Câu 1

Bài thơ “Chiếc lá đầu tiên” của Hoàng Nhuận Cầm là khúc ca đầy xúc động về tuổi học trò trong sáng và những kỉ niệm không thể phai mờ. Nội dung bài thơ gợi nhớ về mái trường, bạn bè, thầy cô cùng những rung động đầu đời đẹp đẽ. Qua dòng hồi tưởng tha thiết, tác giả thể hiện nỗi nhớ da diết đối với một thời tuổi trẻ đã qua. Những hình ảnh quen thuộc như tiếng ve, hoa phượng, lớp học, sân trường… đã tái hiện sinh động không gian học trò đầy mộng mơ. Đặc biệt, hình ảnh “chiếc lá đầu tiên” mang ý nghĩa biểu tượng cho những cảm xúc đầu đời tinh khôi của tuổi trẻ. Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thơ tự do với giọng điệu tha thiết, giàu cảm xúc. Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh giàu sức gợi, kết hợp các biện pháp tu từ như nhân hóa, ẩn dụ, điệp ngữ giúp câu thơ trở nên mềm mại và giàu chất nhạc. Ngôn ngữ thơ giản dị mà tinh tế đã tạo nên sức lay động mạnh mẽ trong lòng người đọc.

Câu 2

Trong cuộc sống, có những hành động tưởng như vô tình, chỉ để mua vui, nhưng lại gây ra hậu quả nghiêm trọng cho người khác. Câu nói trong tiểu thuyết “Sáu người đi khắp thế gian” của James A. Michener: “Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật.” đã gửi gắm một bài học sâu sắc về sự vô tâm và trách nhiệm trong cách ứng xử của con người.

Câu văn sử dụng hình ảnh “bọn trẻ” và “lũ ếch” để nói về mối quan hệ giữa người gây tổn thương và người phải chịu đau đớn. Với bọn trẻ, việc ném đá chỉ là trò đùa vô hại. Nhưng đối với lũ ếch, đó lại là sự sống còn, là nỗi đau thật sự. Qua đó, tác giả muốn nhắc nhở rằng những lời nói hay hành động tưởng chừng nhỏ bé của chúng ta có thể gây tổn thương lớn cho người khác.

Trong thực tế, nhiều người vô tình làm người khác đau lòng bằng lời nói thiếu suy nghĩ, những câu trêu chọc, chế giễu hay hành động bắt nạt. Người nói có thể cho rằng đó chỉ là “đùa thôi”, nhưng người nghe lại cảm thấy bị xúc phạm, tổn thương và mặc cảm. Đặc biệt trong môi trường học đường, tình trạng bạo lực ngôn ngữ, cô lập bạn bè trên mạng xã hội hay chế giễu ngoại hình đã để lại hậu quả nặng nề đối với nhiều học sinh. Điều đó cho thấy sự thiếu đồng cảm có thể khiến con người làm đau nhau mà không nhận ra.

Vì vậy, mỗi người cần học cách suy nghĩ trước khi hành động hay phát ngôn. Sự tử tế và lòng đồng cảm sẽ giúp chúng ta biết đặt mình vào vị trí của người khác để cư xử đúng mực hơn. Một lời động viên có thể đem lại niềm vui, nhưng một câu nói vô tâm cũng có thể để lại vết thương lâu dài. Con người chỉ thực sự trưởng thành khi biết chịu trách nhiệm về hành động của mình.

Câu nói trên là lời nhắc nhở ý nghĩa về cách ứng xử trong cuộc sống. Đừng biến niềm vui của bản thân thành nỗi đau của người khác. Hãy sống biết yêu thương, tôn trọng và thấu hiểu để cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2

Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm.

Câu 3

Những hình ảnh, dòng thơ khắc họa kỉ niệm gắn với trường cũ:

• “Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay”
• “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”
• “Một lớp học buâng khuâng màu xanh rủ”
• “Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm”
• “Có một nàng Bạch Tuyết các bạn ơi / Với lại bảy chú lùn rất quấy!”
• “Ôi những trận cười trong sáng đó lao xao”
• “Hết thời cầm dao khắc lăng nhăng lên bàn ghế cũ”
• “Không thấy trên sân trường chiếc lá buổi đầu tiên”

→ Những kỉ niệm ấy rất hồn nhiên, trong sáng, gắn với tuổi học trò đầy mộng mơ. Đó là những cảm xúc chân thật về tình bạn, tình thầy trò và những rung động đầu đời không thể quên.

Câu 4

Trong câu thơ: “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”, tác giả sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ kết hợp nhân hóa.

• “Tiếng ve trong veo” gợi âm thanh mùa hè trong trẻo, quen thuộc của tuổi học trò.
• Hình ảnh “xé đôi hồ nước” khiến âm thanh như có hình khối, sức mạnh, làm mặt hồ rung động.

→ Biện pháp tu từ giúp câu thơ trở nên sinh động, giàu cảm xúc, diễn tả sự chuyển động tinh tế của thiên nhiên và nỗi bâng khuâng khi tuổi học trò dần khép lại.

Câu 5

Em ấn tượng nhất với hình ảnh:
“Không thấy trên sân trường chiếc lá buổi đầu tiên.”

Vì hình ảnh ấy gợi sự tiếc nuối về thời học sinh đã qua. “Chiếc lá đầu tiên” tượng trưng cho những rung động đầu đời, những kỉ niệm trong trẻo và ngây thơ của tuổi trẻ. Câu thơ khiến em cảm nhận sâu sắc giá trị của tuổi học trò và biết trân trọng hiện tại hơn.

Câu 1

Trong một thế giới với hơn 8 tỷ dân, mỗi cá nhân là một bản thể duy nhất với những nét tính cách, quan điểm và lối sống riêng biệt. Chính vì vậy, việc tôn trọng sự khác biệt của người khác đóng vai trò là "sợi dây" cốt lõi để duy trì sự hòa hợp và thúc đẩy tiến bộ xã hội. Tôn trọng sự khác biệt trước hết giúp ta giải phóng bản thân khỏi những định kiến hẹp hòi, từ đó mở rộng nhãn quan để học hỏi những điều mới mẻ mà mình chưa từng biết tới. Khi biết chấp nhận cái "tôi" của người khác, chúng ta tạo ra một môi trường sống nhân văn, nơi mỗi người đều cảm thấy an toàn và tự tin để phát huy tối đa năng lực sáng tạo của mình. Thử tưởng tượng nếu thế giới chỉ có một màu sắc, một tiếng nói, nó sẽ trở nên đơn điệu và trì trệ đến mức nào? Sự đa dạng chính là nguồn cội của sự phát triển; nó giống như một vườn hoa rực rỡ nhờ sự góp mặt của nhiều loài hoa khác nhau. Hơn nữa, thái độ tôn trọng còn giúp hóa giải những mâu thuẫn, xung đột bắt nguồn từ sự thiếu thấu hiểu, xây dựng một cộng đồng đoàn kết và văn minh. Tuy nhiên, tôn trọng sự khác biệt không đồng nghĩa với việc chấp nhận những hành vi lệch lạc, vi phạm đạo đức hay pháp luật. Cuối cùng, học cách tôn trọng người khác cũng chính là cách chúng ta tôn trọng chính mình, khẳng định một tư duy cởi mở và một trái tim giàu lòng trắc ẩn trong hành trình hoàn thiện nhân cách.

Câu 2

Trong phong trào Thơ mới 1932 - 1945, nếu Xuân Diệu là tiếng reo vui thiết tha với cuộc đời, Huy Cận mang nỗi sầu ảo não của không gian, thì Lưu Trọng Lư lại chạm đến trái tim người đọc bằng những vần thơ trong sáng, nhẹ nhàng nhưng đầy ám ảnh về kỷ niệm. "Nắng mới" là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của ông, một bản nhạc tâm tình dìu dặt, đưa ta trở về với miền ký ức tuổi thơ tươi đẹp và hình ảnh người mẹ hiền từ quá vãng.

​Bài thơ mở đầu bằng một tín hiệu thiên nhiên rất đỗi quen thuộc nhưng lại chứa đựng sức gợi cảm mạnh mẽ:

​"Mỗi lần nắng mới hắt bên song,

Xao xác, gà trưa gáy não nùng,"

​"Nắng mới" là cái nắng đầu mùa, cái nắng trong trẻo đánh dấu sự chuyển mình của thời gian. Thế nhưng, trái ngược với vẻ rực rỡ của nắng, tâm trạng nhân vật trữ tình lại là sự "não nùng", "xao xác". Tiếng gà trưa gáy muộn không làm cho không gian thêm nhộn nhịp mà trái lại, nó càng tô đậm cái tĩnh lặng, mênh mông của một buổi trưa hè. Những từ láy "xao xác", "não nùng" đã chuyển hóa cái âm thanh khách quan thành tiếng lòng chủ quan, gợi lên một nỗi buồn hiu hắt. Trong không gian ấy, kỷ niệm ùa về "chập chờn" như những thước phim quay chậm, đưa tác giả trở lại với "những ngày không" – những ngày tháng tuổi thơ vô tư, hồn nhiên nay đã trở thành dĩ vãng.

​Từ cái nền của nắng và âm thanh gà trưa, hình ảnh người mẹ hiện lên trong nỗi nhớ da diết của người con:

​"Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời

"Lúc người còn sống, tôi lên mười;"

​Lời thơ giản dị như một lời kể lể, tâm tình. Ký ức về mẹ gắn liền với một không gian ngập tràn ánh sáng và sắc màu: "nắng mới reo ngoài nội" và chiếc "áo đỏ" mẹ đưa phơi trước giậu. Động từ "reo" cho thấy sức sống, sự tươi vui của thiên nhiên trong đôi mắt trẻ thơ ngày ấy. Màu đỏ của chiếc áo mẹ phơi nổi bật giữa cái xanh của vườn tược, cái vàng của nắng, tạo nên một bức tranh kỷ niệm vừa ấm áp, vừa rực rỡ. Hình ảnh ấy đẹp đến nỗi nó trở thành một mảnh ký ức không thể nào phai nhạt trong tâm khảm của nhà thơ.

​Đến khổ thơ cuối, chân dung người mẹ hiện lên cụ thể và sinh động hơn qua nét vẽ chân thực nhưng đầy đa cảm:

​"Hình dáng me tôi chửa xoá mờ

Hãy còn mường tượng lúc vào ra:

Nét cười đen nhánh sau tay áo

Trong ánh trưa hè trước giậu thưa."

​Cụm từ "chửa xóa mờ", "hãy còn mường tượng" khẳng định sự hiện diện vĩnh cửu của mẹ trong lòng con. Mẹ hiện lên qua "hình dáng" vào ra bận rộn, tảo tần và đặc biệt nhất là "nét cười đen nhánh". Đây là một hình ảnh ẩn dụ đầy sáng tạo. "Đen nhánh" là màu của hàm răng đen lánh (tục nhuộm răng cũ của phụ nữ Việt Nam xưa), nhưng khi kết hợp với "nét cười", nó lại gợi lên vẻ đẹp duyên dáng, kín đáo và đôn hậu. Cái cười ấy thấp thoáng "sau tay áo", thể hiện sự dịu dàng, e lệ của người phụ nữ truyền thống. Hình ảnh mẹ đứng trước "giậu thưa" trong "ánh trưa hè" là một biểu tượng của sự bình yên và tình yêu thương vô bờ bến.

​Về mặt nghệ thuật, "Nắng mới" thành công nhờ thể thơ bảy chữ nhịp nhàng, ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức biểu cảm. Cách sử dụng các từ láy và hình ảnh chọn lọc (nắng mới, áo đỏ, nét cười đen nhánh) đã tạo nên một không gian nghệ thuật đầy sức gợi. Bài thơ không chỉ là tiếng lòng của riêng Lưu Trọng Lư dành cho người mẹ quá cố mà còn chạm đến sợi dây tình cảm thiêng liêng nhất của mỗi con người: tình mẫu tử.

​Tóm lại, qua bài thơ "Nắng mới", Lưu Trọng Lư đã phác họa thành công một bức tranh kỷ niệm đầy xúc động. Bài thơ là sự kết hợp hài hòa giữa cảnh và tình, giữa hiện tại và quá khứ. Nó nhắc nhở chúng ta về giá trị của những điều giản dị, về tình yêu thương gia đình và cách mà ký ức nuôi dưỡng tâm hồn mỗi con người trong dòng chảy của thời gian.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: Nghị luận.

Câu 2

Tằn tiện đối lập với Phung phí.

​Hào phóng đối lập với Keo kiệt.

Câu 3

Mỗi người có một hệ giá trị, hoàn cảnh và lối sống riêng.

​Sự phán xét thường mang tính chủ quan, dựa trên cái tôi của bản thân để áp đặt lên người khác (người tằn tiện nhìn đâu cũng thấy phung phí, người ưa bay nhảy nhìn đâu cũng thấy sự tù túng).

​Việc phán xét dễ dàng chỉ gây ra sự mệt mỏi và hiểu lầm, không phản ánh đúng bản chất của đối tượng được phán xét.

Câu 4

Tấm lưới định kiến: Là những suy nghĩ hẹp hòi, những tiêu chuẩn khắt khe và phiến diện mà xã hội hoặc người khác áp đặt lên cá nhân.

​Chấp nhận buông mình: Là khi ta đánh mất bản sắc, không còn niềm tin vào giá trị cá nhân, sống theo mong đợi hoặc nỗi sợ hãi từ dư luận.

​Tại sao là điều tồi tệ nhất? Bởi vì khi đó chúng ta không còn được là chính mình, cuộc đời ta bị điều khiển bởi người khác, dẫn đến sự bế tắc và mất đi hạnh phúc thực sự.

Câu 5

Tôn trọng sự khác biệt: Mỗi người là một cá thể độc lập với những lựa chọn riêng, cần học cách thấu hiểu thay vì phán xét.

​Sống bản lĩnh: Hãy lắng nghe tiếng nói bên trong mình, tin tưởng vào giá trị của bản thân và đừng để những định kiến tiêu cực của xã hội làm lung lay con đường mình đã chọn.

​Thận trọng trong lời nói: Trước khi đánh giá một ai đó, cần đặt mình vào vị trí của họ để có cái nhìn đa chiều và nhân văn hơn.

Câu 1

Đoạn thơ trong tác phẩm "Phía sau làng" của Trương Trọng Nghĩa là một nốt trầm xao xuyến, khắc họa nỗi niềm đau đáu của một người con khi đối diện với sự thay đổi của quê hương trong cơn lốc đô thị hóa. Về mặt nội dung, đoạn thơ mở đầu bằng một hành trình ngược dòng thời gian "về phía tuổi thơ", nhưng hiện thực lại hiện lên đầy xót xa. Hình ảnh những người bạn phải "rời làng kiếm sống" vì đất đai không nuôi nổi sức trai là minh chứng cho sự nhọc nhằn, khắc nghiệt của cuộc sống nông thôn: "Mồ hôi chẳng hóa thành bát cơm no". Không chỉ là sự nghèo khó về vật chất, cái "hồn" của làng quê cũng đang dần phai nhạt khi thiếu nữ thôi hát dân ca, thôi để tóc dài, và lũy tre xanh hiền hòa bị thay thế bởi những ngôi nhà "chen chúc mọc". Về mặt nghệ thuật, tác giả sử dụng thể thơ tự do với nhịp điệu chậm rãi như một lời tự sự, kết hợp cùng các biện pháp liệt kê (rời làng, không hát dân ca, nhà cửa chen chúc...) để nhấn mạnh sự mất mát. Hình ảnh đối lập giữa quá khứ thơ mộng và hiện tại ngột ngạt tạo nên một sức gợi cảm mạnh mẽ. Đặc biệt, câu kết: "Mang lên phố những nỗi buồn ruộng rẫy" như một sự đúc kết đầy ám ảnh về thân phận của những người con ly hương, luôn mang theo trong tim hình bóng một làng quê đang dần biến dạng. Qua đó, đoạn thơ không chỉ là tiếng lòng cá nhân mà còn là lời cảnh tỉnh về việc gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống trước sự biến đổi của thời đại

Câu 2

Thế kỷ XXI đánh dấu bước ngoặt vĩ đại của nhân loại với sự bùng nổ của kỷ nguyên số. Trong bối cảnh đó, mạng xã hội (Facebook, TikTok, Instagram, X,...) đã vươn lên trở thành một phần không thể thiếu, một "thực tại thứ hai" chi phối mạnh mẽ đến đời sống, tư duy và hành vi của con người hiện đại. Tuy nhiên, như một con dao hai lưỡi, mạng xã hội mang đến những giá trị kết nối khổng lồ nhưng cũng ẩn chứa những hệ lụy sâu sắc nếu chúng ta không biết cách làm chủ nó.

​Trước hết, không thể phủ nhận những lợi ích to lớn mà mạng xã hội mang lại. Nó là một thư viện tri thức khổng lồ, nơi thông tin được cập nhật theo từng giây, giúp con người rút ngắn khoảng cách về địa lý và thời gian. Chỉ với một cú click chuột, chúng ta có thể kết nối với bạn bè năm châu, tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp hay học tập những kỹ năng mới từ những chuyên gia hàng đầu. Mạng xã hội còn là môi trường lý tưởng để mỗi cá nhân tự do bày tỏ quan điểm, lan tỏa những thông điệp tử tế và những chiến dịch thiện nguyện đầy nhân văn. Nhờ có sức mạnh lan tỏa của nó, nhiều mảnh đời khó khăn đã được giúp đỡ, nhiều chân lý được bảo vệ và công lý được thực thi.

​Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những lượt "like" và "share" là những góc khuất đầy ám ảnh. Mạng xã hội đang dần biến con người thành những "con nghiện kỹ thuật số". Thay vì tận hưởng không khí trong lành hay trò chuyện trực tiếp với người thân, nhiều bạn trẻ dành hàng giờ đồng hồ để lướt điện thoại trong vô định. Sự lệ thuộc này dẫn đến sự đứt gãy trong giao tiếp đời thực, khiến con người trở nên cô đơn ngay chính trong căn nhà của mình.

​Đáng lo ngại hơn, mạng xã hội là mảnh đất màu mỡ cho những tin giả (fake news), những trào lưu độc hại và vấn nạn bạo lực mạng. Một lời bình luận ác ý, một thông tin sai lệch có thể hủy hoại danh dự, thậm chí là tính mạng của một con người. Ngoài ra, việc mải mê xây dựng một hình ảnh "hào nhoáng" trên mạng thường khiến chúng ta rơi vào cái bẫy của sự đố kỵ và mặc cảm khi tự so sánh bản thân với cuộc sống ảo của người khác.

​Vậy chúng ta cần làm gì trước sự bủa vây của mạng xã hội? Câu trả lời nằm ở hai chữ: "Bản lĩnh". Chúng ta cần học cách sử dụng mạng xã hội một cách thông minh và có trách nhiệm. Hãy là một người dùng mạng tỉnh táo, biết chọn lọc thông tin, biết nói không với những nội dung tiêu cực và bảo vệ quyền riêng tư của chính mình. Quan trọng hơn cả, hãy nhớ rằng mạng xã hội chỉ là công cụ để phục vụ cuộc sống, chứ không phải là nơi để chúng ta trốn tránh thực tại. Hãy biết buông điện thoại xuống để lắng nghe nhịp đập của cuộc đời, để yêu thương và cảm nhận những giá trị chân thực nhất.

​Tóm lại, mạng xã hội là một bước tiến vượt bậc của văn minh nhân loại. Nó có thể là đôi cánh giúp bạn bay cao, nhưng cũng có thể là vực thẳm nếu bạn đánh mất chính mình. Hãy để mạng xã hội là nơi kết nối yêu thương và kiến thức, thay vì biến nó thành một "chiếc lồng" giam giữ tâm hồn chúng ta trong những ảo vọng xa vời.

Câu 1

Đáp án: Thể thơ tự do.

​Giải thích: Các dòng thơ có độ dài ngắn khác nhau, không tuân theo quy tắc về số chữ hay niêm luật gò bó.

Câu 2

Xanh

Thơm

​Dịu dàng

​Vô tư

Câu 3

Về hình ảnh: Hạnh phúc được ví như một trái chín, tỏa hương thơm một cách lặng lẽ.

​Về ý nghĩa: Hạnh phúc không nhất thiết phải ồn ào, phô trương hay rực rỡ. Nó đôi khi là sự cảm nhận tinh tế từ bên trong, là thành quả ngọt ngào sau một quá trình tích lũy âm thầm. Đó là một trạng thái bình yên, nhẹ nhàng và sâu lắng trong tâm hồn.

Câu 4

​Làm cho hình ảnh hạnh phúc trở nên cụ thể, sinh động: Thay vì là một khái niệm trừu tượng, hạnh phúc hiện ra như dòng sông chuyển động không ngừng.

​Thể hiện đặc điểm của hạnh phúc: Hạnh phúc là sự cho đi, là tâm thế sống thản nhiên, vô tư, không toan tính thiệt hơn (chẳng cần biết mình đầy vơi).

​Tăng sức gợi hình, gợi cảm: Tạo nên nhịp điệu trôi chảy, mênh mông cho câu thơ, giúp người đọc dễ dàng liên tưởng đến sự thanh thản trong tâm hồn khi đạt tới hạnh phúc

Câu 5

Sự giản dị và gần gũi: Hạnh phúc không ở đâu xa xôi mà hiện hữu ngay trong những điều bình dị của thiên nhiên (lá xanh, quả thơm, dòng sông).

​Sự đa dạng và biến hóa: Hạnh phúc có nhiều hình thái khác nhau ("đôi khi là...", "đôi khi như..."), tùy thuộc vào góc nhìn và sự cảm nhận của mỗi người.

​Tâm thế sống cao đẹp: Hạnh phúc chân chính gắn liền với sự bao dung, không vị kỷ. Hạnh phúc là khi con người biết sống cống hiến và tận hưởng thực tại mà không quá bận lòng về những định mức "đầy - vơi" hay danh lợi.