ. Sự chờ đợi ấy đi theo em cả vào giấc mơ, ngự trị trong tâm trí non nớt của em. Chính vì vậy, mà tác giả đã hoán dụ hình ảnh người con trong “nỗi đợi vẫn nằm mơ”. Qua bài thơ Đợi mẹ, em cảm nhận được tình yêu thương thuần khiết và sâu sắc của người con dành cho mẹ của mình. Dù trời đã tối, dù xung quanh có những sự vật tươi đẹp như trăng non, đom đóm, hoa mận… thì em vẫn chỉ chăm chú đợi mẹ về. Mẹ là tất cả yêu thương, là tất cả nỗi mong chờ, là cả thế giới của em. Tình mẫu tử đã hiện lên qua bài thơ thiêng liêng như thế đó.
Sau khi đọc bài thơ “Mây và sóng” của Ta-go, em cảm nhận được một thế giới cảm xúc thật trong trẻo, êm đềm mà sâu lắng, đặc biệt là vẻ đẹp thiêng liêng của tình mẫu tử. Bài thơ giống như một câu chuyện cổ tích nhẹ nhàng, giàu trí tưởng tượng, nhưng ẩn sau đó là những suy ngẫm sâu sắc về tình yêu thương của mẹ dành cho con – thứ tình cảm giản dị mà bền chặt, có sức níu giữ và chở che con người suốt cuộc đời. Điều khiến em ấn tượng nhất trong bài thơ là cách Ta-go xây dựng hình ảnh những lời mời gọi đầy hấp dẫn từ “mây” và “sóng”. Đó là thế giới của tự do, của vui chơi, của những điều mới lạ mà bất cứ đứa trẻ nào cũng dễ dàng bị cuốn hút. Những lời rủ rê ấy mang vẻ đẹp mộng mơ, gợi cảm giác bay bổng, vô tư, rất đúng với tâm hồn trẻ thơ. Qua đó, nhà thơ đã khắc họa rất tinh tế tâm lí của trẻ em: luôn tò mò, ham khám phá và khao khát được hòa mình vào thế giới rộng lớn bên ngoài.Thế nhưng, điều làm em xúc động nhất lại nằm ở sự lựa chọn của đứa trẻ trong bài thơ. Dù rất thích thú với lời mời gọi của mây và sóng, em bé vẫn từ chối để ở lại bên mẹ. Không phải vì thế giới kia không đẹp, mà bởi đối với em, mẹ chính là thế giới đẹp đẽ và an toàn nhất, tình mẹ là thiêng liêng cao cả nhất. Tình yêu thương của mẹ đã trở thành điểm tựa vững chắc, đủ lớn để lấn át mọi hấp dẫn bên ngoài. Qua đó, em cảm nhận được sức mạnh kì diệu của tình mẫu tử: âm thầm nhưng sâu sắc, không ồn ào nhưng đủ để giữ con ở lại. Hình ảnh đứa trẻ sáng tạo ra những trò chơi mới cùng mẹ khiến em vừa mỉm cười, vừa thấy lòng mình ấm lại. Em bé không bay lên cùng mây, không ra biển cùng sóng, mà mang cả mây và sóng về trong vòng tay của mẹ. Điều đó cho thấy trí tưởng tượng phong phú của trẻ thơ, đồng thời thể hiện một cách rất đẹp tình yêu gắn bó giữa mẹ và con. Mẹ không chỉ là người chăm sóc, mà còn là người bạn, người cùng con chia sẻ niềm vui giản dị của cuộc sống. Giọng thơ nhẹ nhàng, ngôn ngữ trong sáng, hình ảnh giàu chất thơ đã khiến “Mây và sóng” trở thành một bài thơ dễ đọc nhưng khó quên. Đọc bài thơ, em chợt nhận ra rằng trong cuộc sống hiện đại, con người đôi khi mải mê chạy theo những “đám mây” và “con sóng” của riêng mình mà quên mất giá trị của gia đình, quên mất người mẹ luôn lặng lẽ yêu thương và chờ đợi. Khép lại bài thơ, em cảm thấy lòng mình bình yên hơn và thêm trân trọng mẹ. “Mây và sóng” không chỉ là bài thơ dành cho thiếu nhi, mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng đối với mỗi chúng ta: dù đi đâu, lớn đến đâu, mẹ vẫn luôn là bến đỗ yêu thương nhất trong cuộc đời. Đọc bài thơ em cảm thấy yêu mẹ em hơn.
“Mẹ” là đề tài xuyên suốt chảy trong mạch ngầm thơ ca bao đời nay. Viết về mẹ với tất cả tình yêu thương và sự kính trọng đã có bao nhà thơ thể hiện rất thành công, trong dòng chảy ấy Nguyễn Khoa Điềm có một lối đi riêng bởi tìm được tứ thơ mới lạ, độc đáo, tạo được hiệu quả thẩm mỹ cho người đọc trong bài thơ “Mẹ và quả”. Bài thơ đã gợi mở ấn tượng tương giữa hình ảnh người mẹ tảo tần, lam lũ với thiên nhiên hoa trái theo nhịp chảy trôi của thời gian. Mở đầu bài thơ là lời kể giản dị về một việc làm bình thường của người trồng cây, mong cho chúng chóng ra qua kết trái. Mảnh vườn của mẹ cứ vần xoay theo năm tháng mùa màng cho những trái ngọt thơm "như mặt trời, khi như mặt trăng", và niềm tin ấy của mẹ như một chân lý đã được kiểm chứng: "Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng". Cuộc đời lam lũ của biết bao bà mẹ nông thôn luôn gắn liền với mảnh vườn nhỏ bé, và những trái ngọt đầu mùa mẹ luôn dành cho những đứa con đi xa. Nguyễn Khoa Điềm đã nâng ý thơ lên một tầm cao hơn, chuyển sang chuyện “trồng người” bằng cách nói hóm hỉnh, mới lạ gây được ấn tượng:
Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên
Còn những bí và bầu thì lớn xuống
Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn
Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi
Có thể nói đây là những câu thơ tài hoa nhất trong bài, khắc sâu sự hy sinh thầm lặng của mẹ, và lòng biết ơn vô bờ của người con về công dưỡng dục sinh thành của mẹ hiền. Cây trả công cho người bằng những mùa quả, và người trồng cây cứ hy vọng mùa sau tốt hơn mùa trước, mong cho cây trĩu cành sai trái. Còn cái "vườn người" của mẹ, ngồi chín tháng mười ngày thai nghén khổ đau, mẹ mong từng giờ đứa con của mình tập nói, tập đi những bước đi đầu tiên trong đời. Tâm trạng của mẹ cứ thấp thỏm, lo âu, buồn vui theo dòng chảy của thời gian.
Và chúng tôi, một thứ quả trên đời
Bảy mươi tuổi mẹ đợi chờ được hái
Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi
Mình vẫn còn một thứ quả non xanh
Câu thơ không chỉ là hàm ý biết ơn mà còn là sự ân hận như một thứ "tự kiểm" về sự chậm trễ thành đạt của đứa con chưa làm thoả được niềm vui của mẹ. Hạnh phúc biết bao cho những người mẹ có những người con đẹp như trái chín "mặt trời, mặt trăng". Và mẹ sẽ buồn biết bao nếu phải thấy những đứa con như những trái sâu, trái thối trước sự băng hoại về đạo đức trong một bộ phận thanh thiếu niên hiện nay. Bài thơ mang vẻ đẹp chân tình giản dị như lòng mẹ qua cách cảm mới mẻ của nhà thơ, tránh được lối nói ước lệ của biết bao câu ca dao và những bài thơ viết về đề tài này.