Câu 1.

Lời khẳng định của Mark Twain: "Hai mươi năm sau bạn sẽ hối hận vì những gì bạn đã không làm, hơn là những gì bạn đã làm. Vậy nên hãy tháo dây, nhổ neo và ra khỏi bến đỗ an toàn" là lời thức tỉnh sâu sắc về giá trị của sự dấn thân. Trong câu nói, "bến đỗ an toàn" là hình ảnh ẩn dụ cho vùng giới hạn quen thuộc, nơi mang lại cảm giác bình yên nhưng lại dễ làm thui chột ý chí. Khi khuyên con người "tháo dây, nhổ neo", tác giả muốn thúc nhục chúng ta dũng cảm bước qua nỗi sợ hãi để khám phá thế giới và giới hạn của bản thân. Thực tế cuộc sống cho thấy, thất bại sau một hành động dũng cảm luôn để lại những bài học kinh nghiệm quý giá, giúp con người trưởng thành hơn; trong khi đó, việc né tránh thử thách, sống thụ động chỉ mang lại sự nuối tiếc khôn nguôi khi thời gian qua đi. Con người thường không hối hận vì những điều mình đã thử và sai, mà hối hận vì những cơ hội đã vĩnh viễn bỏ lỡ do sự hèn nhát. Là học sinh lớp 10 đang đứng trước ngưỡng cửa của sự trưởng thành, chúng ta cần rèn luyện tư duy mở, chủ động học hỏi, dám nghĩ dám làm và không ngại thay đổi để biến tuổi trẻ thành một hành trình rực rỡ, không bao giờ phải thốt lên hai từ "giá như".

Câu 2.

Thạch Lam là một trong những nhà văn nổi tiếng của nền văn học Việt, ông là cây bút xuất sắc của nhóm Tự lực văn đoàn, người nổi tiếng với phong cách truyện ngắn không có cốt truyện, cốt ở việc khai thác thế giới nội tâm nhân vật với những cảm xúc mong manh, tinh tế. Truyện ngắn "Trở về" là một tác phẩm giàu giá trị nhân văn như thế. Qua đoạn trích, nhà văn đã khắc họa thành công nhân vật người mẹ quê – biểu tượng cảm động cho tình mẫu tử bao dung, vị tha, đối lập gay gắt với sự dửng dưng, bạc bẽo của đứa con trai thành thị.

Trước hết, nhân vật người mẹ hiện lên trong trang văn của Thạch Lam với vẻ đẹp của sự tần tảo và một cuộc đời đầy gian truân, vất vả. Trải qua sáu năm dài đằng đẵng chờ đợi con, người mẹ ấy vẫn gắn liền với một không gian nghèo khó: "cái nhà cũ sụp thấp hơn một chút", "mái gianh xơ xác hơn". Thời gian và nỗi nhọc nhằn hi sinh đã hằn in lên dáng vẻ của bà: "bà cụ đã già đi nhiều, nhưng vẫn mặc cái bộ áo cũ kỹ như mấy năm về trước", bước đi thì "thong thả và chậm hơn trước". Người mẹ ấy đã dành trọn cả cuộc đời "tần tảo sớm khuya nuôi dạy con nên người". Thế nhưng, khi người con thành đạt trên thành phố, bà lại thầm lặng lui về phía sau, tiếp tục sống một cuộc đời nghèo khổ, cô đơn nơi làng quê gốc gác.

Dẫu chịu nhiều thiệt thòi, tấm lòng người mẹ vẫn luôn đong đầy tình yêu thương con vô bờ bến và sự vị tha thiêng liêng. Suốt sáu năm xa cách, Tâm – đứa con trai của bà – chỉ gửi tiền về như một nghĩa vụ, tuyệt nhiên không một lời hỏi thăm, không đoái hoài đến những bức thư của mẹ. Vậy mà, giây phút gặp lại, người mẹ không một lời oán trách, hờn giận. Bà đón con bằng những giọt nước mắt nghẹn ngào: "bà cụ ứa nước mắt", "cảm động đến nỗi không nói được", giọng nói thì "ấp úng". Tình mẫu tử thiêng liêng ấy sâu đậm đến mức bà vẫn nhớ tường tận trận ốm của con từ năm ngoái, lòng đau đáu lo âu dẫu ở quê nhà xa xôi: "Tôi lo quá... Bây giờ cậu đã khỏe hẳn chưa?".

Sự bao dung của người mẹ càng được tôn lên gấp bội qua nghệ thuật tương phản đối lập với thái độ của nhân vật Tâm. Khi Tâm dửng dưng, lơ đãng, "trả lời qua loa lấy lệ" và chỉ muốn nhanh chóng rời đi, thì người mẹ lại "âu yếm nhìn con", "khẩn khoản" mời con ở lại ăn cơm. Đặc biệt, chi tiết cuối đoạn trích khi Tâm kiêu ngạo rút tiền đưa cho mẹ để "xong bổn phận", người mẹ "run run đỡ lấy gói bạc, rơm rớm nước mắt". Giọt nước mắt của mẹ lúc này vừa là sự cảm động trước sự quan tâm của con, nhưng có lẽ cũng là nỗi tủi thân âm thầm khi nhận ra đồng tiền của con đã vô tình đẩy khoảng cách giữa hai mẹ con ra quá xa.

Bằng ngôn ngữ giản dị, giàu chất thơ và ngòi bút miêu tả tâm lý tinh tế, Thạch Lam không chỉ ngợi ca vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam giàu đức hi sinh, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về đạo hiếu. Nhân vật người mẹ chính là một điểm tựa tinh thần, nhắc nhở học sinh chúng ta phải biết trân trọng, nâng niu tình cảm gia đình trước những cám dỗ, đổi thay của cuộc sống vật chất.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính là nghị luận.

Câu 2. Hai lối sống được nhắc đến là lối sống thụ động, né tránh thử thách và lối sống tích cực, khát khao trải nghiệm, tiến về phía trước.

Câu 3. BPTT: so sánh “Sông” với ”Đời người và tuổi trẻ”

Tác dụng: làm câu văn giàu hình ảnh. Biện pháp này khẳng định quy luật tất yếu của tuổi trẻ là phải dấn thân, hành động, hướng đến không gian rộng lớn để cống hiến chứ không thể sống hoài phí, phẳng lặng.

Câu 4. Tiếng gọi chảy đi sông ơi là lời thúc giục từ bên trong tâm hồn và từ cuộc sống, kêu gọi con người vượt qua sự lười biếng, trì trệ để không ngừng vận động, khám phá, học hỏi và khẳng định giá trị bản thân.

Câu 5. Bài học rút ra là tuổi trẻ cần sống chủ động, dấn thân và trải nghiệm thay vì chọn lối sống an phận, thụ động. Điều này là vì chỉ khi dám đối mặt với thử thách, chúng ta mới trưởng thành, tích lũy được vốn sống và làm cho cuộc đời mình trở nên có ý nghĩa thay vì sống lười biếng, trì trệ