Nguyễn Khuyến là nhà thơ lớn trong văn học trung đại Việt Nam, nổi tiếng với giọng thơ trữ tình sâu lắng và đặc biệt là tiếng cười trào phúng thâm thúy. Trong số những tác phẩm mang màu sắc trào phúng của ông, bài thơ ''Tự trào'' là một tác phẩm tiêu biểu, thể hiện rõ bản lĩnh trí tuệ, nhân cách cao đẹp và nghệ thuật cười sâu cay mà nhân hậu của nhà thơ trước thời cuộc và chính bản thân mình,

'' Tự trào'' trước hết gây ấn tượng bởi đối tượng trào phúng đặc biệt : chính tác giả. Nguyễn Khuyến tự vẽ chân dung mình như một con người bất lực, lạc lõng trong xã hội nhiễu nhương cuối thế kỉ XIX. Ông tự nhận mình tài sức hèn mọn, không còn đủ khả năng giúp đời. Cách tự cười mình ấy tưởng như là lời than thở, nhưng thực chất lại hàm chứa một thái độ phê phán sâu sắc đối với hoàn cảnh xã hội đương thời - nơi mà kẻ có tài, có tâm không còn đất dụng võ, còn những kẻ xu nịnh, cơ hội thì lên ngôi.

Tiếng cười trào phúng trong thơ mang sắc thái tự giễu, nhẹ nhàng mà thấm thía. Nguyễn Khuyến không dùng lời lẽ đao to búa lớn, không chửi rủa trực diện, mà mượn cách nói khiêm nhường, châm biếm chính mình để bộc lộ nỗi đau thời thế. Qua việc hạ thấp bản thân, nhà thơ gián tiếp tố cáo một xã hội đảo lộn các trị giá đạo đức, nơi con người chân chính chỉ còn biết lui về ở ẩn. Chính vì vậy, đằng sau tiếng cười là một nỗi buồn sâu lắng, một bi kịch tinh thần của kẻ sĩ yêu nước nhưng bất lực trước vận mệnh của dân tộc.

Về nghệ thuật, ''Tự trào'' là tiêu biểu cho phong cách thơ trào phúng của Nguyễn Khuyến. Ngôn ngữ thơ giản dị, gần với lời ăn tiếng nói hàng ngày, nhưng giàu tính biểu cảm. Giọng điệu hóm hỉnh, chua chát mà không cay độc, thể hiện rõ trí tuệ sắc sảo và tấm lòng nhân hậu của tác giả. Đặc biệt, thủ pháp lấy cái cười để nói cái đau, lấy việc tự giễu để phê phán xã hội mục nát đã làm nên chiều sâu tư tưởng cho bài thơ.

Tóm lại, bài thơ '' Tự trào'' không chỉ là tiếng cười vui đơn thuần mà còn là tiếng cười trào phúng giàu ý nghĩa nhân sinh. Qua việc tự giễu cười mình, Nguyễn Khuyến đã thể hiện thái độ phê phán xã hội phong kiến suy tàn, đồng thời khẳng định nhân cách thanh cao, trong sạch của một nhà nho yêu nước. Tác phẩm vì thể vừa mang lại giá trị nghệ thuật đặc sắc, vừa để lại bài học sâu sắc về cách con người đối diện với nghịch cảnh bằng bản lĩnh và trí tuệ.

Theo em, tiếng cười không chỉ mang lại niềm vui mà còn là một ''vũ khí'' tinh thần sắc bén để chống lại cái chưa hay, chưa đẹp trong cuộc sống. Tiếng cười châm biếm, phê phán giúp con người nhận ra thói xấu, sự giả dối hay hành vi tiêu cực một cách nhẹ nhàng nhưng sâu sắc. Nhờ đó, người bị phê phán dễ suy ngẫm và sửa đổi bản thân hơn là bị chỉ trích gay gắt. Bên cạnh đó, tiêng cười còn lan tỏa tinh thần lạc quan, giúp con người thêm sức mạnh để vượt qua khó khăn. Vì vậy, sử dụng tiếng cười đúng lúc, đúng nơi, đúng chỗ sẽ góp phần làm cho xã hội trở nên tốt đẹp hơn.

sắc thái nghĩa của từ thiếu phụ trong câu trên có nghĩa là trang trọng, lịch sự.