CÂU 1: NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

Cuộc đời là một chuyến hành trình dài mà ở đó, sự hối tiếc lớn nhất thường không đến từ những sai lầm ta đã phạm phải, mà từ những cơ hội ta đã đánh mất. Bàn về điều này, nhà văn Mark Twain từng có một chiêm nghiệm vô cùng sâu sắc: "Hai mươi năm sau bạn sẽ hối hận vì những gì bạn đã không làm, hơn là những gì bạn đã làm. Vậy nên hãy tháo dây, nhổ neo và ra khỏi bến đỗ an toàn". Câu nói mượn hình ảnh "tháo dây, nhổ neo", "rời bến đỗ" để gửi gắm một thông điệp ý nghĩa: khuyên nhủ con người hãy dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn của bản thân, dám nghĩ, dám làm và dấn thân trải nghiệm.Trong bối cảnh xã hội hiện đại vận động không ngừng, việc bứt phá khỏi giới hạn có vai trò đặc biệt quan trọng. Thứ nhất, bước ra khỏi vùng an toàn giúp ta khám phá được những tiềm năng vô hạn ẩn sâu bên trong mình, từ đó tôi luyện bản lĩnh vững vàng trước sóng gió. Thứ hai, những trải nghiệm mới mẻ, dù kết quả là thành công hay thất bại, đều để lại những bài học vô giá, làm phong phú vốn sống. Thứ ba, sự dấn thân ở hiện tại chính là cách tốt nhất để ta không phải đối diện với sự ân hận, nuối tiếc muộn màng trong tương lai. Thực tế chứng minh, nếu Chủ tịch Phạm Nhật Vượng cứ an phận với công việc kinh doanh nhỏ lẻ ở Đông Âu, nền kinh tế Việt Nam đã không có một tập đoàn Vingroup vươn tầm thế giới như hôm nay.Tuy nhiên, dũng cảm dấn thân không đồng nghĩa với sự liều lĩnh mù quáng, thiếu suy nghĩ. Đồng thời, đáng buồn thay, trong xã hội vẫn còn không ít người trẻ mắc bệnh "sợ thất bại", sống ỳ ạch, thu mình trong vỏ bọc chật hẹp, để mặc tuổi thanh xuân trôi qua hoài phí. Tóm lại, nhận định của Mark Twain là một kim chỉ nam hành động đúng đắn. Mỗi chúng ta cần chủ động trau dồi tri thức, rèn luyện kỹ năng sống, mạnh dạn nắm bắt cơ hội để tự tin "nhổ neo" vươn ra biển lớn, kiến tạo nên một cuộc đời rực rỡ và ý nghĩa.

CÂU 2: NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

Thạch Lam là một trong số những tác giả tiêu biểu của nền văn học Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945. Một trong số những tác phẩm đặc sắc nhất của ông là truyện ngắn "Trở về". Tác phẩm đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc về vẻ đẹp của tình mẫu tử cũng như nỗi xót xa trước sự tha hóa của con người. Điều này được thể hiện rất rõ qua đoạn trích từ lúc Tâm bước vào nhà gặp mẹ cho đến khi vội vã rời đi: "Khi vào đến sân nhà... Chàng tự cho là đã làm xong bổn phận".

Thạch Lam là cây bút xuất sắc của Tự lực văn đoàn. Phong cách sáng tác của ông hướng về đời sống bình dị, nghiêng về người nghèo với lối viết trữ tình hướng nội sâu sắc. Tác phẩm "Trở về" mang chủ đề lên án sự tha hóa của tình người dưới tác động của lối sống thành thị, qua đó tác giả muốn truyền tải thông điệp về việc gìn giữ những giá trị đạo đức cốt lõi. Cốt truyện diễn tiến sắc sảo từ bước mở đầu khi Tâm về quê, phát triển qua cuộc hội thoại gượng gạo, và đẩy lên cao trào ở hành động Tâm để lại tiền rồi vội vã bỏ đi.

Nổi bật trong đoạn trích là hình tượng nhân vật người mẹ. Về ngoại hình, bà hiện lên qua dáng vẻ "đã già đi nhiều", mặc "bộ áo cũ kỹ", sống trong ngôi nhà "sụp thấp... mái gianh xơ xác". Đó là hiện thân của một người phụ nữ nông thôn nghèo khổ, cả đời tần tảo hi sinh vì con. Diễn biến tâm lý và hành động của bà được miêu tả tinh tế: nghe tiếng gọi, tiếng guốc của bà "thong thả và chậm hơn trước". Khi nhận ra con, bà "ứa nước mắt", "cảm động đến nỗi không nói được", ấp úng cất tiếng: "Con đã về đấy ư?". Lời nói chứa đựng bao nỗi nhớ nhung kìm nén sau sáu năm ròng rã. Bà âu yếm, săn sóc hỏi han bệnh tình của con, tha thiết mời con: "Cậu hãy ở đây ăn cơm đã". Ngay cả khi nhận những đồng tiền vô cảm từ đứa con kiêu ngạo, bà chỉ biết "run run đỡ lấy... rơm rớm nước mắt". Những giọt nước mắt ấy không phải vì vui sướng trước vật chất, mà là sự tủi thân tột cùng trước sự lạnh nhạt, xa cách của núm ruột mình đẻ ra. Suy ra, người mẹ ấy là biểu tượng tuyệt đẹp cho tình mẫu tử thiêng liêng, vị tha, đối lập hoàn toàn với sự ích kỷ, dửng dưng của nhân vật Tâm.

Tác phẩm mang giá trị hiện thực sắc sảo khi phản ánh chân thực cuộc sống nghèo khổ, buồn tẻ ở làng quê, đồng thời tố cáo sức mạnh làm tha hóa con người của đồng tiền và lối sống tư sản. Tác phẩm cũng thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc khi bộc lộ niềm cảm thương sâu sắc đối với người mẹ bất hạnh, ngợi ca tình yêu thương vô điều kiện của bà, đồng thời ngầm lên án thái độ vô ơn, bạc bẽo của Tâm. Qua câu chuyện, tác giả gửi gắm tư tưởng về sự báo hiếu, nhắc nhở con người đừng vì danh lợi mà đánh mất cội nguồn.

Về nghệ thuật, đoạn trích thành công nhờ việc sử dụng ngôi kể thứ ba với điểm nhìn bên ngoài kết hợp linh hoạt việc soi chiếu nội tâm. Nghệ thuật xây dựng tình huống gặp gỡ éo le (mẹ nồng nhiệt - con hờ hững), thủ pháp đối lập gay gắt giữa sự nghèo khổ của mẹ và vẻ giàu sang của con đã tô đậm bi kịch. Ngôn ngữ truyện giản dị nhưng giàu sức gợi; giọng điệu trầm buồn, xót xa đặc trưng của Thạch Lam. Tác phẩm thành công về nội dung khi thể hiện sâu sắc bi kịch gia đình, đồng thời nổi bật với bút pháp phân tích tâm lý tinh tế.

Tóm lại, thông qua đoạn trích "Trở về", Thạch Lam đã khắc họa thành công hình ảnh người mẹ nông thôn tần tảo, giàu tình yêu thương nhưng mang nhiều bi kịch. Đoạn trích không chỉ mang lại cho người đọc niềm xúc động rưng rưng về tình mẫu tử, mà còn là lời cảnh tỉnh sâu sắc về đạo làm con. Dù thời gian có trôi qua, những giá trị nhân văn mà Thạch Lam gửi gắm vẫn sẽ giữ nguyên sức sống bền bỉ trong dòng chảy của văn học dân tộc.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên là: Nghị luận.

Câu 2: Hai lối sống mà con người đã từng đôi lần trải qua được tác giả nêu ra trong đoạn trích là: Thứ nhất, đó là lối sống buông xuôi, trì trệ, khước từ sự vận động. Thứ hai, đó là lối sống chấp nhận sự an toàn trong thụ động, ngủ vùi mà bỏ quên đi những khát khao và ước mơ dài rộng của bản thân.

Câu 3: - Biện pháp tu từ nổi bật được sử dụng trong đoạn văn là biện pháp so sánh ("Sông như đời người", "Như tuổi trẻ phải hướng ra biển rộng").

• Tác dụng nghệ thuật: Việc sử dụng biện pháp so sánh giúp câu văn trở lên sinh động hấp dẫn , giàu tính hình .
• Tác dụng nội dung : người đọc có được sự hình dung cụ thể, sinh động và giàu hình ảnh về cuộc đời con người thông qua hành trình của một dòng sông. Đồng thời góp phần nhấn mạnh sâu sắc thông điệp, lời khích lệ của tác giả: mỗi chúng ta, đặc biệt là người trẻ, cần không ngừng vận động, nỗ lực vươn lên để tiến xa hơn trong cuộc đời, giống như dòng sông bắt buộc phải chảy để tìm ra biển lớn.

Câu 4: Câu văn “Không thể thế bởi mỗi ngày ta phải bước đi như nghe trong mình tiếng gọi chảy đi sông ơi” mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Theo em, "tiếng gọi chảy đi sông ơi" là một hình ảnh ẩn dụ tuyệt đẹp, thể hiện khát vọng sống mãnh liệt luôn sục sôi trong mỗi con người. Đó chính là lời thúc giục từ tận sâu thẳm tâm hồn, thôi thúc chúng ta không ngừng tiến về phía trước, dũng cảm vượt qua sự trì trệ và ranh giới của vùng an toàn để khám phá những chân trời mới. Tiếng gọi ấy đại diện cho ý chí vươn lên, khao khát được trải nghiệm và khẳng định bản thân. Nó nhắc nhở ta rằng, giống như dòng sông sinh ra là để chảy về biển lớn, con người sống là phải không ngừng vận động để tìm đến những điều rộng lớn hơn, ý nghĩa hơn trong cuộc sống.

Câu 5: Từ nội dung văn bản, em rút ra được bài học vô cùng quý giá cho bản thân: Tuổi trẻ cần phải biết sống một cách chủ động, tích cực, không ngừng vận động, nỗ lực vươn lên và dám dấn thân vượt thoát khỏi vùng an toàn để chạm tay đến thành công. Sở dĩ như vậy là bởi, cuộc sống chỉ thực sự trọn vẹn và có ý nghĩa khi mỗi cá nhân không ngừng học hỏi, vận động và phát triển. Giống như con sông nếu không chảy sẽ trở thành "cái đầm lầy" hay "hồ dài kì dị sống đời thực vật", thanh xuân của con người nếu chỉ mãi bó hẹp trong sự lười biếng, sợ hãi, khước từ trải nghiệm thì sẽ sớm tàn lụi. Tuổi trẻ cần vươn xa để khẳng định giá trị bản thân, để thấy cuộc đời mình thực sự là những tháng ngày rực rỡ và rộng lớn chứ không phải là sự chật hẹp, muộn phiền.